476. A następnie — «Wydaje się, że Dina była siostrą bliźniaczką Zebuluna, dlatego napisane jest „a następnie urodziła”», bez wspominania o ciąży, zob. Radak do 30:21. [przypis edytorski]
477. Dina — żeńska forma od hebr. דין (din): ‘sąd, osądzać’. Opowieść talmudyczna (TB, Berachot 60a) wyjaśnia, że Lea wiedząc, iż Jakub ma mieć dwunastu synów, «sama się osądziła [mówiąc]: jeśli to też będzie chłopiec, to Rachel, moja siostra, nie będzie nawet jak jedna ze służących, [które już mają po dwóch synów]. Modliła się więc nad [płodem] i zamienił się w dziewczynkę», zob. Raszi do 30:21. [przypis edytorski]
478. wspomniał — «[Bóg] wspomniał na to, że [w noc ślubu, Rachel] przekazała siostrze znaki rozpoznawcze (zob. komentarz do Genesis 29:25), oraz to, że dręczyła się myślą, by nie przypadał jej los [żony] Esawa, jeśli Jakub się z nią rozwiedzie z tego powodu, że nie dała mu dzieci, bo nawet niegodziwiec Esaw miał już taką myśl, gdy usłyszał, że [Rachel] nie ma dzieci», zob. Raszi do 30:22. [przypis edytorski]
479. Zdjął — hebr. אסף (asaf): ‘zbierać, zebrać, zgromadzić, usuwać, dołączyć’. [przypis edytorski]
480. Josef — od hebr. יסף (jasaf): ‘dodawać, zwiększać’. W innych przekładach jako: Józef. [przypis edytorski]
481. syna drugiego — midrasz uczy, że Rachel proroczo wiedziała, iż Jakub będzie miał tylko dwunastu synów i ustanowi dwanaście plemion, modliła się więc, aby ten dwunasty syn pochodził od niej, zob. Raszi do 30:24. [przypis edytorski]
482. Puść mnie — «Bo teraz, gdy urodził się Josef, skończyło się owe siedem lat, które pracował na Rachel», zob. Raszbam do 30:25. [przypis edytorski]
483. Wywróżyłem — Laban był wróżbitą. Wywróżył, że dzięki Jakubowi będzie miał męskich potomków (zob. dalej Genesis 30:35 i 31:1), a do tej pory nie miał syna, skoro posyłał córkę jako pasterkę swoich trzód, zob. Raszi do 30:27. [przypis edytorski]
484. oddzielił — Laban je oddzielił i dał swoim synom do wypasania, zob. Raszi do 30:35. [przypis edytorski]
485. pozostałą — midrasz uczy, że Jakub dostał od Labana do wypasu najsłabsze, chorowite i bezpłodne zwierzęta, zob. Raszi do 30:36. [przypis edytorski]