555. podwoda — obowiązkowy transport zapewniany przez chłopów. [przypis edytorski]
556. pomorze — tu ogólnie: teren nadmorski. [przypis edytorski]
557. Filemon, Baucyda (mit. rzym.) — para staruszków, którzy ugościli Jowisza i Merkurego, nie poznając w nich bogów; w nagrodę bogowie ocalili ich dom podczas wielkiej powodzi, spełnili też prośbę staruszków, którzy pragnęli równocześnie umrzeć, i zamienili ich w drzewa; z legendy tej Goethe wziął tylko imiona. [przypis edytorski]
558. przemóc (daw.) — pokonać. [przypis edytorski]
559. przyładzić (daw.) — przygotować. [przypis edytorski]
560. czeladź (daw.) — służba. [przypis edytorski]
561. jaz — niewielka zapora rzeczna. [przypis edytorski]
562. poręka (daw.) — poręczenie, gwarancja. [przypis edytorski]
563. niepodobna (daw.) — nieprawdopodobne, niemożliwe. [przypis edytorski]
564. karawela — rodzaj statku żaglowego. [przypis edytorski]