Pieśń XVIII¹²

Ucieszna³ lutni, w której słodkie strony⁴

Bijąc, Amfijon⁵ kamień rozproszony

Zwabił na kupę, a z chętnej opoki

Wstał mur szeroki.

Niemowna⁶ przedtym ani ulubiona,

Dziś na wszytek świat wielce zalecona⁷,

Zaśpiewaj, co by trudnej⁸ Bogumiły

Uszy lubiły.

Która jakoby źrzóbek⁹ niełapany

Ani pasterzką ręką ugłaskany

Ucieka w pole, a pędęm człowieka

Mija z daleka.

Ty umiesz tygry, umiesz lasy wodzić

I bieg pochopnym¹⁰ strumieniom zagrodzić;

Tobie ustąpił stróż nieokrócony¹¹

Piekielnej brony¹²,

Cerber¹³, chocia mu wściekły łeb nakrywa

Sto srogich wężów, a para smrodliwa

I sprosna piana ciecze miedzy zęby

Z trojakiej¹⁴ gęby.

Biedny Iksyjon, Tytyjus¹⁵ zmiękczony¹⁶,

Rozśmiał sie nie chcąc; i dzban osuszony

Stał chwilę, za czym¹⁷ cieszył twój rym drogi

Dziewki niebogi¹⁸.

Niech Bogumiła srogość jadowitą

Złych panien słyszy i wody niesytą

Banię bezdenną, i pomstę nieskorą,

Którą źli biorą

Na drugim świecie. Bo co, prze żywego

Boga, już mogły uczynić gorszego?

Pomordowały, jędze niecnotliwe,

Męże właściwe¹⁹.

Jedna z nich, wierna łożu małżeńskiemu²⁰,

Przeciwko ojcu krzywoprzysiężnemu

Zacnie skłamała: panna czci²¹ bez końca

Pod kręgiem słońca.

Która: «Wstań — rzekła — wstań, mężu, by wieczny

Sen²² na cię nie padł, skądeś ty bezpieczny²³;

Schroń sie przed ojcem i przed bezecnemi

Siostrami złemi,

Które jak lwice z głodu nieznośnego

Wpadwszy na stado, każda morzy²⁴ swego;

Ja, litościwsza, ani cię chcę tykać,

Ani zamykać.

Mnie niechaj ojciec trzyma w pęcie srogim,

Żem lutość miała nad mężem ubogim;

Mnie niechaj zaśle²⁵ w pogańskie narody

Przez morskie wody.

Idź, gdzie cię nogi i wiatry powiodą,

Za tą życzliwej ćmy²⁶ nocnej pogodą²⁷;

Idź zdrów, a skargę na mogiłę smętną

Włóż więc pamiętną²⁸».

Przypisy:

1. Ks. 2, Pieśń XVIII — pieśń jest parafrazą ody Horacego (Carmina III 11) noszącej tytuł Ad Mercurium (Do Merkuriusza). [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. ucieszny (daw.) — przynoszący radość. [przypis redakcyjny]

4. strony (daw.) — struny. [przypis redakcyjny]

5. Amfijon — Amfion: w mit. gr. muzyk, który potrafił za pomocą dźwięku liry przenosić kamienie używane do budowania murów Teb, w których panował; zob. też Ks. 1, Pieśń XXI. [przypis redakcyjny]

6. niemowny (daw.) — niemy. [przypis redakcyjny]

7. zalecony (daw.) — sławny. [przypis redakcyjny]

8. trudny — tu: nieprzystępny. [przypis redakcyjny]

9. źrzóbek — źrebak (obecnie gwarowe: źróbek). [przypis redakcyjny]

10. pochopny (daw.) — prędki, wartki. [przypis redakcyjny]

11. nieokrócony (starop.) — nie dający się zjednać. [przypis redakcyjny]

12. brona (daw.) — brama; zob. też: Ks. 2, Pieśń XIII, w. 43. [przypis redakcyjny]

13. Tobie ustąpił stróż (...) / Piekielnej brony, / Cerber — aluzja do historii Orfeusza, który wybrał się do Hadesu śladem swej zmarłej żony Eurydyki; zob. też objaśnienia do Pieśni XXI, Ks. 1. [przypis redakcyjny]

14. trojaki — potrójny. [przypis redakcyjny]

15. Iksyjon, Tytyjus — Iksjon za znieważenie Junony został wtrącony do Tartaru, gdzie cierpi męki przywiązany do koła ognistego; Totyos, mityczny olbrzym, prześladowca Latony, pokonany przez jej dzieci, Apollina i Dianę odbywa okrutną karę w Hadesie: dwa sępy wyżerają mu wątrobę, która wciąż odrasta. [przypis redakcyjny]

16. zmiękczony — czujący ulgę, rozbrojony. [przypis redakcyjny]

17. za czym — następnie. [przypis redakcyjny]

18. dzban — w którym nosiły wodę Danaidy (Dziewki niebogi) skazane za zabicie mężów (zob. w. 31–32) na wieczne napełnianie beczki bez dna (czyli bani bezdennej z w. 27); w mit. gr. Danaidy czerpały wodę za pomocą sit. [przypis redakcyjny]

19. właściwy — tu: własny. [przypis redakcyjny]

20. Jedna (...) wierna łożu małżeńskiemu — tylko jedna z Danaid, Hypermnestra, oszczędziła męża, Lynkeusa. [przypis redakcyjny]

21. panna czci — panna posiadająca cześć. [przypis redakcyjny]

22. wieczny sen — śmierć. [przypis redakcyjny]

23. skądeś ty bezpieczny — stąd, skąd nie spodziewasz się niebezpieczeństwa. [przypis redakcyjny]

24. morzyć — mordować. [przypis redakcyjny]

25. zaśle — wyśle. [przypis redakcyjny]

26. ćma (daw.) — ciemność. [przypis redakcyjny]

27. pogoda — tu: odpowiednia pora. [przypis redakcyjny]

28. Włóż (...) pamiętną — umieść na dowód pamięci. [przypis redakcyjny]