THE
ESPERANTO TEACHER,

A SIMPLE COURSE FOR
NON-GRAMMARIANS.

BY
HELEN FRYER.

TENTH EDITION.
(B.E.A. PUBLICATIONS FUND—No. 3).

All profits from the sale of this book are devoted to the
propaganda of Esperanto.

LONDON:
BRITISH ESPERANTO ASSOCIATION (Incorporated),
17, Hart Street, W.C.i.

PRESENTATION.

Perhaps to no one is Esperanto of more service than to the non-grammarian. It gives him for a minimum expenditure of time and money a valuable insight into the principles of grammar and the meaning of words, while enabling him, after only a few months of study, to get into communication with his fellow men in all parts of the world.

To place these advantages within easy reach of all is the aim of this little book. Written by an experienced teacher, revised by Mr. E. A. Millidge, and based on the exercises of Dr. Zamenhof himself, it merits the fullest confidence of the student, and may be heartily commended to all into whose hands it may come.

W. W. Padfield.

PREFACE.

This little book has been prepared in the hope of helping those who, having forgotten the lessons in grammar which they received at school, find some difficulty in learning Esperanto from the existing textbooks. It is hoped it will be found useful not only for solitary students, but also for class work.

The exercises are taken chiefly from the "Ekzercaro" of Dr. Zamenhof. The compiler also acknowledges her indebtedness especially to the "Standard Course of Esperanto," by Mr. G. W. Bullen, and to the "Esperanto Grammar and Commentary," by Major-General Geo. Cox, and while accepting the whole responsibility for all inaccuracies and crudenesses, she desires to thank all who have helped in the preparation, and foremost among them Mr. W. W. Padfield, of Ipswich, for advice and encouragement throughout the work, and to Mr. E. A. Millidge, for his unfailing kindness and invaluable counsel and help in its preparation and revision.

MANNER OF USING THE BOOK.

The student is strongly advised to cultivate the habit of thinking in Esperanto from the very beginning of the study. To do this he should try to realise the idea mentally without putting it into English words, e.g., when learning the word "rozo" or "kolombo," let him bring the object itself before his mind's eye, instead of repeating "rozo, rose; kolombo, pigeon"; or with the sentence "la suno brilas, the sun shines," let him picture the sun shining. Having studied the lesson and learned the vocabulary, he should read the exercise, repeating each sentence aloud until he has become familiar with it and can pronounce it freely. Then turning to the English translation at the end of the book, he should write the exercise into Esperanto, compare it with the original, and re-learn and re-write if necessary. Although this method may require a little more time and trouble at first, the greater facility gained in speaking the language will well repay the outlay.

After mastering this book the student should take some reader, such as "Unua Legolibro," by Dr. Kabe, and then proceed to the "Fundamenta Krestomatio," the standard work on Esperanto, by Dr. Zamenhof.

A very good Esperanto-English vocabulary is to be found in the "Esperanto Key," ½d., or in "The Whole of Esperanto for a Penny."

THE ORIGIN AND AIM OF ESPERANTO.

A few words as to the origin of Esperanto will perhaps not be out of place here. The author of the language, Dr. Ludovic Zamenhof, a Polish Jew, was born on December 3rd, 1859, at Bielovstok, in Poland, a town whose inhabitants are of four distinct races, Poles, Russians, Germans, and Jews, each with their own language and customs, and often at open enmity with each other. Taught at home that all men are brethren, Zamenhof found everywhere around him outside the denial of this teaching, and even as a child came to the conclusion that the races hated, because they could not understand, each other. Feeling keenly, too, the disabilities under which his people specially laboured, being cut off by their language from the people among whom they lived, while too proud to learn the language of their persecutors, he set himself to invent a language which should be neutral and therefore not require any sacrifice of pride on the part of any race.

Interesting as is the story of Zamenhof's attempts and difficulties, it must suffice here to say that at the end of 1878 the new language was sufficiently advanced for him to impart it to schoolfellows like-minded with himself, and on December 17th of that year they fêted its birth, and sang a hymn in the new language, celebrating the reign of unity and peace which should be brought about by its means, "All mankind must be united in one family." But the enthusiasm of its first followers died down under the derision they encountered, and for nine years more Zamenhof worked in secret at his language, translating, composing, writing original articles, improving, polishing, till in 1887 he published his first book under the title of "An International Language by Dr. Esperanto." (Esperanto means one who hopes).

That the idea which impelled the young Zamenhof to undertake such a work is still the mainspring of his devotion to the cause is shown by the following extract from his opening speech at the second International Esperanto Congress in 1906:—"We are all conscious that it is not the thought of its practical utility which inspires us to work for Esperanto, but only the thought of the important and holy idea which underlies an international language. This idea, you all know, is that of brotherhood and justice among all peoples." And, again, in his presidential address at the third Esperanto Congress, held this year (1907) at Cambridge, he said, "We are constantly repeating that we do not wish to interfere in the internal life of the nations, but only to build a bridge between the peoples. The ideal aim of Esperantists, never until now exactly formulated, but always clearly felt, is: To establish a neutral foundation, on which the various races of mankind may hold peaceful, brotherly intercourse, without intruding on each other their racial differences."

Sur neŭtrala lingva fundamento,
Komprenante unu la alian,
La popoloj faros en konsento
Unu grandan rondon familian.

(On the foundation of a neutral language,
Understanding one another,
The peoples will form in agreement
One great family circle).

Helen Fryer.

December, 1907.

THE ALPHABET.

SOUNDS OF THE LETTERS.

In Esperanto each letter has only one sound, and each sound is represented in only one way. The words are pronounced exactly as spelt, every letter being sounded.

Those consonants which in English have one simple sound only are exactly the same in Esperanto; they are—b, d, f, k, l, m, n, p, r, t, v, z (r must be well rolled).

q, w, x, y are not used.

c, g, h, s, which in English represent more than one sound, and j are also used with the mark ˆ—

c ĉ, g ĝ, h ĥ, j ĵ, s ŝ.

c (whose two English sounds are represented by k and s) has the sound of ts, as in its, tsar.

ĉ like ch, tch, in church, match.

g hard, as in go, gig, gun.

ĝ soft, as in gentle, gem, or like j in just, Jew.

h well breathed, as in horse, home, how.

ĥ strongly breathed, and in the throat, as in the Scotch word loch. (Ask any Scotsman to pronounce it). ĥ occurs but seldom. It is the Irish gh in lough, and the Welsh ch.

j like y in yes, you, or j in hallelujah, fjord.

ĵ like s in pleasure, or the French j, as in dejeuner, Jean d'Arc.

s like ss in ass, less, never like s in rose.

ŝ like sh in she, shall, ship, or s in sugar, sure.

In newspapers, etc., which have not the proper type, ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ are often replaced by ch, gh, hh, jh, sh, or by c', g', h', j', s', and ŭ by u.

ŭ is also a consonant, and has the sound of w in we, as Eŭropo, or u in persuade.

