546. Peniel — od hebr. פני (pnei): ‘twarz, oblicze’ i אל (el): ‘Bóg’. [przypis edytorski]
547. bóstwo — hebr. אלהים (elohim) dosł. ‘bóg/Bóg’. To odnosi się do anioła, z którym walczył Jakub. «Fizyczna postać anioła była dla Jakuba czymś nowym, gdy już zrozumiał, że ma do czynienia z aniołem i widzi go na jawie, rzeczywiście „twarzą w twarz”. Było to coś, czego nie oglądał w taki sposób w poprzednich wizjach […]. Dziwił się, jak zdołał się uratować po tym, gdy faktycznie go widział, gdyż wizja anioła jest zatrważająca», zob. Radak do 32:31. [przypis edytorski]
548. wzeszło mu słońce — wyrażenie „wzeszło mu słońce” midrasz interpretuje jako «słońce wzeszło dla jego potrzeby: aby uleczyć jego kalectwo», zob. Raszi do 32:32. [przypis edytorski]
549. Penuel — czyli: Peniel. [przypis edytorski]
550. chromał — w znaczeniu: kulał. [przypis edytorski]
551. żyły skurczonej — hebr. גיד הנשה (gid hanasze): ‘ścięgno stawu biodrowego, nerw kulszowy’. [przypis edytorski]
552. na ostatku — «To co najdroższe: na końcu», zob. Raszi do 33:2. [przypis edytorski]
553. ucałował go — ponieważ słowo to w tekście Tory oznaczone jest specjalnymi kropkami ponad literami, mędrcy spierają się czy pocałunek Esawa był szczery, zob. Raszi do 33:4. [przypis edytorski]
554. Czyjeż te przy tobie? — hebr. מי אלה לך (mi ele lach) dosł. ‘kim ci [są] tobie?/kto [są] ci dla ciebie?/kim [są] ci twoi?’. [przypis edytorski]
555. przystąpił Josef i Rachel — midrasz zwraca uwagę na to, że «wszystkie matki zbliżały się [idąc] przed swoimi dziećmi, ale w przypadku Rachel to Josef wyszedł przed nią. Powiedział: moja matka jest piękna i aby nie wpadła w oko temu złoczyńcy, stanę przed nią i uchronię ją od jego spojrzenia», zob. Raszi do 33:7. [przypis edytorski]