Pieśń XIII12
Panu dzięki oddawajmy,
Jego łaskę wspominajmy,
Który hardym miesza rzeczy,
A skromne ma na swej pieczy.
On hardy, nieunoszony3,
On tyran północnej strony4,
Któremu, jako sam mniema,
Świat tak wielki równia nie ma,
Car moskiewski plac mężnemu
Nie oparł sie aż o lody
Niepławnej7 północnej wody.
Granic i zamków budownych8
Odbieżał, i miast warownych;
Płatna to, kiedy o duszę9,
I sam go obmówić10 muszę.
Obróć swój koń prędkonogi,
Nieścigniony care11 drogi.
Chcesz być groźnym, a uciekasz;
Jesliś płochy12, hardzie nie każ13.
Teraz był czas porokować14,
Komu szłyk naprzód zdejmować15;
Teraz sie było dowiadać,
Kto ma naprzód z konia spadać.
Bóg pomóż, królu jedyny
Szerokiej polskiej krainy;
Umiesz ty hardym dogodzić
Ani sie im dasz rozwodzić16.
Zdjąłeś maszkarę17 butnemu
Tyranowi moskiewskiemu;
Okazałeś, że nie kąsa,
Chocia to18 porożem19 wstrząsa.
W zamcech nadzieję pokładał,
Ale i tych prędko stradał.
Nie przyszło mu do odsieczy;
Głowy ostrzec20 barziej k rzeczy21.
Znowu tedy, skąd był wyszedł,
W ręce polskie Połock przyszedł,
Za powodem szczęśliwego
Stefana, króla polskiego.
Nie pomogły kule częste,
Zręby22 mocne, baszty gęste:
Puściły żelazne brony23.
A ty, królu niezmożony,
Nie tylko zamki budowne
I twierdze bierzesz warowne,
Ale co chwalniejsza24 w tobie,
Jesteś silen i sam sobie25.
Nie puściłeś wódz gniewowi,
Łaskęś nieprzyjacielowi
Uczynił; masz i dzielnością,
Masz już nadeń26 i ludzkością.
Zdrów bądź, królu niezwalczony.
Ciebie moje wdzięczne strony27
Nie zmilczą miedzy sławnemi
Bohatery walecznemi.
Przypisy:
1. Ks. 2, Pieśń XIII — pierwodruk pieśni pt. O wzięciu Połocka w zbiorze Pieśni trzy (1580). Napisana po rozejmie polsko-rosyjskim w Jamie Zapolskim 15 stycznia 1582. [przypis redakcyjny]
2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]
3. nieunoszony — nieobłaskawiony, niepokorny. [przypis redakcyjny]
4. tyran północnej strony — Iwan Groźny. [przypis redakcyjny]
5. plac (...) / Puścił — ustąpił miejsca. [przypis redakcyjny]
6. królowi polskiemu — chodzi o Stefana Batorego. [przypis redakcyjny]
7. niepławny — nie nadający się do żeglugi. [przypis redakcyjny]
8. budowny (starop.) — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny]
9. Płatna to, kiedy o duszę — opłaci się, warto (to zrobić), gdy chodzi o duszę (tj. o życie). [przypis redakcyjny]
10. obmówić* (starop.) — usprawiedliwić. [przypis redakcyjny]
11. care — carze (forma rzadka, może celowy rusycyzm); nieraz uważano to za pomyłkę druku. [przypis redakcyjny]
12. płochy — płochliwy, bojaźliwy. [przypis redakcyjny]
13. hardzie nie każ — nie zachowuj się (a. nie wypowiadaj się, por. kazać: mówić) hardo (tj. wyniośle, butnie). [przypis redakcyjny]
14. porokować — podyskutować, porozmawiać (tak w wyd. Pieśni trzech; w pierwodruku Pieśni: prorokować). [przypis redakcyjny]
15. szłyk — wysoka futrzana czapka, szpiczasto zakończona; znaczenie wersu: kto powinien się pierwszy kłaniać (aluzja do niezdecydowania w rokowaniach pokojowych). [przypis redakcyjny]
16. rozwodzić — tu: rozprzestrzeniać się, panoszyć. [przypis redakcyjny]
17. maszkara (daw.) — maska. [przypis redakcyjny]
18. chocia to (starop.) — mimo że. [przypis redakcyjny]
19. poroże — rogi. [przypis redakcyjny]
20. głowy ostrzec — uchronić głowę. [przypis redakcyjny]
21. k rzeczy (starop.) — odpowiednio (do rzeczy), słusznie. [przypis redakcyjny]
22. zręby — szańce. [przypis redakcyjny]
23. brona (daw.) — brama. [przypis redakcyjny]
24. co chwalniejsza — co bardziej godne pochwały. [przypis redakcyjny]
25. Jesteś silen i sam sobie — i sam nad sobą panujesz. [przypis redakcyjny]
26. masz (...) nadeń — przewyższasz go. [przypis redakcyjny]
27. strony — struny. [przypis redakcyjny]