Pamięć — to cmentarz...

Pamięć — to cmentarz: uczucia przeżyte

Człowiek w niej składa na wieczny spoczynek,

Na grobach sieje kwiat niezapominek¹,

Z napisem rytym kładzie na nich płytę

I krzyże wznosi wyciosane z drzewa,

Albo je w brązie lub złocie odlewa.

Kiedy się zalśni gwiazdami wybita

Kopuła niebios²: myśl zwiedza mogiły,

Prostuje krzyże, co się pochyliły,

Napis na głazie wykowany³ czyta — —

Przy jednej chwilę zatrzyma się trunie⁴,

Od drugiej szybko w dalszą drogę sunie.

Czasem bezwiedna⁵ ją zmusi potęga,

Iż płytę z grobu, choć z wstrętem, podważy:

Spojrzy na zwłoki z grozą w bladej twarzy,

Chce odejść — stopy jej z ziemią coś sprzęga,

W grób patrzeć musi, chociaż oczy kryje,

I drży, że trup w nim ohydny odżyje...

Niekiedy stawa⁶ smutna na kurhanie⁷,

Gdzie kwiat błękitny najbujniej się ściele:

Podźwiga płytę żądnie⁸, a nieśmiele — —

O nie!... Ten trup już nigdy nie powstanie!...

Próżno tęsknota do życia go woła

Płomieniem serca i płomieniem czoła⁹...

Na grobie pięknej, niegdyś żywej chwili,

Ze złożonymi na piersiach rękoma,

Długo myśl, stojąc cicha, nieruchoma,

W smutnej zadumie skroń ku ziemi chyli,

I przez łzy patrzy na krzyż szczerozłoty,

Pełna dozgonnej, bezbrzeżnej tęsknoty...

Odrosną kwiatom zerwane kielichy;

Uwiędła trawa w czas chłodnej jesieni,

Znów się o złotej wiośnie zazieleni;

Słońce co rano ma świeże uśmiechy¹⁰,

Choć się wieczorem za gór grzbiety schyla — —

Nie zmartwychwstaje zmarła szczęścia chwila.

Przypisy:

1. niezapominki — dziś popr.: niezapominajki. [przypis edytorski]

2. gwiazdami wybita Kopuła niebios — sugerowane jest tu porównanie gwiazd do złotych gwoździ lub do innego elementu dekoracyjnego. [przypis edytorski]

3. wykować (daw.) — wykuć. [przypis edytorski]

4. truna — dziś popr.: trumna. [przypis edytorski]

5. bezwiedny — tu: nieznany. [przypis edytorski]

6. stawa — dziś popr.: staje. [przypis edytorski]

7. kurhan — grób w formie ziemnego kopca. [przypis edytorski]

8. żądnie — tu: chętnie. [przypis edytorski]

9. płomieniem czoła — żarliwą myślą. [przypis edytorski]

10. uśmiechy — rym zdradza wymowę „e pochylonego” jak „i”. [przypis edytorski]