Koniec wieku XIX

Przekleństwo?... Tylko dziki, kiedy się skaleczy,

złorzeczy swemu bogu, skrytemu w przestworze¹.

Ironia?... Lecz największe z szyderstw czyż się może

równać z ironią biegu najzwyklejszych rzeczy?²

Wzgarda... Lecz tylko głupiec gardzi tym ciężarem

którego wziąć na słabe nie zdoła ramiona,

Rozpacz? ... Więc za przykładem trzeba iść skorpiona,

co się zabija, kiedy otoczą go żarem³?

Walka?... Ale czyż mrówka rzucona na szyny

może walczyć z pociągiem, nadchodzącym w pędzie,

Rezygnacja?... Czyż przez to mniej się cierpieć będzie,

gdy się z poddaniem schyli pod nóż gilotyny⁴?

Byt przyszły?... Gwiazd tajniki któż z ludzi ogląda,

kto zliczy zgasłe słońca⁵ i kres światu zgadnie?

Użycie? ... Ależ w duszy jest zawsze coś na dnie,

co wśród użycia pragnie, wśród rozkoszy żąda.

Cóż więc jest? Co zostało nam, co wszystko wiemy,

dla których żadna z dawnych wiar już nie wystarcza?

Jakaż jest przeciw włóczni złego twoja tarcza

człowiecze z końca wieku? ... Głowę zwiesił niemy.

Przypisy:

1. przestwór — rozległa przestrzeń, tu: niebo. [przypis edytorski]

2. (...) równać z ironią biegu najzwyklejszych rzeczy? — w niektórych wydaniach po tej strofie pojawiała sie jeszcze jedna: Idee?... Ależ lat już minęły tysiące, / A idee są zawsze tylko ideami. / Modlitwa?... Lecz niewielu tylko jeszcze mami / Oko w trójkąt wprawione i na świat patrzące. [przypis edytorski]

3. Więc za przykładem trzeba iść skorpiona,/ co się zabija, kiedy otoczą go żarem — mówi się, że skorpion, zaatakowany ogniem, nie mogąc znaleźć drogi ucieczki, sam w siebie wbija umieszczony w odwłoku kolec jadowy. W istocie jest to efekt przedśmiertnych drgawek. [przypis edytorski]

4. gilotyna — urządzenie do wykonywania egzekucji przez ścięcie; na szyję skazańca spadał w nim ciężki (ok 30-40kg) nóż o skośnym ostrzu, umieszczony na pionowych prowadnicach. [przypis edytorski]

5. słońca — tu: gwiazdy. [przypis edytorski]