O centaurach

O centaurach¹

Ścierają się rym o rym ostrzone wiersze ze szczękiem

— nie ufaj ścisłym rozmysłom, by żaden cię nie opętał,

— nie ufaj palcom, jak ślepcy,

ni oczom, jak sowy bezrękie.

Oto głoszę namiętność i mądrość

ciasno w pasie zrośnięte

jak centaur.

Wyznaję dostojną harmonię męskiego torsu i głowy

z rozrosłym ciałem ogiera i cienką pęciną nogi —

— do żeńskich chłodnych policzków

i kłębów² okrągłych kobył

galopują wspaniałe centaury

w dzwonie podków z łąk mitologii.

Ich namiętność skupioną i mądrą

i ich mądrość płomienną jak rozkosz

odnalazłam w dostojnej harmonii

i stopiłam w pasie i sercu.

Popatrz:

namysł

o twarzy antycznej

zgrzanym koniom zawierzył swą boskość,

jak spętane rumaki po jaskrach

drżące zmysły pędzą po czerwcu.

Proces

1. Na początku było niebo i ziemia:

czarny tłuszcz i chabrowy tlen,

i jelonki

przy gibkich jeleniach,

z Bogiem miękkim i białym jak len.

2. Kredo,

juro,

triasie³,

gleba się warstwi po słoju,

miocen⁴ naciera czołgiem w majestatycznym podboju.

I rozdział jest między wodą

a ziemią paproci i brzezin

— i widzi Bóg, że jest dobrze, gdy zorzą wstaje genezis⁵.

Azot się parzy w lawie,

lawa zastyga lakiem,

góra

na górę

włazi

grzmiącym kosmicznym okrakiem,

karbon⁶ nasyca ziemię węglowo-kamienną miazgą —

— i widzi on, że jest dobrze wilgotnym płazom i gwiazdom.

Żelazo tętni najkrwiściej,

fosfor tęży się w piszczel,

a on śpiewającym powietrzem w fujarki kraterów gwiżdże.

3. Na początku było niebo i ziemia,

i jelonki,

i jelenie płowe.

No a dalej bieg się odmienia:

oto

ciało

stało się

słowem.

4. Kiedyś pod wonnym aniołem dorodny drżał rododendron,

skrzypiały, chrzęściły skrzypy wielkie i rosłe jak New-York.

w Koninie, Brześciu i Równem

na skwerkach

stokrotki więdną,

i policjanci

po nocach

ślubne

małżonki

miłują.

Pycha

Spotykają razowych młodzieńców unerwione dziewice pszeniczne,

aniołowie o świeżym oddechu prezentują astralne ciała.

Wiem:

wplątałam się w dobro i zło

jak w stokrotną trójlistność koniczyn —

dzwonią jabłka wszelkiego poznania, pomieszane w łykowych kobiałach.

Więc mam pytać o drogę

do Ciebie

zabłąkana na snów skrzyżowaniach?

Tyle razy już oczy niebieskie czarną nocą uczerniał dzień.

Osiemnaście zrudziałych czerwców

nie usłyszy,

krzycząc,

pytania.

Osiemnaście zim nie usłyszy siwych zim głuchoniemych jak pień.

Babskie ciepłe języki liści trą i sypią słowa na wiatr,

fanatyczny wąż z aluminium wije gniazda na rajskim drzewie.

Nie wiem, Panie,

co dobre,

co złe —

w osiemnaście wpatrzona lat —

zasłuchana, surowa i baczna

coraz hardziej,

coraz mądrzej,

nie wiem.

Canticum canticorum⁷

Pienią się winne jagody,

Pachnący nard⁸

Ciężko zalewa sady.

Pasłam braciom mym trzody

W słoneczny skwar —

Dlatego jestem śniada.

Szumi noc granatowa,

Od żółtych gwiazd

Gore, popieli się niebo.

Oczy płonące chowam

W rzęs cyprysowy las

Jako sadzawki w Hazebon⁹.

