916. błogosławił ich — «Można by pomyśleć, że [Jakub] nie pobłogosławił Reubena, Szimona i Lewiego [lecz ich zganił], dlatego ten werset mówi: „błogosławił ich”, co oznacza: wszystkich [synów]», zob. Raszi do 49:28. [przypis edytorski]
917. opłakiwali go Micrejczycy siedemdziesiąt dni — «Czterdzieści dni balsamowania i trzydzieści dni opłakiwania, [Micrejczycy opłakiwali go] ponieważ wraz z przybyciem [Jakuba] przyszło do nich błogosławieństwo: zakończył się głód i wody Nilu ponownie przybrały», zob. Raszi do 50:3. [przypis edytorski]
918. którym wykopał sobie — hebr. כריתי (kariti) od rdzenia כרה (kara): ‘kopać, wykopać, ukopać’ ale także ‘handlować, targować się’. Midrasz uczy, że «Jakub wziął całe srebro i złoto, które przyniósł z domu Labana, usypał je na stos i powiedział do Esawa: weź to, w zamian za twoje miejsce w grocie Machpela», zob. Raszi do 50:5. [przypis edytorski]
919. jako zaprzysiągł ciebie — wedle talmudycznej opoieści (TB, Sota 36b) «[Faraon] bał się powiedzieć mu ‘złam przysięgę’, aby [Josef] nie odrzekł: jeśli tak, to złamię również tę przysięgę, którą złożyłem tobie, iż nie wyjawię sekretu, że nie znasz języka świętego (hebrajskiego), który ja znam», zob. Raszi do 50:6. [przypis edytorski]
920. klepiska Cierniowego — hebr. אטד (atad): ‘cierń, ciernisty krzew’, w innych przekładach jako nazwa własna: klepisko Atad, zob. Rabeinu Bachja do 50:10. [przypis edytorski]
921. żałobę wielką i ciężką bardzo — do żałoby przyłączyli się też naczelnicy klanów Esawa, książęta Iszmaela i synowie Ketury oraz mieszkańcy Aramu: krewni Jakuba od strony Labana, a również i przyjaciele, sąsiedzi i sprzymierzeńcy Jakuba z ziemi Kanaan, zob. Chizkuni do 50:10. [przypis edytorski]
922. Abel-Micraim — od hebr. אבל (awel): ‘żałoba’. [przypis edytorski]
923. Ponieśli go synowie jego — midrasz uczy, że synowie Jakuba nieśli jego ciało, ustawiwszy się w takim szyku, w jakim potem przemieszczały się obozy dwunastu plemion Israela, podczas wędrówki przez pustynię, zob. Raszi do 50:13. [przypis edytorski]
924. A widząc bracia Josefa, że umarł ojciec ich — dopóki żył Jakub, przez wzgląd na szacunek dla ojca Josef zapraszał braci do swojego stołu, a teraz zaprzestał, zob. Raszi do 50:15. Gdy wracali z ziemi Kanaan mijali dół, do którego bracia wrzucili Josefa, Josef wypowiedział tam modlitwę dziękczynną za cud uratowania, ale bracia nabrali obaw, że może odnowi się mu żal do nich, zob. Chizkuni do 50:15. [przypis edytorski]
925. wysłali do Josefa tak — «Zmienili fakty w imię pokojowych relacji, ponieważ nic takiego Jakub im nie nakazał, gdyż Josef nie był w jego oczach podejrzany», zob. Raszi do 50:16. [przypis edytorski]