Nie módlcie się!

Nie módlcie się wy za mną, tu modłów nie potrzeba,

Bym jeszcze młodą piersią odetchnąć mógł głęboko

By duch mój śmiały, dzielny, unosił się do nieba

I stamtąd ku swej ziemi miłośne¹ zwracał oko!

Jeżelim ja nie umarł, jeżeli to możebne²,

Muszę się jeszcze zbudzić, jak ogień w łonie skał,

I wulkaniczną pieśnię w krainy śląc podniebne,

Wypowiem ból wulkanu i piersi ludzkiej szał.

Życia mi tylko dajcie! Dajcie szerokie pole

I drobnych trosk codziennych zerwijcie twardą sieć;

Puśćcie w świat, gdzie na czołach myśli się skrzą sokole,

By dźwignąć trud olbrzymi, coś kochać, czegoś chcieć!

Wtenczas ja sam powstanę i wstrząsnę mym wezgłowiem

I jak potężny mocarz dźwignę poezji berło,

I wspomnień się przeszłości oprzędę złotogłowiem

I ku przyszłości błysnę zaklętą pieśni perłą,

Gdy cierń na drogę padnie — ja cierni nie poczuję;

W spiż³ twardy się zamienię od skroni aż do stóp;

Lud cały zamknę w łono, z łez jego broń ukuję

Zwycięską — lub zwyciężon jak głaz zalegnę grób.

Straszneż te głazy grobów, żywych pokoleń zmora.

Choć wielbi je artysta dla sztuki pełen czci;

Wszak znacie ból kamienny, ból straszny gladiatora,

Który przez wieki woła: «O Romo⁴, hańba ci!»

Ja znam sam tylko jeden mej duszy głębie ciemne,

I skalę mego głosu i dźwięk mej lutni strun;

Wy znacie tylko krater, gdzie ognie wrą podziemne,

Lub granit pokreślony znakami tajnych run.

Kędyś⁵ snem granitowym sfinksy śpią wśród pustyni,

I ja śpię. — O, nie budźcie! Bólem jest czuć, żeś pył:

Jeśli przyjdzie godzina — w duszy się cud uczyni,

I orzeł moc poczuje, by się ku niebu wzbił.

Lecz jeśli ból przebyty to serce już spopielił,

Jeśli po skarbach piękna został nadgrobny głaz —

Gdyby słuchano z góry — błagać bym się ośmielił:

«Zagaś skrę mego życia, zbliż znicestwienia⁶ czas!»

Przypisy:

1. miłośne — dziś popr.: miłosne. [przypis edytorski]

2. możebne — możliwe. [przypis edytorski]

3. spiż — twardy stop miedzi, cynku, cyny i ołowiu. [przypis edytorski]

4. Roma (łac.) — Rzym. [przypis edytorski]

5. kędyś — gdzieś. [przypis edytorski]

6. znicestwienie (daw.) — unicestwienie, zniszczenie. [przypis edytorski]