Do matki Polki

O matko Polko! gdy u syna twego

W źrenicach błyszczy genijuszu¹ świetność;

Jeśli mu patrzy z czoła dziecinnego

Dawnych Polaków duma i szlachetność;

Jeśli rzuciwszy rówieśników grono,

Do starca bieży, co mu dumy pieje²;

Jeżeli słucha z głową pochyloną,

Kiedy mu przodków powiadają dzieje:

O matko Polko! źle się twój syn bawi!

Klęknij przed Matki Bolesnej obrazem,

I na miecz patrzaj, co Jej serce krwawi:

Takim wróg piersi twe przeszyje razem!

Bo choć w pokoju zakwitnie świat cały,

Choć się sprzymierzą rządy, ludy, zdania:

Syn twój wyzwany do boju bez chwały

I do męczeństwa... bez zmartwychpowstania.

Każże mu wcześnie w jaskinią samotną

Iść na dumanie... zalegać rohoże³,

Oddychać parą zgniłą i wilgotną

I z jadowitym gadem dzielić łoże.

Tam się nauczy pod ziemię kryć z gniewem

I być jak otchłań w myśli niedościgły;

Mową truć z cicha, jak zgniłym wyziewem,

Postać mieć skromną, jako wąż wystygły.

Nasz Odkupiciel, dzieckiem w Nazarecie,

Piastował krzyżyk, na którym świat zbawił:

O matko Polko! ja bym twoje dziecie⁴

Przyszłymi jego zabawkami bawił.

Wcześnie mu ręce okręcaj łańcuchem,

Do taczkowego każ zaprzęgać woza,

By przed katowskim nie zbladnął obuchem⁵,

Ani się spłonił⁶ na widok powroza⁷;

Bo on nie pójdzie, jak dawni rycerze,

Utkwić zwycięski krzyż w Jeruzalemie,

Albo jak świata nowego żołnierze

Na wolność orać, krwią polewać ziemię.

Wyzwanie przyszle⁸ mu szpieg nieznajomy,

Walkę z nim stoczy sąd krzywoprzysiężny;

A placem boju będzie dół kryjomy,

A wyrok o nim wyda wróg potężny.

Zwyciężonemu za pomnik grobowy

Zostaną suche drewna szubienicy,

Za całą sławę krótki płacz kobiecy

I długie, nocne rodaków rozmowy.

Pisałem na drodze do Genui 1830.

Przypisy:

1. genijusz — dziś popr.: geniusz. [przypis edytorski]

2. dumy pieje — śpiewa dumy; mówi o przeszłości. [przypis edytorski]

3. rohoża (daw.) — rogoża; mata pleciona z sitowia, łyka lub innych łodyg. [przypis edytorski]

4. dziecie — dziś popr.: dziecię. [przypis edytorski]

5. obuch — tępo zakończona część niektórych narzędzi, np. siekiery, znajdująca się po drugiej stronie ostrza. [przypis edytorski]

6. spłonić się — oblać się rumieńcem. [przypis edytorski]

7. powróz — gruby sznur skręcony z włókna. [przypis edytorski]

8. przyszle — dziś popr.: przyśle. [przypis edytorski]