The vowels a, e, i, o, u have not the English, but the Continental sounds.

a always like a in ah! or in tart.

e like e in bend, but broader, like e in there.

i is a sound between ee in meet and i in is.

o like o in for, or in the Scottish no, or au in aught.

u like oo in boot, poor.

a, e, i, o, u are all simple sounds, that is, the mouth is kept in one position while they are being sounded. In learning them lengthen them out, and be careful not to alter the position of the mouth, however long they are drawn out. In the compound sounds given below the shape of the mouth changes; to get the correct pronunciation sound each letter fully and distinctly, gradually bringing them closer until they run together, when they become almost as follows:—

aj nearly like ai in aisle, or i in nice, fine.

ej nearly like ei in vein.

oj nearly like oy in boy, or oi in void.

uj nearly like uj in hallelujah.

aŭ like ahw, or nearly ou in house, pronounced broadly, haouse.

eŭ like ehw, or ey w in they were, ayw in wayward.

Practise saying aja, eja, oja, uja, aŭa, eŭa several times quickly. Then gradually drop the final a.

Accent.

The accent or stress is always placed on the syllable before the last, as es-pe-ro, es-pe-ran-to, es-pe-ran-tis-to, es-pe-ran-tis-ti-no; ju-na, ju-nu-lo, ju-nu-la-ro. All the syllables must be clearly pronounced, not slurred over.

Exercise in Pronounciation.

a (as in bath), pat-ra, la-na, a-gra-bla, mal-var-ma, kla-ra, pa-fa-do.

e (as in bend), be-la, mem, fe-nes-tro, ven-dre-do, tre-e-ge, le-te-ro.

i (as in see), mi, i-li, i-mi-ti, vi-zi-ti, trin-ki, in-sis-ti.

o (as in for), ho-mo, ro-zo, ko-lom-bo, dor-mo (the r rolled), mor-to, po-po-lo.

u (as in boot), u-nu, dum, bru-lu, sur-tu-to, vul-tu-ro, mur-mur-i.

aj (as in nice), ajn, kaj, raj-to, taj-lo-ro, faj-ro, be-laj.

ej (as in play), vej-no, hej-mo, plej, hej-to.

oj (as in boy), pat-roj, foj-no, ho-mojn, koj-no, soj-lo, kon-koj.

uj (as in hallelujah), tuj, ĉi-uj, ti-uj.

aŭ (as in cow), an-taŭ, laŭ-bo, fraŭ-li-no, kaŭ-zi, aŭs- kul-tu, aŭ-di.

eŭ (like ehw), Eŭ-ro-po, neŭ-ral-gi-o, Eŭ-kar-is-to, reŭ-ma-tis-mo.

c (= ts, bits), ce-lo, fa-ci-la (=fa-tsee-la), be-le-co (be-le-tso), ofi-ci-ro, pa-co, ci-ko-ni-o, co-lo.

ĉ (= tch, match), ĉu, eĉ, ĉe, ĉam-bro, ĉer-pi, tran-ĉi, ri-ĉa.

g (as in good), lon-ga, le-gi, ge-nu-o, gen-to, gli-ti, gro-so.

ĝ (as in gem), ĝe-mi, ĝis, ĝar-de-no, sa-ĝa, man-ĝi, re-ĝo.

h (breathed), ha-ro, hi-run-do, ha-rin-go, his-to-ri-o, he-de-ro, him-no.

ĥ (in throat), ĥe-mi-o, ĥo-le-ro, me-ĥa-ni-ko, e-ĥo, ĥa-o-so.

j (like y), ju-na, ma-jes-ta, sin-jo-ro, ka-je-ro, jes, ja.

ĵ (= zh), bon-aĵ-o, ĵe-ti, ĵur-na-lo, ĵus, ĵaŭ-do, ĵa-lu-zo.

s (ss), su-per, ses, sta-ri, trans, ves-pe-ro, svin-gi.

ŝ (sh), fre-ŝa, ŝe-lo, ku-ŝi, ŝtu-po, ŝvi-ti, ŝve-li.

kz, ek-zer-co, ek-zem-plo, ek-za-me-no, ek-ze-ku-ti, ek-zi-li, ek-zis-ti.

kv, kvar, kvin, kvi-e-ta, kvan-kam, kver-ko, kva-zaŭ.

gv, gvi-di, lin-gvo.

kn, kna-bo, kne-di.

sc (sts), sci-o (sts-ee-o), sce-no (stse-no), scep-tro, eks-ci-ti (eks-tsee-tee), eks-cel-en-co (eks-tsel-en-tso), sci-en-co (stsee-en-tso).

cen-to, sen-to; ce-lo, se-lo, ŝe-lo; co-lo, ko-lo; ci, ĉi; ec, eĉ; kru-co, kru-ĉo; pa-go, pa-ĝo; re-gi, re-ĝi; se-gi, se-ĝo; ho-ro, ĥo-ro; pe-si, pe-zi; ste-lo, ŝte-lo; san-go, ŝan-go; ver-so, ver-ŝi; dis-i-ri, dis-ŝi-ri; gus-ta, ĝus-ta; stu-po, ŝtu-po; sta-lo, ŝta-lo; pos-to, poŝ-to; re-ser-vi, re-zer-vi; ru-ĝi-gi, ru-ĉi-ĝi; ri-ĉi-gi, ri-ĉi-ĝi, ri-ĉe-co; fti-zo.

a-e-ro, oce-a-no, fe-i-no, ĝu-i, pe-re-i, pe-re-u; fo-i-ro, ĉi-u-ja-ra, vo-joj, tro-u-zi, for-ram-pi, ku-i-ri; skva-mo, zo-o-lo-gi-o, en-u-i, de-tru-u, ŝpru-ci, ru-i-ni; Jan-u-a-ro, Feb-ru-a-ro, li-e-no, ho-di-aŭ, hi-e-raŭ, Hun-gár-u-jo, Ne-a-po-lo, sci-u-ro.

Note.—A useful mnemonic for the Esperanto vowels is par, pear, pier, pore, poor, but the sounds should not be dragged. It is helpful to note that the English words mate, reign, pane, bend; meet, beat, feel, lady; grow, loan, soft; mute, yes, mule (as pronounced in London and South of England), would be written in Esperanto thus:—mejt, rejn, pejn, bend; mijt, bijt, fijl, lejdi; groŭ, loŭn, soft; mjut, jes, mjul.

LESSON 1.

Words.

In Esperanto a word generally consists of an unchanging part or root, which expresses the idea, and an ending which shows the use of the word, that is, whether it is a name, a describing word, etc. By changing the ending the use of the word is changed.

Notice carefully the words given below which end in o. It will be seen that they are all names.

In Esperanto every name ends in o.

(In Grammar names are called Nouns).

Notice further the words which end in -as. They all express doing or being (action or state), which is going on at the present time, or which is a custom at the present time.

The words "a," "an," are not expressed; "the" is translated by la.

(The black type shows the accented syllable).

Patro kaj frato. Leono estas besto. Rozo estas floro kaj kolombo estas birdo. La rozo apartenas al Teodoro. La suno brilas. La patro estas tajloro. Kie estas la libro kaj la krajono? Jen estas pomo. Sur la tero kuŝas ŝtono. Sur la fenestro kuŝas krajono kaj plumo. La filo staras apud la patro. Jen kuŝas la ĉapelo de la patro. La patro estas en la ĉambro. Antaŭ la domo staras arbo.

