Róża Luksemburg, właśc. Rozalia Luxenburg, ps. R. Kruszyńska, Spartakus, Junius (ur. 5 marca 1871 w Zamościu, zm. 15 stycznia 1919 w Berlinie) – polska ekonomistka, myślicielka polityczna, działaczka antywojenna i działaczka polskiej oraz niemieckiej socjaldemokracji. Współzałożycielka, przywódczyni i główny ideolog SDKPiL, współzałożycielka Komunistycznej Partii Niemiec (KPD). Urodzona i wychowana w zasymilowanej rodzinie żydowskiej w Polsce; w 1897 otrzymała obywatelstwo niemieckie.