Pieśń VIII¹²

Nie frasuj sobie, Mikołaju, głowy,

Kto ma być królem: już dekret³ gotowy

Przed Bogiem leży, nie piórem pisany,

Lecz w dyjamencie twardym wykowany.

Nie z pół- lub nocy, lub dnia⁴, nie ze wschodu

Ani czekajmy pana od zachodu;

Ten królem będzie, kogo Bóg mianuje,

Łatwie On ludzkie serca spraktykuje⁵.

Tenże nam mimo znajomsze sąsiady⁶,

W śmiech obrociwszy nasze płone⁷ rady,

Przywiódł był króla z dalekiej krainy,

Po którym wrychle miał usieść kto iny.

Gdzie ony złote góry nieprzebrane⁸?

Gdzie Gaszkonowie i wojska ubrane⁹?

W co poszły działa i nasze turnieje?

Wiatrem nadziane puknęły¹⁰ nadzieje.

Fortuna¹¹ nawy na morzu sprawuje,

Fortuna w bitwach zwycięstwem szafuje;

Onej rakosze¹² i sejmy słuchają;

A ludzkie rady¹³ wspak sie obracają.

Precz krasomowce! Wywody na stronę!

A my gdzie w polu na słupie koronę

Zawieśmy złotą; jesli nie mędrszemu,

Niech ją da Szczęście przynamniej rętszemu¹⁴.

Przypisy:

1. Ks. 2, Pieśń VIII — pieśń dotyczy bezkrólewia i kolejnej elekcji po ucieczce Henryka Walezego. Powstała prawdopodobnie na przełomie 1575 i 1576 r., gdy walka o koronę toczyła się już tylko między Maksymilianem Habsburgiem i Stefanem Batorym. Adresatem jest prawdopodobnie Mikołaj Firlej, starosta kazimierski, bliski przyjaciel poety. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. dekret — chodzi o akt nominacji króla. [przypis redakcyjny]

4. pół- lub nocy, lub dnia — z północy lub z południa. [przypis redakcyjny]

5. spraktykować (daw.) — skłonić, przeciągnąć na swoją stronę. [przypis redakcyjny]

6. znajomsze sąsiady — chodzi tu o kandydatów z sąsiednich krajów. [przypis redakcyjny]

7. płony (starop.) — bezużyteczny. [przypis redakcyjny]

8. Gdzie (...) złote góry (...) i nasze turnieje? — aluzja do zaprzysiężonych przez Henryka Walezego zobowiązań finansowych na rzecz Polski i obietnicy sprowadzenia piechoty gaskońskiej oraz do uroczystości przy wjeździe Henryka do Krakowa. [przypis redakcyjny]

9. wojska ubrane — tu: uzbrojone. [przypis redakcyjny]

10. puknąć — pęknąć; por.: śmiać się do rozpuku. [przypis redakcyjny]

11. Fortuna — rzym. bogini przypadku; los. Motyw ważny w filozofii Pieśni Kochanowskiego; zob. też Ks. 1, Pieśń IX. [przypis redakcyjny]

12. rakosz — rokosz, polityczny zjazd rycerstwa (szlachty). [przypis redakcyjny]

13. rada (daw.) — zamysł, pomysł. [przypis redakcyjny]

14. rętszy (daw.) — bardziej rączy, szybszy. [przypis redakcyjny]