Kio estas leono? Kio estas rozo? Kio brilas? Kio estas la patro? Kie estas la patro? Kio estas sur la fenestro? Kie estas la plumo?

Ĉu leono estas besto? Jes, leono estas besto. Ĉu rozo estas birdo? Ne, rozo ne estas birdo, rozo estas floro.

LESSON 2.

Every "describing" word, that is, every word which tells the kind or quality of a person or thing, ends in "a," as granda, large; ruĝa, red.

(A describing word is called an ADJECTIVE).

La patro estas sana. Infano ne estas matura homo. La ĉielo estas blua. Leono estas forta. La patro estas bona. La mano de Johano estas pura. Papero estas blanka. Blanka papero kuŝas sur la tablo. Jen estas la kajero de la juna fraŭlino. Sur la ĉielo staras la bela suno. La papero estas tre blanka, sed la neĝo estas pli blanka. Lakto estas pli nutra, ol vino. La pano estas freŝa. La onklo estas pli riĉa, ol la frato. Jen kuŝas ruĝa rozo. La hundo estas tre fidela. La libro estas nova.

LESSON 3.

When the name (noun) is required to denote more than one of the persons or things for which it stands, j is added to it, as rozoj, roses; kolomboj, pigeons; and then every "describing" word (adjective) which belongs to it must also have j, as ruĝaj rozoj, red roses; la kolomboj estas belaj, the pigeons are beautiful.

(When the noun stands for "more than one," it is said to be plural. j is the sign of the plural).

La birdoj flugas. La kanto de la birdoj estas agrabla. Kie estas la knaboj? La patroj estas sanaj. Infanoj ne estas maturaj homoj. Leonoj estas fortaj. La manoj de Johano estas puraj. Jen estas la kajeroj de la junaj fraŭlinoj. La onkloj estas pli riĉaj, ol la fratoj. La hundoj estas tre fidelaj. Blankaj paperoj kuŝas sur la tablo. En la ĉambro estas novaj ĉapeloj. Kie estas la akraj tranĉiloj? Bonaj infanoj estas diligentaj. Jen kuŝas puraj, blankaj, delikataj lilioj. La dentoj de leonoj estas akraj.

LESSON 4.

(

The above words are called

Pronouns

because they are used instead of repeating the noun

).

By adding a the pronouns are made to denote a quality, in this case possession, as mia libro, my book; via pomo, your apple; ilia infano, their child.

When the name to which these "pronoun-adjectives" belong is plural they must of course take j, as miaj libroj, my books; viaj pomoj, your apples; iliaj infanoj, their children.

In speaking of relations and parts of the body la is often used instead of mia, lia, etc., as La filo staras apud la patro, The son stands by the (his) father.

For "mine," "ours," etc., mia, nia, etc., may be used either with or without la, as La libro estas mia, or La libro estas la mia, The book is mine.

Oni is used for one, they, people, when these words are indefinite in meaning, as in the sentences:—Here one can speak fearlessly, Tie ĉi oni povas maltime paroli, They say that he is rich, Oni diras, ke li estas riĉa, People often eat too quickly, Oni ofte manĝas tro rapide.

Mi legas. Vi skribas. Li estas knabo, kaj ŝi estas knabino. Ni estas homoj. Vi estas infanoj. Ili estas rusoj. Kie estas la knaboj? Ili estas en la ĝardeno, Kie estas la knabinoj? Ili ankaŭ estas en la ĝardeno. Kie estas la tranĉiloj? Ili kuŝas sur la tablo. La infano ploras, ĉar ĝi volas manĝi. Sinjoro, vi estas neĝentila. Sinjoroj, vi estas neĝentilaj. Oni diras; ke la vero ĉiam venkas. La domo apartenas al li. Mi venas de la avo, kaj mi iras nun al la onklo. Mi estas tiel forta, kiel vi. Nun mi legas, vi legas, kaj li legas, ni ĉiuj legas. Vi skribas, kaj la infanoj skribas, ili (vi) ĉiuj sidas silente kaj skribas.

Mia hundo, vi estas tre fidela. Li estas mia onklo, ĉar mia patro estas lia frato. El ĉiuj miaj infanoj, Ernesto estas la plej juna. Lia patro kaj liaj fratoj estas en la ĝardeno. ŝia onklo estas en la domo. Kie estas viaj libroj? Niaj libroj kuŝas sur la tablo; iliaj krajonoj kaj ilia papero ankaŭ kuŝas sur la tablo.

Kiu estas en la ĉambro? Kiuj estas en la ĉambro? La sinjoro, kiu legas, estas mia amiko. La sinjoro, al kiu vi skribas, estas tajloro. Kio kuŝas sur la tablo?

LESSON 5.

The use of final n.

In order to understand the meaning of a sentence it is necessary to be able to recognise clearly and unmistakably what it is that is spoken about, that is, what the subject of the sentence is. In English this is often to be recognised only by its position in the sentence. For instance, the three words—visited, John, George, can be arranged to mean two entirely, different things, either "John visited George," or "George visited John." [Footnote: In teaching Esperanto to children it is well to make sure before going further that they thoroughly understand, what the subject is. The subject is that which we think or speak about. The word which stands for it is the subject of the sentence. The children may be required to underline the subject of each sentence in a suitable piece of prose or verse.] In Esperanto the sense does not depend on the arrangement—" Johano vizitis Georgon" and "Georgon vizitis Johano" mean exactly the same thing, that John visited George, the n at the end of "Georgon" showing that "Georgon" is not the subject. There is no want of clearness about the following (Esperanto) sentences, absurd as they are in English:—

In these sentences the subjects are at once seen to be hundo, kato, Johano, knabo, onklo, pentristo, fiŝisto, for the final n in patron, infanon, birdojn, musojn, kokidon, bildon, fiŝojn, distinguishes these words from the subject.

This use of n renders clear sentences that are not clear in English. "John loves Mary more than George" may mean "more than John loves George" or "more than George loves Mary." In Esperanto it is quite clear. "Johano amas Marion, pli ol Georgo" means "more than George loves Mary," because "Georgo" is the subject of the second (elliptical) sentence, but "Johano amas Marion, pli ol Georgon" means "more than John loves George," because the final n in Georgon shows this to be not the subject.

There are cases, however, in which it is not necessary to add n, the noun or pronoun being distinguished from the subject in another way. Examples are found in the first exercise:—Sur la tero kuŝas ŝtono, On the ground lies a stone. Antaŭ la pordo staras arbo, Before the door stands a tree. Notwithstanding their position, "ground" and "door" are seen to be not the subject, because before them are the words "on," "before," which connect them with the rest of the sentence—it is "on the ground," "before the door." So with other sentences.

The words on, before, and others given [in Lesson 26] are called prepositions

(pre = before). The noun or pronoun which follows them can never be the subject of the sentence.

Remember, then, that

N is added to every noun and pronoun, other than the subject, unless it has a preposition before it. [Footnote: (i.). The explanation usually given for the use of final n is, that n is added to nouns and pronouns (a) in the Accusative Case (the direct object), (b) when the preposition is omitted. The explanation given above seems to me, however, to be much simpler. (ii.). Another use of final n is given later [Lesson 12, Lesson 26] ]

When the noun takes n, any adjective which belongs to it must also take n, as, Li donas al mi belan ruĝan floron, He gives me a beautiful red flower. Li donas al mi belajn ruĝajn florojn, He gives me beautiful red flowers.

