Pieśń X¹²

Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry³

I tak wysoko postawił, że z góry

Wszystek świat widzę, a sam, jako trzeba,

Tykam sie nieba?

To li jest ogień on nieugaszony

Złotego słońca, które, nieskończony

Bieg bieżąc, wrotne⁴ od początku świata

Prowadzi lata?

To li jest on krąg odmiennej światłości⁵,

Wódz gwiazd roźlicznych i sprawca żyzności⁶?

Słyszę głos wdzięczny; prze Bóg, a na jawi,

Czy mię sen bawi⁷?

Tu, widzę, ani ciemne mgły dochodzą,

Ani śnieg, ani zimne grady szkodzą;

Wieczna pogoda, dzień na wszystki strony

Trwa nieskończony.

Godne pałace Twojej wielmożności,

Panie, a jakiej cnota dostojności,

Widzę na oko, bowiem wedle Ciebie

Ma miejsce w niebie.

Kto by cię nie znał, Lechu Słowianinie⁸,

Któryś napierwej zasiadł w tej krainie

I opanował męstwem swoim mocne

Brzegi północne?

Kroka⁹ patrz, jako siedząc tak wysoko,

Przedsię ku miastu swemu skłania oko;

Wandę wydawa ubiór, bo z postawy

Zda sie mąż prawy.

Tu i fortelny Przemysł¹⁰ jest wniesiony,

I ten, co dostał trefunkiem korony¹¹,

Doźrzawszy zdrady, gdzie koń prędkonogi

Biegł zawód drogi¹².

Bóg fałszu nie chce; a jako miłuje

Sprawiedliwego, Piast i dziś to czuje,

Bo mieszka w niebie, a jego cne plemię

Rządziło zięmię.

Zemowit¹³ stoi wedla ojca prawie,

Z drugimi równo: ty wysszej, Miecławie¹⁴,

Którego sprawą chrześcijański zakon¹⁵

Podan Polakom.

Tuż po nim widzę mężne Bolesławy¹⁶,

Prze których dzielność i stateczne sprawy

Polska szeroko swych granic pomknęła

I serce wzięła¹⁷.

W tejże jest liczbie on zakonnik święty¹⁸,

Z cięniów klasztornych na królestwo wzięty.

Są dwa Leszczkowie¹⁹; jest król wzrostem mały,

Ale mąż śmiały²⁰.

Widzę Jagiełła i dwu Kazimierzu²¹

Dobrych tak w boju, jako i w przymierzu;

Widzę i ciebie, gwiaździe równym prawie,

Cny Władysławie²².

Tu też jest Olbracht; król serca wielkiego;

Tuż z Aleksandrem Sygmunt²³, za którego

Polska zakwitła, a po długim boju

Wytchła w pokoju.

Szlachetne dusze, które swej dzielności

Macie zapłatę niebieskie radości,

Życzcie ojczyźnie, aby wam rodziła

Podobnych siła.

A ten, co po was²⁴ dziś państwo sprawuje,

Niechaj fortunnie i zdrów nam panuje;

A zwierzonego nie wzdawa opieku²⁵,

Aż pełen wieku!

Przypisy:

1. Ks. 1, Pieśń X — początek pieśni jest parafrazą ody Horacego (Carmina II 20) noszącej tytuł Ad Maecenatem (Do Mecenasa); parafraza całości — Ks. 2, Pieśń XXIII; por. też Carmina I 12. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. odziać pióry — pokryć piórami. [przypis redakcyjny]

4. wrotny — wracający. [przypis redakcyjny]

5. krąg odmiennej światłości — przen. księżyc. [przypis redakcyjny]

6. sprawca żyzności — Diana, bogini księżyca, była też boginią płodności i urodzaju. [przypis redakcyjny]

7. prze Bóg, a na jawi, / Czy mię sen bawi? (starop.) — na Boga, czy to jawa, czy też zwodzi mnie sen? [przypis redakcyjny]

8. Lech Słowianin — nawiązanie do legendarnego władcy Polski umieszczonego tu w niebie. [przypis redakcyjny]

9. Krok — Krak, Krakus, legendarny założyciel Krakowa. [przypis redakcyjny]

10. fortelny Przemysł — przebiegły Przemysław (Lestko I), przedhistoryczny polski książę, według legendy pokonał wojska Aleksandra Wielkiego umieszczając na drzewach malowane tarcze, ku którym zwabił żołnierzy wroga. [przypis redakcyjny]

11. ten, co dostał trefunkiem korony — Lestko II wygrał wyścig jeździecki po koronę, mimo że jego przeciwnik wyłożył trasę biegu żelaznymi kolcami. [przypis redakcyjny]

12. Biegł zawód drogi — biegł w zawody o cenną (drogą) rzecz. [przypis redakcyjny]

13. Zemowit — Siemowit, syn Piasta, legendarnego założyciela dynastii. [przypis redakcyjny]

14. Miecław — chodzi o Mieszka I. [przypis redakcyjny]

15. zakon (daw.) — prawo. [przypis redakcyjny]

16. mężne Bolesławy — chodzi o Bolesława Chrobrego i Krzywoustego, może również Śmiałego. [przypis redakcyjny]

17. serce wzięła — nabrała serca, odwagi. [przypis redakcyjny]

18. zakonnik święty — Kazimierz I Odnowiciel, zwany też Mnichem. [przypis redakcyjny]

19. dwa Leszczkowie — dwóch Leszków: Leszek Biały i Leszek Czarny. [przypis redakcyjny]

20. król wzrostem mały — Władysław Łokietek. [przypis redakcyjny]

21. dwu Kazimierzu (daw. forma B.)— dwóch Kazimierzy: Kazimierza Wielkiego i Kazimierza Jagiellończyka. [przypis redakcyjny]

22. Władysław — chodzi o Władysława Warneńczyka. [przypis redakcyjny]

23. Sygmunt — Zygmunt (Zygmunt I Stary). [przypis redakcyjny]

24. ten, co po was — następca tronu, Zygmunt II August. [przypis redakcyjny]

25. Niechaj (...) zwierzonego nie wzdawa opieku — niech nie oddaje powierzonej mu odpowiedzialności. [przypis redakcyjny]