wedle Hipokrata duch rozprzestrzeniony po ciele542; wedle Warona powietrze przyjęte przez usta, rozgrzane w płucu, skrzepione w sercu, a rozlane po całym ciele543; wedle Zenona piąta esencja z czterech elementów544; wedle Heraklidesa Pontyfika światło; wedle Ksenokrata i Egipcjan liczba ruchoma545; wedle Chaldejczyków cnota bez oznaczonego kształtu;
...Habitum quemdam vitalem corporis esse,
Harmoniam Graeci quam dicunt546.
Nie przepominajmy Arystotelesa: to, co sprawia w ciele naturalny ruch i co on nazywa Entelechią; wymysł sztuczniejszy niż każdy inny; nie mówi bowiem ani o istocie, ani o pochodzeniu, ani o naturze duszy, ale uważa jedynie jej działanie. Laktancjusz, Seneka i największa część dogmatystów wyznali wprost, że nie umieją nic o tym orzec; Cycero zasię, wyliczywszy te wszystkie mniemania, powiada: harum sententiarum quae vera sit, Deus aliquis viderit547. „Wiem po samym sobie — powiada św. Bernard — jak bardzo Bóg jest niepojęty, skoro nawet składników mego ciała nie umiem zrozumieć!” Heraklit, który uważał, iż wszystko jest pełne dusz i demonów, utrzymywał wszelako, że nie sposób iść tak daleko w znajomości duszy, aby dotrzeć do samej jej istoty; tak bardzo tkwi głęboko548!
Nie mniej niezgody i sporów jest w tym, gdzie jej dać kwaterę. Hipokrates i Herofilus mieszczą ją w komorze mózgu549; Demokryt i Arystoteles w całym ciele550;
Ut bona saepe valetudo cum dicitur esse
Corporis, et non est tamen haec pars ulla valentis551.
Epikur w żołądku,
Hic exultat enim payor ac metus, haec loca circum
Laetitiae mulcent552...