Mi vidas leonon (leonojn). Mi legas libron (librojn). Mi amas la patron. Mi konas Johanon. La patro ne legas libron, sed li skribas leteron. Mi ne amas obstinajn homojn. Mi deziras al vi bonan tagon, sinjoro. Bonan matenon! Ĝojan feston (mi deziras al vi). Kia ĝoja festo (estas hodiaŭ)! En la tago ni vidas la helan sunon, kaj en la nokto ni vidas la palan lunon kaj la belajn stelojn. Ni havas pli freŝan panon, ol vi. Ne, vi eraras, sinjoro, via pano estas malpli freŝa, ol mia. Ni vokas la knabon, kaj li venos. En la vintro oni hejtas la fornojn. Kiam oni estas riĉa, oni havas multajn amikojn. Li amas min, sed mi lin ne amas. Sinjoro P. kaj lia edzino tre amas miajn infanojn; mi ankaŭ tre amas iliajn (infanojn). Mi ne konas la sinjoron, kiu legas.

LESSON 6.

We have seen already (Lesson 1) that the words which end in -as express the idea of doing (action) or of being (state), and that they assert that this action or state is going on, or is a custom, at the present time, as Mi vidas, I see; Ŝi estas, She is; Ili suferas, They suffer, they are suffering.

To say that the action or state took place at some past time, -is is used, as Mi vidis, I saw; Ŝi estis, She was; Ili suferis, They suffered, they were suffering.

To say that the action or state will take place at some time to come, in the future, -os is used, as, Mi vidos, I shall see; Ŝi estos, She will be; Ili suferos, They will suffer, they will be suffering.

(Words which assert something, or which express the idea of doing or of being, are called Verbs).

(The root only of the verbs will now be given in the Vocabulary without the termination).

Kial vi ne respondas al mi? Ĉu vi estas surda aŭ muta? Kion vi faras?

La knabo forpelis la birdojn. De la patro mi ricevis libron, kaj de la frato mi ricevis plumon. La patro donis al mi dolĉan pomon. Jen estas la pomo, kiun mi trovis. Hieraŭ mi renkontis vian filon, kaj li ĝentile salutis min. Antaŭ tri tagoj mi vizitis vian kuzon, kaj mia vizito faris al li plezuron. Kiam mi venis al li, li dormis, sed mi lin vekis.

Mi rakontos al vi historion. Ĉu vi diros al mi la veron? Hodiaŭ estas sabato, kaj morgaŭ estos dimanĉo. Hieraŭ estis vendredo, kaj postmorgaŭ estos lundo. Ĉu vi jam trovis vian horloĝon? Mi ĝin ankoraŭ ne serĉis; kiam mi finos mian laboron, mi serĉos mian horloĝon, sed mi timas, ke mi ĝin jam ne trovos. Se vi nin venkos, la popolo diros, ke nur virinojn vi venkis. Kiam vi atingos la aĝon de dek-kvin jaroj, vi ricevos la permeson.

LESSON 7.

Confusion is apt to occur in English in the use of the words him, her, it, them; his, hers, its, their, e.g., "John loves his brother and his children." Whose children, John's or his brother's? "The boys brought to their fathers their hats." Whose hats, the boys' or their fathers'? "She gave her sister her book." Whose book? Her own or her sister's?

This confusion is avoided in Esperanto by the use of, the pronoun si (sin), meaning himself, herself, itself, themselves, and sia, meaning his own, her own, its own, their own.

Si (sin, sia) refers to the subject of the sentence in which it occurs; therefore in the sentence "John loves his brother and his son," it must be "Johano amas sian fraton kaj sian filon" if it is his own (John's) son, because John is the subject, but we must say "lian filon" if the brother's son is meant. "La knaboj alportis al siaj patroj siajn ĉapelojn" means "The boys brought to their fathers their own (the boys') hats," because "boys" is the subject, but if we mean "the fathers' hats" it must be "iliajn ĉapelojn."

"She gave to her sister her book" must be "Ŝi donis al sia fratino sian libron" if it were her own book, but "Ŝi donis al sia fratino ŝian libron" if it were her sister's book. "Li diris al si..." means "He said to himself," but "Li diris al li" means that he said it to another person.

"Si," "sia," can only refer to the subject, it cannot be the subject itself or any part of it; therefore we must say "Sinjoro P. kaj lia edzino tre amas miajn infanojn," because the subject is "Sinjoro P. kaj lia edzino."

"Mem," self, is only used for emphasis, e.g., "Mi mem," my (own) self.

Mi amas min mem, vi amas vin mem, li amas sin mem kaj ĉiu homo amas sin mem. Mi zorgas pri ŝi tiel, kiel mi zorgas pri mi mem, sed ŝi mem tute ne zorgas pri si, kaj tute sin ne gardas. Miaj fratoj havis hodiaŭ gastojn; post la vespermanĝo niaj fratoj eliris kun la gastoj el sia domo kaj akompanis ilin ĝis ilia domo. Mi lavis min en mia ĉambro, kaj ŝi lavis sin en sia ĉambro. La infano serĉis sian pupon; mi montris al la infano, kie kuŝas ĝia pupo. [Footnote: Notice the use of the present "kuŝas," lies, after the past "montris," showed, because at the time the action of "showing" took place the action of "lying" was then actually going on.]

Ŝi rakontis al li sian aventuron. Ŝi revenis al la palaco de sia patro. Siajn florojn ŝi ne flegis. Mia frato diris al Stefano, ke li amas lin pli, ol sin mem.

LESSON 8.

The Cardinal Numbers are:—

The numbers above 10 are written and read exactly as they are set down in figures:—11, dek unu; 12, dek du; 13, dek tri; 19, dek naŭ. The "tens" are written as one word, 20, dudek; 30, tridek; 90, naŭdek; 23, dudek tri; 47, kvardek sep; 85, okdek kvin; 136, cent tridek ses; 208, ducent (as one word) ok; 359, tricent kvindek naŭ; 1,001, mil unu; 2,877, dumil okcent sepdek sep; 1907, mil naŭcent sep.

Notice that there is a separate word for each figure except 0, nulo.

Du homoj povas pli multe fari, ol unu. Mi havas nur unu buŝon, sed mi havas du orelojn. Li promenas kun tri hundoj. Li faris ĉion per la dek fingroj de siaj manoj. El ŝiaj multaj infanoj unuj estas bonaj kaj aliaj malbonaj. Kvin kaj sep faras dek du. Dek kaj dek faras dudek. Kvar kaj dek ok faras dudek du. Tridek kaj kvardek kvin faras sepdek kvin. Mil okcent naŭdek tri. Li havas dek unu infanojn. Sesdek minutoj faras unu horon, kaj unu minuto konsistas el sesdek sekundoj.

8a.