„O, miła moja, otwórz!

Obiegłem sad,

Mam sypką rosę w kędziorach —

Usta mi twoje powtórz,

Bym znowu zgadł,

Czy piłaś jabłka z wieczora”.

„Jak mam tobie odemknąć

Skrzypiące drzwi,

Gdy suknie z siebie zewlekłam,

Matki mnie trzykroć przeklną,

A stada kóz

Nie dadzą słodkiego mleka”.

Noc granatowa szumi

I szczepki winnic rozchwiane,

I liście fig —

I wcale zasnąć nie umiem.

Bramy rozwieram drewniane —

— A miły znikł.

Szafranu i kasji wonność.

Olejek ściekł

I mirra¹⁰ ścieka na klamkę.

Ścieżka zaciera się wolno

Jak spruty ścieg.

Mrok czarnooki za gankiem.

Szukałam go — nie znalazłam.

Wołałam go

— Lecz mi się wcale nie ozwał.

(A piękny jest jako gwiazda,

Jak niebios dno —

Każdy go tedy rozpozna).

Zaklinam was, panny w wonnościach,

Przez sarnę z kniei,

Przez łanię nagłą jak zamach:

Nie szukajcie zawczasu miłości,

Nie budźcie jej,

Pokąd do was nie przyjdzie sama.

Treść

Ciężarny, gęsty Pacyfik warczy pod taflą szklistą,

różowomięsna pantera jedwabne futro rozsadza —

biblijny boży wieloryb płonącym tranem tryska,

jak boży biblijny archanioł blaskiem ocieka na gwiazdach.

Widzisz —

to właśnie dlatego.

Czarnoziem rozsadza chodnik.

Pod każdą milczącą powłoką wietrzysz petardę treści.

Niebo od gwiazd się przepali

jak od rozwianych pochodni.

Przypływ i odpływ pociągów czas wzbierający obwieści.

A kiedy krzyczysz;

«śmiech»,

trzydziestodwuzębne rżą baby.

A kiedy szepczesz:

«śmierć»,

głuchoniema

ślepota

dławi.

Prężą się drżące zwierzęta, któreś z uroczysk wywabił,

których imionaś wysłowił,

któreś imieniem wysławił.

Sprawy czerwone i ciepłe z frazesów się rodzą jak z matek,

treść bulgocącym krwotokiem wybucha z śpiewnej udręki.

Imię pęcznieje światem,

świat się wydyma zaświatem —

— a ty

słowa ciałem porosłe

wymawiasz —

jak Stwórca —

z lękiem.

Defraudacja

O rublowe, talarowe, o brzęczące dni,

czerwońcami¹¹ dzwonił czerwiec,

potrząsiście dzwonił trzosem,

północami

jak reszkami

księżycowy połysk lśnił,

południami

jak orłami

słońce biło w oczy kłosom —

— a ja sama, a ja słaba

wśród rojeń

zapomniałam, że te dni są

twoje.

2 lipca 1934

Żegluga

W smolistej, szczelnej arce własnych, rozgrzanych spraw

chłoszczący rozchłyst potopu

i świat świszczący

omijam —

tkliwe gołąbki wywiodłam z dalekiej zawiei zjaw,

płazy z błyszczącej miki¹²

i giętkie, dorodne żmije.

Symbole o skrzydłach kosmicznych

i krytych lakierem kłach

wpiły się w płowe grzywy zwierząt z biblijnej arki.

O, tępe słonie lenistwa, sny kołyszące na łbach!

O, pycho, o, szpony orle, wbite ekstazą w lwie karki!

O korab¹³ uderza świat złą metaliczną falą —

— tam

mroczny

upust

chaosu

wrogi, zawzięty potop —

— za ile jeszcze dni w dolinach zalśnią emalią

na gibkich kibiciach jabłonie w różowych papilotach? —

— a tutaj pachnie żywicą,

esencja tęży się z barw,

druciany sopran marców na lipców alt się nawija.

