W żłobie leży...¹

W żłobie leży, któż pobieży²,

Kolędować małemu

Jezusowi Chrystusowi

Dziś do nas zesłanemu³?

Pastuszkowie, przybywajcie,

Jemu wdzięcznie przygrywajcie

Jako Panu naszemu.

My zaś sami z piosneczkami

Za wami pospieszymy,

A tak tego maleńkiego

Niech wszyscy zobaczymy:

Jak, ubogo narodzony,

Płacze w stajni położony,

Więc Go dziś ucieszymy.

Najprzód⁴ tedy⁵ niechaj wszędy

Zabrzmi świat w wesołości,

Że posłany, nam jest dany

Emanuel⁶ w niskości,

Jego tedy przywitajmy,

Z aniołami zaśpiewajmy:

Chwała na wysokości!

Witaj, Panie, cóż się stanie,

Że rozkosze niebieskie

Opuściłeś, a zstąpiłeś

Na te niskości ziemskie?

Miłość moja to sprawiła,

By człowieka wywyższyła

Pod nieba Empirejskie⁷.

Czem’⁸ w żłobeczku, nie w łóżeczku

Na siankuś położony?

Czem’ z bydlęty⁹, nie z panięty,

W stajni jesteś złożony?

By człek¹⁰ sianu przyrównany¹¹,

Grzesznik bydlęciem nazwany,

Przeze mnie był zbawiony.

Twoje państwo i poddaństwo

Jest świat cały, o Boże!

Tyś polny kwiat, czemu Cię świat

Przyjąć nie chce, choć może?

Bo świat doczesne wolności

Zwykł kochać, mnie zaś w swej złości

Krzyżowe ściele łoże.

W Ramie głosy pod niebiosy

Wzbijają się Racheli,

Gdy swe syny bez przyczyny

W krwawej widzi kąpieli¹²,

Większe mnie dla nich kąpanie

W krwawym czeka oceanie

Skąd niebo będą mieli.

Trzej królowie, monarchowie

Wschodni kraj opuszczają,

Serc ofiary z trzema dary¹³

Tobie Panu oddają,

Darami się kontentujesz¹⁴,

Bardziej serca ich szacujesz¹⁵,

Za co niech niebo mają.

Przypisy:

1. W żłobie leży — tekst pieśni przypisuje się Piotrowi Skardze. [przypis edytorski]

2. bieżeć — biec, podążać, przybywać. [przypis edytorski]

3. Dziś do nas zesłanemu — obecnie śpiewa się: „Dziś nam narodzonemu”. [przypis edytorski]

4. najprzód (daw.) — najpierw. [przypis edytorski]

5. tedy (daw.) — więc, zatem. [przypis edytorski]

6. Emanuel — męskie imię biblijne, oznaczające „Bóg z nami”, często odnoszone do Chrystusa. [przypis edytorski]

7. nieba Empirejskie — Empireum to miała być najwyższa sfera niebieska, w której przebywał sam Bóg. [przypis edytorski]

8. czem — skrócone „czemu”. [przypis edytorski]

9. bydlęty — dziś popr. forma N. lm: bydlętami. [przypis edytorski]

10. człek — człowiek. [przypis edytorski]

11. sianu przyrównany — porównany (pod względem wartości) do siana. [przypis edytorski]

12. W Ramie głosy pod niebiosy/ Wzbijają się Racheli,/ Gdy swe syny bez przyczyny/ W krwawej widzi kąpieli — mowa jest o tzw. rzezi niewiniątek, nakazanej przez króla Judy Heroda, zob. Mt2, 16-18: Wtedy Herod widząc, że go Mędrcy zawiedli, wpadł w straszny gniew. Posłał [oprawców] do Betlejem i całej okolicy i kazał pozabijać wszystkich chłopców w wieku do lat dwóch, stosownie do czasu, o którym się dowiedział od Mędrców. Wtedy spełniły się słowa proroka Jeremiasza: Krzyk usłyszano w Rama,/ płacz i jęk wielki./ Rachel opłakuje swe dzieci/ i nie chce utulić się w żalu,/ bo ich już nie ma. [przypis edytorski]

13. z trzema dary — za dary trzech królów tradycyjnie uważa się złoto, kadzidło i mirrę. [przypis edytorski]

14. kontentować się (daw.) — być zadowolonym. [przypis edytorski]

15. szacować — tu: cenić. [przypis edytorski]