The Ordinal Numbers, first, second, etc., are formed by adding a to the Cardinal Numbers, as unua, first; dua, second; tria, third; kvara, fourth; deka, tenth; centa, hundredth; mila, thousandth. The compound numbers are joined together by hyphens, and a is added to the last, as dek-unua, eleventh; la tridek-naŭa paĝo, the thirty-ninth page; la cent-kvardek-kvina psalmo, the 145th psalm. Being adjectives, the Ordinal Numbers take the plural j and accusative n when necessary.

The Ordinals are used to tell the hour, as Estas la trio, horo, It is 3 o'clock. The Cardinal Numbers are used for the minutes, as "A quarter past three" is "La tria horo kaj dek-kvin"; "Ten minutes to five," "La kvara horo kaj kvindek."

Januaro estas la unua monato de la jaro, Aprilo estas la kvara, Novembro estas la dek-unua, kaj Decembro estas la dek-dua. La dudeka (tago) de Februaro estas la kvindek-unua tago de la jaro. La sepan tagon de la semajno Dio elektis, ke ĝi estu pli sankta, ol la ses unuaj tagoj. Kion Dio kreis en la sesa tago? Kiun daton ni havas hodiaŭ? Hodiaŭ estas la dudek-sepa (tago) de Marto. Kristnaska Tago estas la dudek-kvina (tago) de Decembro, Novjara Tago estas la unua de Januaro. Oni ne forgesas facile sian unuan amon.

LESSON 9.

The names of certain quantities are formed from the cardinal numbers by adding "o," as dekduo, a dozen; dudeko, a score; cento, a hundred; milo, a thousand. These names, as well as names of quantities generally, require to be followed by "da," of, as dekduo da birdoj, a dozen (of) birds, but dekdu birdoj, twelve birds; dudeko da pomoj, a score of apples; cento da ŝafoj, or cent ŝafoj, a hundred sheep; milo da homoj, a thousand people; miloj da homoj, thousands of people.

When these expressions form the object of the verb, it is the name of the number which takes -n, not the noun which follows da, as Li aĉetis dudekon da ŝafoj, He bought a score of sheep.

For firstly, secondly, etc., -e is added to the number, as unue, firstly; kvine, fifthly; deke, tenthly. (See Lesson 12).

Mi havas cent pomojn. Mi havas centon da pomoj. Tiu ĉi urbo havas milionon da loĝantoj. Mi aĉetis dekduon da kuleroj, kaj du dekduojn da forkoj. Mil jaroj (aŭ, milo da jaroj) faras miljaron.

Unue mi redonas al vi la monon, kiun vi pruntis al mi; due mi dankas vin por la prunto; trie mi petas vin ankaŭ poste prunti al mi, kiam mi bezonos monon.

9a.

To express a certain part or fraction, "-on-" is added to the number specifying what part, as 1/2, unu duono; 1/3, unu triono; 1/4, unu kvarono; 1/10, unu dekono; 1/1000 unu milono; 1/1000000, unu milionono. These words, being nouns, take "j" and "n" when required—3/10, tri dekonoj; 27/200, dudek-sep ducentonoj; 19/1000, deknaŭ milonoj. Mi manĝis tri kvaronojn de la kuko, I ate three-quarters of the cake (see Lesson 35).

To express so many times a number -obl- is added to the number, as duobla, double; dekoble, ten times; trioble kvar estas (or faras) dekdu, three times four are twelve; sepoble ok faras kvindek ses, seven times eight make fifty-six.

To express by twos, by tens, etc., -op- is added to the number, as duope, by twos, or two together; dekope, by tens; kvindekope, by fifties, fifty together, or fifty at a time.

Tri estas duono de ses, ok estas kvar kvinonoj de dek. Kvar metroj da tiu ĉi ŝtofo kostas naŭ frankojn, tial du metroj kostas kvar kaj duonon frankojn (aŭ da frankoj). Unu tago estas tricent-sesdek-kvinono, aŭ tricent-sesdek-sesono de jaro.

Kvinoble sep estas tridek kvin. Por ĉiu tago mi ricevas kvin frankojn, sed por la hodiaŭa tago mi ricevis duoblan pagon, t.e. (= tio estas) dek frankojn.

Tiuj ĉi du amikoj promenas ĉiam duope. Kvinope ili sin ĵetis sur min, sed mi venkis ĉiujn kvin atakantojn.

LESSON 10.

Verbs (continued), -i, -u.

In the examples already given the verbs ending in -as, -is, -os express action or being (state) going on in present, past, or future time, as Mi skribas, I am writing; Li legis, He read; Ni iros, We shall go.

If we wish merely to express the idea of action or state indefinitely, without reference to any time or any subject, the verb must end in -i, as Vivi, To live; Mi deziras lerni, I wish to learn; Ni devas labori, We must work.

(This is called the Indefinite or Infinitive Mood (manner of expression), because not limited by reference to time or subject).

To give an order or command, or to express will, desire, purpose, etc., the verb must end in u, as Donu al mi panon, Give (to) me bread; Iru for, Go away; Estu feliĉa, May you be happy! Vivu la reĝo! (Long) live the king!

In such cases as Tell him to come, I want you to sing, Allow her to speak, we have to use a second sentence with the verb ending in "u," and beginning with "ke," that, as Diru al li, ke li venu, Tell (say to) him, that he come; Mi deziras, ke vi kantu, I wish, that you sing; Permesu al ŝi, ke ŝi parolu, Allow her, that she speak. Sentences like the last are often contracted, only the last subject and verb being used, as Ŝi parolu, Let her speak; Ĝi kuŝu, Let it lie; Ni iru, Let us go; Ili dormu, Let them sleep. Ĉu vi volas ke mi tion faru? Do you wish me to do that? Ĉu mi tion faru? Shall I do that?

Donu al la birdoj akvon, ĉar ili volas trinki. Aleksandro ne volas lerni, kaj tial mi batas Aleksandron. Kiu kuraĝas rajdi sur leono? Mi volis lin bati, sed li forkuris de mi.

Al leono ne donu la manon. Rakontu al mia juna amiko belan historion. Diru al la patro, ke mi estas diligenta. Diru al mi vian nomon. Ne skribu al mi tiajn longajn leterojn. Montru al mi vian novan veston. Infano, ne tuŝu la spegulon. Karaj infanoj, estu ĉiam honestaj. Ne aŭskultu lin.

Li diras, ke mi estas atenta. Li petas, ke mi estu atenta. Ordonu al li, ke li ne babilu. Petu lin, ke li sendu al mi kandelon. La dometo estas inda, ke vi ĝin aĉetu. Ŝi forte deziris, ke li restu viva.

Li venu, kaj mi pardonos al li. Ni estu gajaj, ni uzu bone la vivon, ĉar la vivo ne estas longa. Li ne venu sole, sed alvenu kun sia plej bona amiko. Mi jam havas mian ĉapelon; nun serĉu vi vian.

LESSON 11.

Verbs (continued), -us.

Sometimes we want to express a supposition, to say that something would take place, supposing that something else, which is not likely to occur, were to do so, or that something would have taken place if something else which did not occur had done so. In this case the verb must end with -us, as, If I were well (which I am not) I should be happy (which also I am not), Se mi estus sana, mi estus feliĉa. If he knew (supposition) that I am here (a fact) he would immediately come to me (supposition), Se li scius, ke mi estas tie ĉi, li tuj venus al mi. Compare the two following sentences:— (i.). Kvankam vi estas riĉa, mi dubas, ĉu vi estas feliĉa, Though you are (in fact) rich, I doubt whether you are (in fact) happy, (ii.). Kvankam vi estus riĉa, mi dubas, ĉu, vi estus feliĉa, Though (supposing that) you were rich, I doubt whether you would be happy.