W smolistej, szczelnej arce własnych, rozgrzanych spraw

chłoszczący rozchłyst potopu

i świat świszczący omijam.

Futro

O, rysie, żbiki i pumy wypchane najpuszyściej,

lisy o żółtych podszewkach i żółtych oczach ze szkła,

o, runo¹⁴ rozwieruszone, rozpięte płasko i chytrze,

poranki rozwieruszone,

napięte ciasno na snach;

o, grząskie, wilcze igliwo leśne jak sosen włosie,

chaosie niedźwiedziej szczeci,

zamęcie zmąconych dni —

— czeszę cię ostrą pogardą,

o, futro rozwianych mych wiosen,

sypkie, kosmate futro,

bez mięsa,

kośćca

i krwi.

Gramatyka¹⁵

(— a wrosnąć w słowa tak radośnie,

a pokochać słowa tak łatwo —

trzeba tylko wziąć je do ręki i obejrzeć jak burgund¹⁶ pod światło).

Przymiotniki przeciągają się jak koty

i jak koty są stworzone do pieszczot

miękkie koty ciepłe i potulne mruczą tkliwość andante¹⁷ i maesto¹⁸.

Miękkie koty mają w oczach jeziora i ziel-topiel wodorostną na dnie.

Patrzę sennie w źrenice kocie

tajemnicze i szklane i zdradne.¹⁹

Oto jest bryła i kształt, oto jest treść nieodzowna,

konkretność istoty rzeczy, materia wkuta w rzeczownik,

i nieruchomość świata i spokój martwot i stałość,

coś, co trwa wciąż i jest, słowo stężone w ciało.²⁰

Oto są proste stoły i twarde drewniane ławy,

oto są wątłe i mokre z tkanek roślinnych trawy,

oto jest rudy kościół, co w Bogu gotykiem sterczy,

i oto jest żylne tętnicze ludzkie najprostsze serce²¹.

Zaś przysłówek²² to nagły cud

niespodzianka potartych krzesiw —

było coś nie wiadomo jak

a już teraz jest w skos i w poprzek

i oburącz oplata myśl i jest pewnie rzewnie i dobrze²³.

A zaimki to malutkie pokoiczki,

gdzie na oknach rosną małe doniczki.

Każdy kącik — to pamiątka po dawniej

a są tylko dla Ciebie i dla mnie.

Tu tajemną abrakadabrą

kwitną prawa miłosnych algebr:

ja — to ty, ty — to ja (równanie)

ja bez ciebie — ty beze mnie to zero.

My lubimy otuleni zmierzchami

w małych słowach jak w szufladkach szperać.

Ja to ty — ty to ja. Równanie.

A zaimki są tak tajne jak kwiaty,

jak malutkie, malutkie pokoiczki,

w których mieszkasz w tajemnicy przed światem²⁴.

(— więc weź tylko słowo do ręki

i obejrzyj jak burgund pod światło,

a wrosnąć w słowa tak radośnie,

a pokochać słowa tak łatwo. — ).

Dziewictwo

My...

Chaos leszczyn, rozchełstanych po deszczu,

pachnie tłustych orzechów miazgą,

krowy rodzą w parnym powietrzu

po oborach płonących jak gwiazdy,

O, porzeczki i zboża źrałe²⁵,

soczystości wzbierająca w wylew,

o, wilczyce karmiące małe,

oczy wilczyc słodkie jak lilie!

Ścieka żywic miodna pasieczność,

wymię kozie ciąży jak dynia —

płynie białe mleko jak wieczność

w macierzyńskiej piersi świątyniach.

A my...

...w hermetycznych

jak stalowy termos

sześcianikach tapet brzoskwiniowych,

uwikłane po szyję w sukienki,

prowadzimy

kulturalne

rozmowy.

To jedno

Dnie bumerangiem ciśnięte wrócą grotami przypomnień:

mizdrzyły się dziewki przepyszne,

wełniane owce szły z gór —

co ciebie gnało przez wszystko — rozważ,