Kołysanka jodłowa, II

Smutna wiosna

Powolutku piwo spijam,

Nierób tęgi — w okno zerkam:

Świerk przed oknem, więc — do świerka!

Niech ci, świerku, zdrowie sprzyja!

Deszczyk ciepły tnie ukosem,

Oko tonie w mętnym stropie...

Pomalutku w kuflu topię

Najsmutniejszą z wszystkich wiosen.

Gdzie nas niosło — któż mógł wiedzieć,

O mój kiju, lasko wierna?

W kątku stoisz — kawał drewna,

A ja murem muszę siedzieć.

Ciepłaś jeszcze... Powiedz, powiedz —

Kto by myślał wczoraj jeszcze...

Deszcz za szybą, świerk pod deszczem —

Kufel w górę, świerka zdrowie!

A niech tylko dróżki przeschną,

Wiatr obleci po kałużach,

Niech do okien przyjdą wzgórza

Tylko popić, tylko westchnąć...

Pewnie, pewnie, człek się godzi

I przywyka — niepytany.

Palcem w piwie umaczanym,

Wodzi sobie kółka, wodzi...

Ale niech tak na uboczu

Wzrok kochany cię zaskoczy

I najtkliwiej zajrzą w oczy

Najsmutniejsze z wszystkich oczu —

Wtedy, wtedy — mgła pod rzęsą,

Kufel w łezce, świerk mętnieje...

Coś, poeto, źle się dzieje —

Ani popić, ani westchnąć.

Krokusy

Ruszyła rzeka. Kra pod mostkiem się piętrzy.

Nocą zabierze kładkę Prut¹.

Patrzą świerki z wysoka — pęka lód:

Tyle nieba wiosennego, tyle wód!

Kładkę trzeba umocnić, bo woda poniesie,

Haki trzeba powbijać i założyć drut.

Komuż by się to chciało — mało świerków w lesie

Prut się pieni. Trzaska na rzece lód!

A ty wzruszony po ogródku

Wałęsasz się, wilgotny wąchasz krzak.

Nad tobą chmura śniada sunie,

Nad tobą fruwa ptak.

Stajał marcowy śnieg na klombach.

Po błotku drepcesz krok za krokiem.

Tak samo wszystko jak przed rokiem

Podpatrzeć chciałbyś, pooglądać...

Zniesie mostek, poniesie — w dół ruszyły kry!

Bełkocą wody, w słońcu się jarzą.

Kładkę trzeba ratować — czas najwyższy! A ty?

Tobie krokusy w ogródku się marzą.

O czułej nocy

Pamięci Jana Kochanowskiego

Błogosławione pieśni kalinowe,

Błogosławione kalinowe dzieło —

Może ptakiem, może drzewem albo miłosnym słowem,

W czułą jakąś noc się poczęło.

Niespodzianie ścisnęła ci się krtań,

Gdyś może sobie, ot tak, przy oknie stanął! —

Wyszeptałeś nad słowem: «Stań się, stań,

Stań się drzewem, ptakiem, dziewką ukochaną»...

Ach, od tęskności lubej, od szeptu tego,

Czyś mógł wiedzieć, co za sprawa się pocznie. —

Że pochwyci, poniesie ciebie czułego

Niewyrażalne a będące a niewidoczne.

Już nie ptak, nie drzewo, ani najmilsza z dziew,

Ale śmierć, śmierć z za okna będzie kusić,

Będzie wabić nieustannie: „Weź mnie, weź,

Jeśli piękno do słów chcesz przymusić”...

Błogosławiona kalinowa pieśń

I owa czuła noc pod polskim niebem —

Już wiekuiście wabić będzie śmierć

I bo czulszego wybierać dla siebie.

A od takiego braku, od śmiertelnego wołania,

Niespodzianie zaciska się krtań,

I nosi ciebie wszędzie i zewsząd cię wygania —

Spróbuj tylko — w oknie dzisiaj stań!

Piosenka do Warszawy

„O! ty, młodości mej stolico”...

(C. K. Norwid)

Warszawo! ach, któryż to raz

Od murów twoich biegiem precz —

W oddali nikł Zygmunta miecz,

Zamek królewski, Nowy Zjazd...

Po wszystkie czasy klnąc twój bruk,

Twój blichtr i szyk, twój gorzki chleb,

Zmykałem stąd, zachodząc w łeb —

Jakżem choć dzień wytrzymać mógł!

A później — przez Kierbedzia most,

Warszawo! powracałem znów,

Nieśmiały, pełen tkliwych słów

I jakże czuły na twój głos...

Znajdźcież mi drugi taki gród —

Ten smętny czar, ten senny tłum,

Górnych i durnych pełen dum,

Niezłomnych wad, zabawnych cnót...

Znajdźcież mi drugi taki kąt,

Co tak sam w sobie — z siebie rad,

Ani ogląda się na świat...

I mówcie — jakże biec mi stąd?...

Coś solą w oku naszych miast,

Warszawo! kocham nóg twych rytm,

Twój spleen, twój lombardowy kwit,

Co oko piekl nie jeden raz...

Twój akcent w uszach moich brzmi

I mimo klątw, krakowskich gróźb —

Kocham twe cuś i twoje ktuś

I czarujące zawsze ji...

Tu wschodzi laur, zakwita mirt,

Echem rozbrzmiewa wzdłuż i wszerz —

Lechonia żart, Tuwima wiersz

I Boya-mędrca z muzą flirt...