Se la lernanto scius bone sian lecionon, la instruanto lin ne punus. Se vi scius, kiu li estas, vi lin pli estimus. Ili levis unu manon supren, kvazaŭ ili ion tenus. Se mi efektive estus bela, aliaj penus min imiti. Ho! se mi jam havus la aĝon de dekkvin jaroj!

LESSON 12.

When we tell of someone doing a certain action we often want to allude to some circumstance concerning that action, such as the time, or place, or manner in which it was done, that is, when, or where, or how it was done.

In the sentences—Yesterday I met your son, Hieraŭ mi renkontis vian filon; He will go in the evening, Li iros vespere; They sat there, Ili sidis tie; She will remain at home, Ŝi restos hejme; Good children learn diligently, Bonaj infanoj lernas diligente; I will do it with pleasure, Mi faros ĝin plezure, the words hieraŭ, vespere, show the time, tie, hejme, show the place, and diligente, plezure, show the manner of the action.

(Because these words relate to the verb they are called Adverbs).

Adverbs may be formed from any word whose sense admits of it, and especially from adjectives, by means of the termination e, as bona, good, bone, well; antaŭ before, antaŭe, previously or formerly; mateno, morning, matene, in the morning; sekvi, to follow, sekve, consequently.

When we want the adverb to show "direction towards" any place, time, etc., either actually or figuratively, n is added, as Li alkuris hejmen, He ran home. Ili levis unu manon supren, They raised one hand upwards. Antaŭen! Forward! (n is also added to nouns to show direction towards. Li eniris en la domon, He entered into the house).

Some adverbs are used with adjectives and other adverbs to show the degree of the quality, quantity, etc., as The paper is very white, La papero estas tre blanka. Too much speaking tires him, La tro multa parolado lacigas lin. I am as strong as you, Mi estas tiel forta, kiel vi (estas forta). He came very early, Li venis tre frue.

The following words are in themselves adverbs, and need no special ending:—

Comparisons are made with—

pli...ol, more than: Lakto estas pli nutra ol vino, Milk is more nutritious than wine.

malpli...ol, less than: Vino estas malpli nutra ol lakto, Wine is less nutritious than milk.

la plej, the most,
la malplej, the least: El ĉiuj liaj amikoj Johano estas la plej saĝa, kaj Georgo la malplej saĝa, Of all his friends John is the wisest, and George the least wise.

Ju pli...des pli, the more...the more: Ju pli li lernas, des pli li deziras lerni, The more he learns, the more he wishes to learn.

Ju malpli...des malpli, the less...the less: Ju malpli li laboras, des malpli li ricevas, The less he works, the less he gets.

Ju pli...des malpli, the more...the less: Ju pli li fariĝas granda, des malpli li estas forta, The taller he becomes, the less strong he is.

Ju malpli...des pli, the less...the more: Ju malpli li pensas, des pli li parolas, The less he thinks, the more he talks.

For comparisons of equality, as...as, so...as, see Lesson 20.

Resti kun leono estas danĝere. La tranĉilo tranĉas bone, ĉar ĝi estas akra. Iru pli rapide. Li fermis kolere la pordon. Lia parolo fluas dolĉe kaj agrable. Ni faris la kontrakton ne skribe, sed parole. Honesta homo agas honeste. La pastro, kiu mortis antaŭ nelonge (antaŭ ne longa tempo), loĝis longe en nia urbo. Ĉu vi ĝin ne ricevis returne? Li estas morte malsana. La fera bastono, kiu kuŝis en la forno, estas brule varmega. Parizo estas tre gaja. Matene frue ŝi alveturis [Footnote: See Lesson 27.] al la stacidomo.

Pardonu al mi, ke mi restis tiel longe. Lia kolero longe daŭris. Li estas hodiaŭ en kolera humoro. La reĝo baldaŭ denove sendis alian bonkoran oficiston. Hodiaŭ vespere ni havos balon. Kie vi estas? For de tie-ĉi!

Kien li forveturis? Ŝi kuris hejmen. Ni iris antaŭen, kiel furioj. Ĉio estis bona, kaj ni veturis pluen. La sinjorino ekrigardis returnen. La ŝipanoj postulis, ke oni iru returnen. Mi ĝin pendigis tien ĉi, ĉar ĝi savis mian vivon. Mi neniam sendis tien ĉi.

LESSON 13.

Mal-, -in-.

In Esperanto certain syllables which have a definite meaning are placed at the beginning (prefixes) or end (suffixes) of words to alter in some way the meaning of those words.

The prefix mal- gives an exactly opposite meaning to the word to which it is prefixed, as dekstra, right (hand); maldekstra, left (hand); nova, new; malnova, old; helpi, to help, malhelpi, to hinder; fermi, to shut, malfermi, to open.

The suffix -in- denotes the female sex. From viro, [Footnote: The word homo previously given (Lesson 2) signifies a human being, a person, without reference to sex; viro means a man as distinguished from a woman.] a man, we get virino, a woman; filo, son, filino, daughter; ĉevalo, a horse, ĉevalino, a mare; koko, a cock, kokino, a hen.

Mia frato ne estas granda, sed li ne estas malgranda, li estas de meza kresko. Haro estas tre maldika. La nokto estas tiel malluma, ke ni nenion povas vidi eĉ antaŭ nia nazo. Tiu ĉi malfreŝa pano estas malmola, kiel ŝtono. Malbonaj infanoj amas turmenti bestojn. Li sentis sin tiel malfeliĉa, ke li malbenis la tagon, en kiu li estis naskita. Ni forte malestimas tiun ĉi malnoblan homon. La fenestro longe estis nefermita; mi ĝin fermis, sed mia frato tuj ĝin denove malfermis. Rekta vojo estas pli mallonga, ol kurba. Ne estu maldanka.

La edzino de mia patro estas mia patrino, kaj la avino de miaj infanoj. Mia fratino estas tre bela knabino. Mia onklino estas tre bona virino. Mi vidis vian avinon kun ŝiaj kvar nepinoj, kaj kun mia nevino. Mi havas bovon kaj bovinon. La juna vidvino fariĝis denove fianĉino.

LESSON 14.

Re-, -ad-, ek-.

The prefixes re- and ek- and the suffix -ad- are attached to verbs.

Re- has nearly the same meaning as in English, back or again, as re-pagi, to pay back; re-porti, to carry back; re-ĵeti, to throw back; re-salti, to rebound; re-kanti to sing again; re-legi, to read over again.

-ad- denotes the continuance or continued repetition of an action; it means goes on doing, or keeps on doing, or is in the habit of, or in the past used to, as spiri, to breathe, spirado, respiration; movi, to move, movado, continued movement; fumi, to smoke, fumado, the habit of smoking; aŭdi, to hear, aŭdado, the sense of hearing.

