Ofiara świerzopa

Jest w I Księdze Pana Tadeusza

taki ustęp, panie doktorze:

«Gdzie bursztynowy świerzop¹, gryka jak śnieg biała...»

I właśnie przez ten świerzop neurastenia² cała...

O Boże, Boże...

Bo gdy spytałem Kridla³, co to takiego świerzop,

Kridl odpowiedział: — Hm, może to jaki przyrząd?

Potem pytałem Pigonia⁴,

a Pigoń podniósł ramiona.

Potem ryłem w cyklopediach⁵,

w katalogach i w słownikach,

i w staropolskich trajediach⁶,

i w herbarzach, i w zielnikach...

Idzie jesień i zima.

Ale świerzopa ni ma.

Już szepczą naokół panie:

— Cóż się zrobiło z chłopa!

Dziękuję, panie Adamie!!!

Jestem ofiara świerzopa.

Pierwodruk: „Kurier Poranny” 1934, nr 306.

Przypisy:

1. świerzop — dawna regionalna nazwa niektórych gatunków roślin z rodziny kapustowatych mających żółte kwiaty i rosnących na nieużytkach i polach uprawnych jako chwast: a) rzodkiew świrzepa (Raphanus raphanistrum), o jadalnych liściach; lub b) podobna do niej gorczyca świrzepa (gorczyca polna, ognicha, Sinapis arvensis), dawniej używana w lecznictwie oraz do wytwarzania oleju i musztardy. [przypis edytorski]

2. neurastenia — nerwica, nadpobudliwość. [przypis edytorski]

3. Kridl, Manfred (1882–1957) — polski historyk i teoretyk literatury, profesor uniwersytetu w Wilnie, podczas wojny wyemigrował do USA; autor m.in. obszernego podręcznika Literatura polska wieku XIX (1925–1933). [przypis edytorski]

4. Pigoń, Stanisław (1885–1968) — historyk literatury polskiej, edytor, badacz romantyzmu i Młodej Polski; profesor uniwersytetu w Wilnie, a następnie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie; znawca biografii i twórczości Mickiewicza, edytor i komentator wielu wydań (od 1925) poematu Pan Tadeusz w serii Biblioteka Narodowa (początkowo uważał Mickiewiczowski świerzop za ognichę, w ostatnich wydaniach opowiadał się za identyfikacją świerzopu jako rzepaku). [przypis edytorski]

5. cyklopedia (daw.) — encyklopedia. [przypis edytorski]

6. trajedia (daw.) — tragedia. [przypis edytorski]