Gramatyka¹

(— a wrosnąć w słowa tak radośnie,

a pokochać słowa tak łatwo —

trzeba tylko wziąć je do ręki i obejrzeć jak burgund² pod światło).

Przymiotniki przeciągają się jak koty

i jak koty są stworzone do pieszczot

miękkie koty ciepłe i potulne mruczą tkliwość andante³ i maesto⁴.

Miękkie koty mają w oczach jeziora i ziel-topiel wodorostną na dnie.

Patrzę sennie w źrenice kocie

tajemnicze i szklane i zdradne.⁵

Oto jest bryła i kształt, oto jest treść nieodzowna,

konkretność istoty rzeczy, materia wkuta w rzeczownik,

i nieruchomość świata i spokój martwot i stałość,

coś, co trwa wciąż i jest, słowo stężone w ciało.⁶

Oto są proste stoły i twarde drewniane ławy,

oto są wątłe i mokre z tkanek roślinnych trawy,

oto jest rudy kościół, co w Bogu gotykiem sterczy,

i oto jest żylne tętnicze ludzkie najprostsze serce⁷.

Zaś przysłówek⁸ to nagły cud

niespodzianka potartych krzesiw —

było coś nie wiadomo jak

a już teraz jest w skos i w poprzek

i oburącz oplata myśl i jest pewnie rzewnie i dobrze⁹.

A zaimki to malutkie pokoiczki,

gdzie na oknach rosną małe doniczki.

Każdy kącik — to pamiątka po dawniej

a są tylko dla Ciebie i dla mnie.

Tu tajemną abrakadabrą

kwitną prawa miłosnych algebr:

ja — to ty, ty — to ja (równanie)

ja bez ciebie — ty beze mnie to zero.

My lubimy otuleni zmierzchami

w małych słowach jak w szufladkach szperać.

Ja to ty — ty to ja. Równanie.

A zaimki są tak tajne jak kwiaty,

jak malutkie, malutkie pokoiczki,

w których mieszkasz w tajemnicy przed światem¹⁰.

(— więc weź tylko słowo do ręki

i obejrzyj jak burgund pod światło,

a wrosnąć w słowa tak radośnie,

a pokochać słowa tak łatwo. — ).

Przypisy:

1. Gramatyka — Wiersz zdobył wyróżnienie w Turnieju Młodych Poetów, organizowanym przez redakcję „Wiadomości Literackich” w 1934 roku. Pojawił się w 29 numerze tego pisma 15 lipca 1934 roku. [przypis redakcyjny]

2. burgund — gatunek wina z Burgundii. [przypis edytorski]

3. andante — (wł. termin muz.) spokojnie. [przypis edytorski]

4. maesto — (wł. termin muz.) majestatycznie, triumfalnie. [przypis edytorski]

5. Patrzę sennie w źrenice kocie tajemnicze i szklane i zdradne. — W rękopisie ten dwuwers brzmiał: słodko patrzeć przymiotnikom w źrenice / tajemnicze i najcichsze i zdradne — [przypis edytorski]

6. coś, co trwa wciąż i jest, słowo stężone w ciało. — w rękopisie ten wers brzmiał: coś, co trwa wciąż i jest, bo prawdą z pustki się stało — [przypis edytorski]

7. oto są wątłe i mokre z tkanek roślinnych trawy, oto jest rudy kościół, co w Bogu gotykiem sterczy, i oto jest żylne tętnicze ludzkie najprostsze serce — W rękopisie: oto są drżące i wątłe z tkanek roślinnych trawy — / oto jest kościół z cegieł, co w niebo gotykiem sterczy / i oto jest ludzkie żywotne, żylne, tętnicze serce. — [przypis edytorski]

8. Zaś przysłówek — w rękopisie ta strofa brzmiała: było coś - nie wiadomo jak, / a już styl ma żywy jak trzeźwość — / było coś — nie wiadomo jak, / a już teraz jest w skos i w poprzek / i oburącz otula myśl / i jest pewnie, rzewnie i dobrze. — [przypis edytorski]

9. rzewnie i dobrze — w rękopisie dalej znajdowała się strofa o czasowniku: A czasownik, pal go czart: / prężnych sprężyn rzutny chan. / Gdy wytryska w nagły ruch, / ściera rzewność w pył i puch; / nie ma miejsca na zmrok lila, / bez do okien się nie schyla — / jeśli ból, to twardy ból, / nie smętnica żalnych pól. / Gdy o szczęście walczyć mam, / zerwę, zburzę opór tam: / żywy mięsień, żywa pięść / może zdobyć tkliwość szczęść — / Wszystkie smętki, precz do diaska! — / stoi słowo, koniem parska, / staje dęba, wpada w szał — / tylko siąść i pędzić w cwał. [przypis edytorski]

10. przed światem — w rękopisie dalej następowała strofa o następującym brzmieniu: (więc nie wykładaj słów, jak karty / w pasjansów powrotnej nudzie: / tak / czy / nie — / tak / czy / nie — / bo każde słowo jest właśnie tyle warte / ile jest warte dla każdego z ludzi — [przypis edytorski]