Ek- has the opposite meaning to -ad-; it signifies the beginning of an action, or a short or sudden action, as kanti, to sing, ekkanti, to begin to sing; ridi, to laugh, ekridi, to burst out laughing; krii, to cry or call, ekkrii, to cry out; iri, to go, ekiri, to set out; dormi, to sleep, ekdormi, to fall asleep.

Li donis al mi monon, sed mi ĝin tuj redonis al li. Mi foriras, sed atendu min, ĉar mi baldaŭ revenos. La suno rebrilas en la klara akvo de la rivero. Li reiris al sia lando. Ŝi reĵetis sin sur la seĝon.

En la daŭro de kelke da minutoj mi aŭdis du pafojn. La pafado daŭris tre longe. Lia hieraŭa parolo estis tre bela, sed la tro multa parolado lacigas lin. Li kantas tre belan kanton. La kantado estas agrabla okupo. Per mia mano mi energie lin frotadis. La pluvo faladis per riveroj. Ĉiuminute ŝi elrigardadis tra la fenestro, kaj malbenadis la malrapidan iradon de la vagonaro.

Mi saltas tre lerte. Mi eksaltis de surprizo. Mi saltadis la tutan tagon [Footnote: See Lesson 26 (iii.)] de loko al loko. Kiam vi ekparolis, mi atendis aŭdi ion novan. La diamanto havas belan brilon. Ŝi lasis la diamanton ekbrili. Du ekbriloj do fulmo trakuris tra la malluma ĉielo.

LESSON 15.

Verbs (continued).

In all the examples already given the Subject of the Sentence is the doer of the action, but often it is the one to whom the action is done who occupies our thoughts, and of whom we wish to speak. This one then becomes the subject, and the form of the Verb is changed. Instead of saying "The police are searching for the thief," "Someone has broken the window," "Someone is going to finish the work to-morrow," we say "The thief is being sought for by the police," "The window has been broken," "The work is going to be finished to-morrow."

(Note the convenience of this form when we do not know or do not wish to mention the doer).

In Esperanto the terminations -ata, being, denoting incompleteness or present time, -ita, having been, denoting completeness or past time, and -ota, about to be (going to be), denoting action not yet begun, or future time, are added to the root of the verb, as ami, to love, amata, being loved, amita, having been loved, amota, going to be loved. La ŝtelisto estas serĉata de la policanoj [Footnote: De is used after these participles to denote the doer of the action.], The thief is being searched for by the police. La fenestro estas rompita, The window has been broken. La laboro estas finota morgaŭ, The work is going to be finished to-morrow.

It will be seen that these words ending in -ata, -ita, -ota describe the subject or show the condition or state in which the subject is, therefore they are adjectival; the thief is a searched-for thief, the window was a broken window, the work is a going-to-be-finished work (compare The work will be ready to-morrow). They are called Participles, and being adjectival, take j when the noun to which they belong is plural.

Mi estas amata. Mi estis amata. Mi estos amata. Mi estus amata. Estu amata. Esti amata. Vi estas lavita. Vi estis lavita. Vi estos lavita. Vi estus lavita. Estu lavita. Esti lavita. Li estas invitota. Li estis invitota. Li estos invitota. Li estus invitota. Estu invitota. Esti invitota. Tiu ĉi komercaĵo estas ĉiam volonte aĉetata de mi. La surtuto estas aĉetita de mi; sekve ĝi apartenas al mi. Kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita. Mi sciigas, ke de nun la ŝuldoj de mia filo ne estos pagataj de mi. Estu trankvila, mia tuta ŝuldo estos pagita al vi baldaŭ. Mia ora ringo ne estus tiel longe serĉata, se ĝi ne estus tiel lerte kaŝita de vi. Laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj; sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojn. Kiam la preĝo estis finita, li sin levis.

Aŭgusto estas mia plej amata filo. Mono havata estas pli grava ol havita. Pasero kaptita estas pli bona, ol aglo kaptota.

LESSON 16.

Another set of participles is used to describe or show the condition or state of the doer of the action, namely -anta, denoting incompleteness or present time, -inta, denoting completeness or past time, and -onta, denoting action not yet begun, or future time, as Sur la arbo staras kantanta birdo (aŭ birdo kantanta), On the tree is a singing bird (or a bird singing); En la venonta somero mi vizitos vin, In the coming summer I shall visit you; La pasinta nokto estis tre pluva, The past night was very wet (rainy).

The participles are made into nouns by ending them with o instead of a, as Kiam Nikodemo batas Jozefon, tiam Nikodemo estas la batanto, kaj Jozefo estas la batato, When Nicodemus beats Joseph, then Nicodemus is the beater, and Joseph is the one being beaten.

Note that the participles which have n in the termination refer to the doer; they are called active participles. Those without n refer to the one to whom the action is done; they are passive participles.

Fluanta akvo estas pli pura, ol akvo staranta senmove. La falinta homo ne povas sin levi. La tempo pasinta jam neniam revenos; la tempon venontan neniu ankoraŭ konas. Venu, ni atendas vin, Savonto de la mondo. En la lingvo Esperanto ni vidas la estontan lingvon de la tuta mondo. La nombro de la dancantoj estis granda. Ĝi estas la legendo, kiun la veraj kredantoj ĉiam ripetas. Li kondukis la vojaĝanton al la loko, kie la ŝtelintoj ripozis. Al homo, pekinta senintence, Dio facile pardonas. La soldatoj kondukis la arestitojn tra la stratoj. Homo, kiun oni devas juĝi, estas juĝoto.

16a.

Nun li diras al mi la veron. Hieraŭ li diris al mi la veron. Li ĉiam diradis al mi la veron. Kiam vi vidis nin en la salono, li jam antaŭe diris al mi la veron (aŭ, li estis dirinta al mi la veron). Li diros al mi la veron. Kiam vi venos al mi, li jam antaŭe diros al mi la veron (aŭ, li estos dirinta al mi la veron; aŭ, antaŭ ol vi venos al mi, li diros al mi la veron). Se mi petus lin, li dirus al mi la veron. Mi ne farus la eraron, se li antaŭe dirus al mi la veron (aŭ, se li estus dirinta al mi la veron). Kiam mi venos, diru al mi la veron. Kiam mia patro venos, diru al mi antaŭe la veron (aŭ, estu dirinta al mi la veron). Mi volas diri al vi la veron. Mi volas, ke tio, kion mi diris, estu vera (aŭ, mi volas esti dirinta la veron).

LESSON 17.

Participles can be used as adverbs when they refer to the subject, and tell some circumstance about the action, as "Walking along the street, John saw your friend." "Walking along the street" tells the circumstance under which the subject, John, saw your friend; therefore "walking" is adverbial—"Promenante sur la strato, Johano vidis vian amikon." If it were the friend who was walking, it must be "Johano vidis vian amikon, promenantan sur la strato."

(Examine in this way the sentences in the following exercise).

