132. parlatorium — rozmównica, pomieszczenie w klasztorze przeznaczone do rozmów z gośćmi. [przypis edytorski]
133. katechumen — osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu. [przypis edytorski]
134. snadź (daw.) — widocznie, zapewne. [przypis edytorski]
135. La Motte, Antoine Houdar de (1672–1731) — fr. poeta i dramaturg, należący do grona tzw. „nowożytników”, wiodących spór ze zwolennikami form antycznych. [przypis edytorski]
136. milord marszałek — patrz księga XII. [George Keith (1686–1778), ostatni lord marszałek Szkocji; red. WL]. [przypis tłumacza]
137. Emil — powieść Russa, mająca za przedmiot wychowanie dzieci. [przypis tłumacza]
138. grenadier — od XVIII w.: żołnierz doborowego oddziału przeznaczonego do ataków na bagnety; na grenadierów wybierano rosłych i silnych mężczyzn. [przypis edytorski]
139. zelant (z łac.) — gorliwy wyznawca. [przypis edytorski]
140. Piotr z Amiens a. Piotr Pustelnik (ok. 1050–1115) — pustelnik i kaznodzieja, organizator i przywódca nieudanej krucjaty ludowej (1096). [przypis edytorski]
141. fertyczny — ruchliwy, ożywiony, żwawy. [przypis edytorski]