27. przedsiębrany — podejmowany, wykonywany. [przypis edytorski]
28. ultramontański — związany z ultramontanizmem: poglądem głoszącym, że polityka lokalnych kościołów rzymskokatolickich powinna być podporządkowana decyzjom papieża (którego siedziba znajduje się stale w Watykanie, a więc „za górami”; stąd nazwa); ultramontanizm jest więc stanowiskiem oznaczającym usztywnienie doktryny Kościoła katolickiego oraz centralizację władzy kościelnej. [przypis edytorski]
29. Moskwa — tu przen.: Rosja. [przypis edytorski]
30. przenosić (daw.) — tu: znosić, cierpieć. [przypis edytorski]
31. zaparty — tu: zamknięty. [przypis edytorski]
32. wydarzone — mające miejsce. [przypis edytorski]
33. pasować się — mocować się z kimś, bić się. [przypis edytorski]
34. atoli (daw.) — jednak. [przypis edytorski]
35. Krzywe Koło — nazwa jednej z ulic Starego Miasta w Warszawie. [przypis edytorski]
36. Wielopolski, Aleksander (1803–1877) — polski polityk konserwatywny, ziemianin, zwolennik ugody i współpracy z Rosją; naczelnik rządu cywilnego Królestwa Polskiego; inicjator nadzwyczajnego poboru do wojska (tzw. branki) w styczniu 1863 r., w celu pozbycia się z kraju radykalnej młodzieży, co stało się bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania styczniowego. [przypis edytorski]