Dzwon

Na gościńcu do stolicy

Pełno ludu i pogłosek;

Wiozą dzwony z okolicy,

I z kaliskich wiosek.

Pod Kaliszem w wiosce małéj

Na dniu jasnym¹ cud ujrzano:

W dzień świąteczny był lud cały

Na mszy świętej rano.

W samą chwilę podniesienia²

Runął z wieży sklepieniami

Dzwon największy — a z podsienia³

Przemówił słowami:

«Od pół wieka lud mój płacze,

Bo chleb polski żywi wroga;

Lecz i płacze, i rozpacze

Nie dochodzą Boga.

Jam ludowi jękiem wtórzył⁴,

Przez pół wieka⁵ rany koił,

Płacz był próżny, jęk nie służył,

Moskal⁶ w kraju broił.

Dziś sprzykrzyłem próżne jęki⁷,

Przyprowadźcie sto par wołów,

I dołóżcie silnej ręki,

A zbędziem mozołów⁸.

Na okopach pod Warszawą

We trzy działa się rozpłynę,

I odezwą zwołam krwawą —

Do modłów rodzinę.

Tam opowiem moje żale;

Lecz nie żale to już płonne⁹,

Ha, zadzwonię! a podzwonne¹⁰

Zapłacą Moskale!»

Przypisy:

1. na dniu jasnym — dziś popr. w dzień jasny. [przypis edytorski]

2. podniesienie — najuroczystszy moment katolickiej mszy: podniesienie przez księdza celebrującego mszę i ukazanie zgromadzonym wiernym ciała i krwi Chrystusa pod postaciami chleba (w formie hostii) i wina. [przypis edytorski]

3. podsienie — a. podcienie: przestrzeń w dolnej części budynku (wysokością obejmująca tylko parter lub dwie kondygnacje) powstała w wyniku cofnięcia ściany zewnętrznej, oddzielona od ulicy filarami, a niekiedy szeregiem arkad (jak w przypadku krakowskich Sukiennic). [przypis edytorski]

4. wtórzyć — wtórować, towarzyszyć własnym głosem czyjemuś. [przypis edytorski]

5. wieka — dziś popr. D. lp: wieku. [przypis edytorski]

6. Moskal — Rosjanin; określenie o zabarwieniu pogardliwym, utworzone od nazwy stolicy Rosji, Moskwy. [przypis edytorski]

7. sprzykrzyłem próżne jęki — dziś popr.: sprzykrzyły mi się próżne jęki. [przypis edytorski]

8. zbyć mozołów — pozbyć się trudów. [przypis edytorski]

9. płonny — jałowy, bezowocny, nieprzynoszący rezultatu. [przypis edytorski]

10. podzwonne — bicie w kościelne dzwony podczas pogrzebu na znak hołdu składanego zmarłemu oraz ostatniego wspomnienia o nim; także: opłata za bicie w pogrzebowe dzwony. [przypis edytorski]