Pan Kurek pannę Maglownicę

Szlachcianka jedna, panny nie miawszy służebnej,

Kmiotkę w lnianą koszulkę ubrawszy ze zgrzebnej¹,

Bierze z sobą w gościnę, ale wprzód napomni,

Żeby jak najprzystojniej wszytko², jak najskromniej

Czyniła, co jej każą, waszmościała wszytkim,

I odwykała wiejskim obyczajom brzydkim;

Mianowicie u stołu patrzyła, jeśli ją

Posadzą, jako panny jedzą, jako piją.

Milczeć; spyta kto, cicho odpowiedzieć; słuchać;

Na łyżkę całą gębą po wiejsku nie dmuchać;

Nie rządzić, nie przestawiać, żeby nie znać na niej;

Ręce założyć, skoro na nię³ pojźry⁴ pani;

Pokrajawszy, na nożu w gębę kłaść z talerza.

Uczy tańca wielbłąda i wilka pacierza.

Siedzą panie; w niezwykłej stoi czuba⁵ szacie

Przed niemi⁶, aż się hałas jakiś stał w komnacie;

Prosi jej gospodyni, nie żałując prace⁷,

Żeby zajźrała⁸, kto tam tak barzo⁹ kołace.

A ta z nizkim ukłonem: «Jegomość pan Kurek

Stłukł pannę Maglownicę, wleciawszy na murek».

Śmiejąc się gospodyni: «Daj zdrowie Ichmościom,

Wielcem rada w domu swym niebywałym gościom’’

(Stąd przypowieść: «Pan Kurek z panną Maglownicą»,

Kiedy się waszmościają pachołek z woźnicą).

A że już skończę bajkę z przypowieścią społu:

Posadzono też czubę z inszymi do stołu.

Był na półmisku kapłon¹⁰ pieczony. Wziąwszy ta

Kolano, z apetytu zębami go chwyta,

Ciągnie garścią, jako pies przystąpiwszy nogą.

W tym razie pojźry pani twarzą na nię srogą,

A moja czuba ręce, jako jej kazano,

Wskok złoży, zostawiwszy w paszczece¹¹ kolano.

Wszyscy w śmiech, Pani tylko od wstydu nie zgore.

«Nie wezmęż ja cię, drągu! w gościnę powtóre!».

Dano kaszę na koniec¹²; jeść się jej chce srodze.

Aż owa: «dmąć¹³ haw¹⁴, głosem zawoła, gospodze¹⁵!

Będę ja też!» «Dmij, bodaj rozpukła¹⁶, do bydła,

Nie do ludzi, do świni, maszkaro obrzydła!

Prawiem¹⁷ ci się uczciła, od wideł, od gnoju,

W panieńskim koczkodana¹⁸, czopa¹⁹, wożąc stroju.

Niechaj wszytkie ziemianki²⁰ mną się karzą dzisia,

Że pstre cynki²¹ kondysa²² nie przerobią w lisa!»

Przypisy:

1. zgrzebny — utkany z lnu lub konopi. [przypis edytorski]

2. wszytko (starop.) — wszystko. [przypis edytorski]

3. na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski]

4. poźrzeć (starop.; tu forma 3 os, lp: pojźry) — spojrzeć. [przypis edytorski]

5. czuba (daw.) — dziewka, właściwie suka. [przypis redakcyjny]

6. niemi — dziś popr.: nimi. [przypis edytorski]

7. prace (starop.) — dziś popr.: pracy. [przypis redakcyjny]

8. zaźrzeć (starop.; tu forma 3 os., lp, r.ż.: zajźrała) — zajrzeć. [przypis edytorski]

9. barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

10. kapłon (starop.) — kogut. [przypis edytorski]

11. paszczeka (starop.; tu forma Msc, lp, r.ż.: w paszczece) — szczęka. [przypis edytorski]

12. Dano kaszę na koniec — kaszą zamykano niegdyś obiad. [przypis redakcyjny]

13. dąć (daw.; tu 3 os., lm: dmąć) — dmuchać. [przypis redakcyjny]

14. haw (starop.) — tu. [przypis redakcyjny]

15. gospodza (starop.; tu W, lp, r.ż.: gospodze) — pani. [przypis redakcyjny]

16. rozpuknąć się (starop.; tu 3 os., lp, r.ż.: rozpukła) — rozpękła się. [przypis redakcyjny]

17. prawie — właśnie, dobrze. [przypis redakcyjny]

18. koczkodan — małpa, brzydka kobieta. [przypis edytorski]

19. czop (daw.) — niezdara, niedołęga. [przypis edytorski]

20. ziemianka (daw.) — szlachcianka. [przypis redakcyjny]

21. pstre cynki — plamy, cętki. [przypis redakcyjny]

22. kondys (starop.) — pies podwórkowy. [przypis redakcyjny]