Promenante sur la strato, mi falis. Trovinte pomon, mi ĝin manĝis. Li venis al mi tute ne atendite. Li iris tre meditante kaj tre malrapide. Ni hontis, ricevinte instruon de la knabo. La imperiestra servanto eliris, portante kun si la braceleton. Profunde salutante, li rakontis, ke oni kaptis la ŝteliston. Ne dirante vorton, la dukino malfermis sian juvelujon. Laborinte unu jaron, kaj ŝparinte kelkajn dolarojn, mi edziĝis kun mia Mario. Transirinte la riveron, li trovis la ŝteliston. Rigardinte okaze la plankon, ŝi vidis ian libron, forgesitan kredeble de elirinta veturanto.

LESSON 18.

Suffix -ist-.

The suffix -ist- denotes one who occupies himself with or devotes himself to any special thing, as a business or a hobby, as juĝi, to judge, juĝisto, a judge; servi, to serve, servisto, a servant; kuraci, to treat (as a doctor), kuracisto, a doctor; lavi, to wash, lavisto, a laundryman.

La botisto faras botojn kaj ŝuojn. Ŝtelistojn neniu lasas en sian domon. La kuraĝa maristo dronis en la maro. Verkisto verkas librojn, kaj skribisto simple transskribas paperojn. Ni havas diversajn servantojn—kuiriston, ĉambristinon, infanistinon, kaj veturigiston. Kiu okupas sin je meĥaniko estas meĥankisto, kaj kiu okupas sin je ĥemio estas ĥemiisto. Diplomatiiston oni povas ankaŭ nomi diplomato, [Footnote: See Lesson 45.] sed fizikiston oni ne povas nomi fiziko, [Footnote: See Lesson 45.] ĉar fiziko estas la nomo de la scienco mem. Unu tagon [Footnote: See Lesson 26.] (en unu tago) venis du trompantoj, kiuj diris, ke ili estas teksistoj.

LESSON 19.

Suffixes -ig-, -iĝ-.

-ig- means to make or cause someone or something to be or to do that which the word denotes, while -iĝ- means to become so or such oneself. Thus from ruĝa, red, we get ruĝigi, to make (something or someone) red, ruĝiĝi, to become red oneself, to blush; klara, clear, klarigi, to make clear, to explain, klariĝi, to become clear; sidi, to sit, to be sitting, sidigi, to cause someone to sit, sidiĝi, to become seated, to sit down; kun, with, kunigi, to connect, kuniĝi, to become connected with; devi, to have to (must), devigi, to compel; fari, to do or make, fariĝi, to become; for, away, forigi, make (go) away.

Oni tiel malhelpis al mi, ke mi malbonigis mian tutan laboron. Forigu vian fraton, ĉar li malhelpas al ni. Venigu la kuraciston, ĉar mi estas malsana.

Li venigis al si el Berlino multajn librojn (multe da libroj).

Li paliĝis de timo, kaj poste li ruĝiĝis de honto. En la printempo la glacio kaj la neĝo fluidiĝas. En la kota vetero mia vesto forte malpuriĝis; tial mi prenis broson kaj purigis la veston. Mia onklo ne mortis per natura morto, sed li tamen ne mortigis sin mem, kaj ankaŭ estis mortigita de neniu; unu tagon, [Footnote: See Lesson 26, Note iii.] promenante apud la reloj de fervojo, li falis sub la radojn de veturanta vagonaro, kaj mortiĝis. Mi ne pendigis mian ĉapon sur tiu ĉi arbeto; sed la vento forblovis de mia kapo la ĉapon, kaj ĝi, flugante, pendiĝis sur la branĉoj de la arbeto. Sidigu vin (aŭ, sidiĝu), sinjoro!

Lia malgaja vizaĝo ridigis lian amikon. La tutan nokton ili pasigis maldorme, kaj ekbruligis pli ol dekses kandelojn. Mi senvestigis la infanon de liaj noktaj vestoj, kaj starigis lin en la kuvon; poste mi sekigis lin. Li amikiĝis kun malbonaj kolegoj. Malriĉa hebreo volis kristaniĝi. La botelo falis kaj rompiĝis. Ŝi fariĝis lia edzino. Iom post iom, ŝi tute trankviliĝis.

NOTES.

1.—In pluvas, it rains; tondras, it thunders; estas bela tago, it is a fine day; estas bele, it is fine; estas vere, ke..., it is true that..., etc., "it" is left out, because it does not stand for any "thing." The adverbs bele, vere, are used because no "thing" is mentioned.

2.—Ni havas freŝajn lakton kaj panon means Ni havas freŝan lakton kaj freŝan panon, We have new milk and new bread. Ni havas freŝan lakton kaj panon means We have bread and new milk.

3.—La angla, franca kaj germana lingvoj estas malfacilaj, The English, French and German languages are difficult. Angla, franca, germana do not take "j" because each refers to only one language, while malfacilaj refers to all those mentioned.

LESSON 20.

The words ia, tia; kial, tial; kiam, ĉiam, neniam; kie, kiel, tiel; io, kio, tio, ĉio, nenio; kiu, ĉiu, neniu, have already been met with. They belong to a series whose use will best be seen from the following examples:—

ia denotes kind or quality. Kia floro estas la plej bela? Ia kaj ĉia floro estas bela, nenia estas malbela. Mi admiras la rozon; tia floro la plej plaĉas al mi. What (kind of) flower is the most beautiful? Any kind and every kind of flower is beautiful, no kind is ugly. I admire the rose, that kind of flower pleases me the most.

ial, motive, reason. Kial li iros en Parizon? Mi ne scias; ial li foriros, sed ĉial estus pli bone resti en Londono. Li deziras foriri, tial li foriros. Why is he going (will he go) to Paris? I know not; for some reason he is going, but for every reason (on every account) it would be better to remain in London. He wishes to go, therefore (for that reason) he will go.

iam, time. Kiam vi venos min viziti? Iam mi venos, kiam mi havos libertempon; vi ĉiam havas libertempon, mi neniam. Postmorgaŭ estos festo, tiam mi venos. When will you come to visit me? Sometime I will come, when (at what time) I shall have a holiday; you always (at all times) have a holiday, I never (at no time). (The day) after to-morrow will be a festival (a general holiday); I will come then (at that time).

ie, place. Kie estas mia ĉapelo? Ĝi devas esti ie, sed mi serĉis ĝin ĉie, kaj neniemi povas trovi ĝin. Ha, nun mi ekvidas ĝin tie. Where is my hat? It must be somewhere, but I have looked for it everywhere, and nowhere can I find it. Ha, now I see it there.

iel, manner. Kiel vi faros tion ĉi? Mi ne scias; mi ĉiel provis ĝin fari, sed mi neniel sukcesis. Johano sukcesis iel; eble li faris ĝin tiel. How will you do this? I do not know; I have tried in every way to do it, but I have in no way (not at all) succeeded. John succeeded in some way (somehow); perhaps he did it so (in such a way).

ies, possession. Kies devo estas tio ĉi? Eble ĝi estas ties; sendube ĝi estas ies. Ĉies devo estas nenies. Whose duty is this? Perhaps it is that one's (person's); doubtless it is somebody's. Everybody's duty is nobody's.

io, thing. Kio malplaĉas al vi? Nun nenio malplaĉas al mi, ĉio estas bona. Antaŭ tri tagoj io tre malplaĉis al mi, sed mi ne parolas pri tio nun. What displeases you? Now nothing displeases me, all is well. Three days ago something greatly displeased me, but I am not speaking about that now.