Pochwała lasów i miłego w nich na osobności życia w stanie pasterskim, od pewnej pasterki¹

Zważywszy życia ludzkiego obroty

Uchodzę w lasy i wesołe knieje,

Mając w nich więcej gustu i ochoty.

Niech kto chce z mojej dzikości się śmieje,

Nie dbam nic na to; wolę z swej prostoty

Las aniżeli świat pełen niecnoty.

Nie umiem bajek prawie² szeptać w ucho,

Łaciny nie znam, ni terminów prawnych,

Wody sprowadzić, tam gdzie było sucho,

O Cyceronach nie słyszałam sławnych;

Więc kto tych czasów w tej nie ćwiczon szkole

Niech pasie bydło albo kopie role.

Lasy kochane, zielone chłodniki

Drzewa przyjemny szum dające z siebie,

Trawy, pagórki, biegące strumyki,

Przy was niech mieszkam choć o suchym chlebie;

Zdrowszy mi napój z waszych źródeł żywych

Niż drogie trunki, gdy z rąk nieżyczliwych.

Jak ranna zorza swój rumieniec śliczny

Pokaże, rosa perłowe kropelki

Pozbiera, jużci pasterz okoliczny

Nie zaśpi, a ptak wyśpiewuje wszelki;

Ci trzody owiec żeną³ między wrzosy,

Te, mokre skrzydła otrzepują z rosy.

Wnet różnych głosów stroją instrumenta

Po drzewach skacząc wysoko, to nisko;

Krzykną roślejsze i drobne ptaszęta,

Bezpieczne, chociaż słuchamy ich blisko.

Za nic koncerty i włoskich nut sztuki,

Ich milsze głosy bez mistrza nauki.

Odpocznie ptastwo, aż zaczną pasterze

Smutne wywodzić dumy na fujarze,

Inni zaś skoczne mazury na lerze⁴,

Tańcując z nami każdy w swojej parze:

My wdzięczne pieśni śpiewamy koleją

Lasy słuchają, a gaje się śmieją.

Nie wiem co tęsknić⁵, pasąc owiec trzodę,

Z pilnością strzedz⁶ ich potrzeba od wilka.

Przebrnąwszy potok, oczyma powiodę,

Aż pastereczek bieży⁷ ku mnie kilka;

Z temi się witam, chwytając za szyje,

Wnet jedna drugą szczesze⁸, splecie, zmyje.

Usiędziem sobie pod jaworem ciemnym

Nad czystem źródłem pryskającej wody:

Ze skał fontanny natura, foremnym

Kunsztem, zrobiła pasterzom ochłody;

Nic nam słoneczny upał nie dokuczy

Jawor zaszumi, a strumyk zamruczy.

Zaczniemy mówić o naszych zabawach⁹,

Na czem dzień cały przeminie godziną¹⁰:

O pięknem kwieciu, w jakich rosną trawach;

Ta powie; jest tu miejsce nad doliną,

Na którem kwiaty w rozliczne kolory

Kwitną posiane od Bogini Flory.

Więc wszystkie w zawód bieżąc, jedna drugą

Popchnie w bok, by się wyprzedzić nie dała;

Ta w miękką trawę upadnie jak długą,

Ta już tym czasem kwiatków nazbierała.

Z tych wieńce wijąc głowy sobie strojem¹¹,

O brylantowe korony nie stojem¹².

Szczera wesołość, śmiech, żarty niewinne,

Nikogo zgorszyć, owszem, cieszyć mogą;

Prostoty naszej niech się uczą inne,

Przystojnych zabaw z nami idą drogą.

To co ma która, wybiera z koszyka,

Jemy ser z chlebem i masło z jaszczyka¹³.

Po tem bankiecie chcący trunku zażyć,

Spieszno biegniemy do naszej piwnicy,

Którą nad winne więcej trzeba ważyć,

Czystej jak kryształ pod skałą krynicy:

Z tej co dzień dzbanem pijąc nie ubywa,

W pełni zostaje, nikt jej nie doliwa.

Gdy już z południa słońce nie zbyt grzeje,

Wychodzim z gęstych lasów na krzewiny;

Tam gdzie chłód miły od pagórków wieje

Igramy¹⁴ w babkę pomiędzy jedliny,

Patrząc przez niskie krzaczki i jałowce,

Czy dobrze nasze napasły się owce.

Samym wieczorem zbliżając ku domu¹⁵,

Zganiamy trzody społem do gromady;

Poznają owce, co należy komu,

Bierzemy swoje bez swaru¹⁶, bez zwady:

Żadna nie zbłądzi do cudzej owczarnie¹⁷,

Każda do swego sałaszu¹⁸ się garnie.

My zaś pasterki do chaty chróścianej¹⁹

Nad pałac cichszej spieszym na spoczynek;

Mleka siadłego²⁰ na misce glinianej

Podjadszy²¹, nie śląc po mięso na rynek;

Nie psują takie potrawy żołądka,

Dłużej my niż pan żyjem, niebożątka.

Przypisy:

1. od pewnej pasterki — tu w znaczeniu: przez pewną pasterkę (napisana). [przypis edytorski]

2. prawie — tu: poprawnie, prawidłowo. [przypis edytorski]

3. żeną (daw.) — wyganiają. [przypis edytorski]

4. lera — tu: lira. [przypis edytorski]

5. nie wiem co tęsknić — zdania eliptyczne; inaczej: nie wiem, co znaczy (co to jest) tęsknić. [przypis edytorski]

6. strzedz — dziś popr. forma ubezdźwięczniona: strzec. [przypis edytorski]

7. bieżyć (daw.) — iść, zmierzać w jakimś kierunku. [przypis edytorski]

8. szczesać — dziś popr.: sczesać; wyczesać, uczesać. [przypis edytorski]

9. zabawa (daw.) — zajęcie. [przypis edytorski]

10. dzień cały przeminie godzin — dzień cały przeminie jak godzina. [przypis edytorski]

11. głowy sobie strojem — dziś: głowy sobie stroimy. [przypis edytorski]

12. nie stać o coś — nie dbać o coś. [przypis edytorski]

13. jaszczyk — tu: skrzynka. [przypis edytorski]

14. igrać — bawić się. [przypis edytorski]

15. ku domu — dziś popr. forma C.lp: ku domowi. [przypis edytorski]

16. swar — kłótnia. [przypis edytorski]

17. do (...) owczarnie — dziś popr. forma D.lp r.ż.: do owczarni. [przypis edytorski]

18. sałasz — dziś popr.: szałas; daw. chatka pasterska. [przypis edytorski]

19. chróściany — dziś popr.: chruściany. [przypis edytorski]

20. mleko siadłe — dziś popr.: mleko zsiadłe; kwaśne mleko. [przypis edytorski]

21. podjadszy — dziś popr. forma imiesłowu przysł.: podjadłszy. [przypis edytorski]