Hactenus publicæ studui vtilitati, nunc vestræ seruire cupio oblectationi; cũ emim his quisque rebus delectetur, quibus quodam natura ductu incumbit, quid jucundius afficiat liber ali ingenio juuenes, quam fructus artium liberalium? O pes, auitum stemma, generosus sanguis, & Aulæ oblectamenta, vobis sunt post studia, omnes quippe animi affectus, vni voluistis fieri sapientiæ vectigales. Percurrendo amænioris litteraturæ curriculo, vix Ætas alijs integra sufficit, vestra vobis satis fuit Adolescentia; cum Musis versamini, vt sororibus, cum Apolline loquimini, vt fratre; & dum alter alterum eruditâ contẽtione transcendere studetis, domus vestræ fiunt, domicilia doctrinarũ, scientiarũ Augustalia, & bipartitum Vlyssiponis Athenæum.
Quibus attentè perspectis, vt aliquid libellus hic complecteretur, quod ad vestrum palatum faceret, perneceßariũ esse arbitratus sum, vt quæ de Mororum cultura, & Bombicum educatione, sparsi in vulgus, plebeio sermone, humilique stylo, eadem vobis nobiliore dicendi charactere depicta sisterem.
Mirabimini prudẽtiam in Moro, in Bombice industriam, & in vtroque, recondita naturæ solerter operantis arcana.
Quid moro sapientius? Arborũ postrema germinat morus, vt fructificet securior, fœtusq; suos haud euocat in lucem, nisi extorri hyeme, exanimis Aquilonibus, & prouecto jam vere.
Quid industrius Bombice? vno Bombix instrumento, ore scilicet, innatum sericum deducit in fila, carminat in lanugines, contorquet in mæandros, congerit in stamina. cogit in glomos; describit orbes sine circino, sine penicillo colores inducit, & sine vllo aduentitio apparatu, domunculam instruit, Cæsarum Palatijs splendidiorem.
Tanti tamen, & tam strenui Artificis opera omnia sunt posthuma, haud e nim e a absoluit, nisi sepultus; verùm, quia (vt dici solet) excellens in arte non debet mori, prodit é pensili tumulo rediuiuus, ipsi inuidendus Phœnici; nam ex reptanti Eruca, alatus Papilio, nobilior resurgit, quàm vixerat.
In Moro, & Bombice, natura fortunam imitatur, summa imis, & ima summis miscentem; Morus, Abor regia, fit vermiculi pabulum; Bombix, ignobilis vermiculus, ejectamentis suis Reges vestit.
Vitam exorditur Bombix cum vere, vt parentur homini elagantia indumenta, dum se terra circumtegit florenti chlamyde.
Editus in lucem, solis pascitur frondibus arboris, cui adscribitur sapientia, in hoc Adamo prudentior, quod Arboris sapientiæ folia comedit, integro, intactoq; fructu. Operosissimus Bombix, propria in pelle non quiescit, paucis enim diebus quater ponit exuuias, abjicitque pellem, vt exuat torpẽtem desidiâ senectam.
Omni tamen labore supersedet, ceditque vitâ, si fortè, sonus ingens obtuderit operãtem, debetur enim & opifici silentium, & operi admiratio, resque ipsa postulat, vt ad Bombicis ingeniosa molimina, orbis attonitus immutescat.