270. Quincey, Thomas de (1785–1859) — angielski pisarz, eseista, zasłynął dziełem Wyznania angielskiego opiumisty. [przypis edytorski]
271. O juste, subtil et puissant opium... (fr.) — o sprawiedliwe, subtelne i potężne opium. [przypis edytorski]
272. wszelkiego autoramentu — różnego rodzaju (pierwotnie matafora wojskowa, odnosząca się do rodzaju sił zbrojnych). [przypis edytorski]
273. zróżniczkowanie — dziś popr.: zróżnicowanie. [przypis edytorski]
274. szwoleżer — żołnierz z pułku lekkiej kawalerii; we fragmencie mowa o gen. Tadeuszu Wieniawie-Długoszewskim. [przypis edytorski]
275. Styka, Jan (1858–1925) — malarz i ilustrator, współautor Panoramy Racławickiej. [przypis edytorski]
276. czamara — długie męskie okrycie wierzchnie, podszyte futrem, funkcjonowała jako symbol ruchu powstańczego. [przypis edytorski]
277. Tartufe — główny bohater Świętoszka Moliera. [przypis edytorski]
278. Matejko, Jan (1838–1893) — malarz, autor obrazów o tematyce historycznej, dyrektor i wykładowca Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie. [przypis edytorski]
279. Grottger, Artur (1837–1867) — malarz okresu romantyzmu, znany z cyklu rysunków na temat powstania styczniowego. [przypis edytorski]