Ani tu Zachód, ani Wschód —

Coś tak jak gdybyś stanął w drzwiach...

Tu krewnych mam — rodzinka, ach!

Forsytów naszych wdzięczny ród...

Tu snobów, czytelniku, wierz,

Królestwo! — o tym wiem coś sam:

Pewnego dygnitarza znam

I fabrykanta cukrów też...

Bóg z nimi!... Gwiazda twoja trwa

Jasna pośród rodzimych sfer —

Gdzieś jakiś widok... jakiś skwer...

Jakaś z nad Wisły wiotka mgła...

Uliczki wylot... pomnik... plac...

Gdzieś jakiś dom... gdzieś jakiś róg,

Na którym dzień bym marzyć mógł,

Czuły — pod bystrym okiem władz...

Ty myśli naszych, naszych serc,

Przeczuwasz dzieje, umiesz treść —

Listopad wiesz, majową wieść!...

I... duszno tu, tak prawdę rzec.

To pewne — niema w tobie zdrad,

Ty w oczy nasze patrzysz wprost,

A bruk twój wydać może głos,

Na dźwięk którego Norwid bladł...

O, miasto pierwszych moich łez,

Bladziutkich uczuć — słodkich drzazg,

Anielstwa mego, Bożych łask...

I pierwszych burz, i pierwszych klęsk!

Warszawo! twój dziś słyszę głos,

Gdy z szumem biegnie, rośnie wiew

Pośród huculskich wzgórz i drzew,

Dokąd mnie, nie chcąc, zagnał los...

Za żelazną bramą

O, płótna kolorowe, których tutaj tyle,

Czerwone, granatowe, różowe motyle,

Jak kwadraty skaczące barwnej szachownicy.

Kraino egzotyczna w pośrodku stolicy!

Woń owoców, ryb lśniących, suszonych fig skrzynie,

Hale miejskie zmieniają w port w wschodniej krainie,

W targowisko krzyczące pod dalekim niebem

Gdzie się chałwę sprzedaje z świętojańskim chlebem.

Tęsknoto ma, co kramy zmieniasz w tajemnice,

W wonny ogród zamorski, żydowską dzielnicę,

Oto, jak ptak, odlotu niespokojne chwili

Moje serce drży tutaj i ze smutkiem się chyli

Nad gwarną, dygoczącą co dzień ludzką rzeką,

Nad podróżą tak bliską, a taką daleką.

Colas Breugnon²

Wypędzili z raju aniołowie

Ludzi, ptaki i strwożone ³sarny,

Zamiast ambrozji słodkiej i złotej

Krowie mleko nam dali i chleb czarny.

Myślał Bóg, że łamiąc chleba ćwiercie

W gniewie okrutnym załamiemy ręce,

A oto nam się chleb wydał słodszym od ambrozji⁴

I wznieśliśmy ręce w podzięce.

Oto, krowy na łąkach zielonych

Ciepłem mlekiem trysnęły w dzbany

I w obłokach dzbanów glinianych

Zobaczyliśmy raj nam zabrany.

Naszych pieśni jabłonie srebrzyste

Przesłoniły Twój majestat jasny,

Zakazany owoc zrywamy

I dzielimy go wspólnie z niewiastą.

Przepłynęła nam przez serca radość

Musującą jak strumień nowiną —

Dałeś Panie kielich goryczy,

Myśmy gorycz zmienili na wino.

Łuki świątyń, jak brwi Twe gniewne

Zacisnęły nad nami niebiosa,

O, Panie, rozchyl zasłony niebieskie,

Ukaż jasną twarz Dionizosa⁵!

Przed domem jarzębina

Ku ziemi się ugina.

Widzisz, coraz to śmielej

Jesień sobie poczyna.

Już z pożółkłych połonin,

Hucuł swe stada goni.

Weź pierwsze z brzegu ziele

Rozetrzesz je na dłoni.

W garsteczce tego prochu,

W trembity ruskiej szlochu,

W obłokach, ach, we wszystkim —

Jesieni jest po trochu.

Zapisz tę porę, zapisz,

Bo zaraz ją utracisz.

Pozbieraj ją, pozbieraj,

Jak umiesz, jak potrafisz.

Na fujarce

Komużeś ty potrzebne,

Nieróbstwo moje śpiewne,

Słówka, zda się, konieczne —

Zbyteczne wy, zbyteczne.

Liryczne, ptasie nutki,

Po których wtór króciutki,

Rzucane po kryjomu —

Każdemu i nikomu.

Niewiele ich, niewiele,

Ale są czyste trele,

Niezbędne, wiem, konieczne —

Światu nieużyteczne.

W drewienko liche dmucham,

Z rozpaczą nutek słucham...

Namawiam świat daremnie —

Obywa się beze mnie.

Przypisy:

1. Prut — rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią, w południowo-wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju. [przypis edytorski]

2. Colas Breugnon — postać fikcyjna, tytułowy bohater powieści francuskiego noblisty Romaina Rollanda. [przypis edytorski]

3. strwożone — przestraszone. [przypis edytorski]

4. ambrozja — mit. gr. pokarm bogów, zapewniający im nieśmiertelność oraz wieczną młodość i piękność. [przypis edytorski]

5. Dionizos — mit. gr. bóg ekstazy religijnej, sił witalnych natury, wina. Związany z życiem pozagrobowym. Przedstawiany zazwyczaj jako dojrzały, brodaty mężczyzna, albo młodzieniec o długich włosach. [przypis edytorski]