— Jaka może być wystarczająca racja tego fenomenu? — pytał Pangloss.
— To już chyba koniec świata! — wykrzyknął Kandyd.
Majtek pędzi niezwłocznie między ruiny, naraża się na śmierć, aby znaleźć nieco pieniędzy, znajduje je, zagarnia, upija się, po czym jeszcze odurzony winem kupuje uścisk pierwszej dziewki spotkanej na gruzach domów, pośród umierających i umarłych. Wśród tego Pangloss ciągnie go za rękaw:
— Mój przyjacielu — mówił — niedobrze sobie poczynasz; chybiasz powszechnemu rozumowi, chwila nie jest zgoła po temu.
— Do kroćset kaduków — odparł tamten — jestem majtek rodem z Batawii38; zdeptałem cztery razy krucyfiks w czterech podróżach do Japonii39; dobrześ się wybrał, człeku, ze swoim powszechnym rozumem!
Parę odłamków zraniło Kandyda; legł na ulicy, przysypany gruzem. Mówił do Panglossa:
— Przez litość! Postaraj się o trochę wina i oliwy; umieram.
— Owo trzęsienie ziemi40, to nie żadna nowość — odparł Pangloss — miasto Lima w Ameryce uległo w zeszłym roku takiemuż wstrząśnieniu; te same przyczyny, ten sam skutek; niezawodnie musi się ciągnąć żyła siarki pod ziemią od Limy do Lizbony.
— To wielce prawdopodobne — odrzekł Kandyd — ale, na Boga, trochę oliwy i wina.
— Jak to prawdopodobne? — odparł filozof — twierdzę, że to rzecz udowodniona.