II.
Wer sien Heimat opgewen deit, de makt sick sülwst arm. Lat uns doch denken an den armen, verlornen Söhn, wo he sick so arm mak dör sien eegen Schuld! De arme junge Minsch — he weer so riek to Hus! He harr all’ns, wat en Hart blots wünschen kann — un denn smitt he mit’n Mal all’ns hen un kümmt to sien olen goden Vader mit dat Ansinn’n: »Giw mi, Vader, dat Deel vun uns’ Wes’wark, wat mi tohör’n deit!« un denn reist he af, wied weg in en frömdes Land — blots weg vun sien Vader un Moder, as ob de em wat tau neeg dahn harrn, de em doch dragen hebbt op ehr Arms, as he en Kind weer, un de em noch op ehr Hart drögen. Wat wull he denn? Geld wull he un Friheit! — Ick hew mal en Bild sehn öwer disse Geschichte, dat harr en Maler makt, de heet Führich. Dor ritt de junge Minsch op en feines, strammes Peerd weg — un de Fedder weiht op sien Hoot, un sien Geldsack liggt so prall op’n Sadel — un sien Vader steiht un kiekt em so trurig nah, un sien Moder weent un wischt sick de Tranen — un denn geiht nümms mit em! De Hund will irst mitlopen, awer de öllste Broder röppt em trüg, un so knippt he den Steert mang de Been un kehrt üm. Dor geiht nümms mit em! He lett achter sick Heimat un Oellernhus, Vadersorg’ un Moderleew — blots en ritt an sien Sied, de driggt en Hahnenfedder op’n Hoot: de Düwel. Nix hett he mitnahm’n vun’t Hus as dat Geld in’n Sack un de böse Lust in sien armes, verblend’tes Hart!
Un as he denn buten is — in dat frömde Land — frie vun Vader un Moder, los vun Godd un de Heimat, dor geiht’t Swieren un Swalken los. He smitt sien Geld in de Schiet un he smitt sien Seel in de Schiet, un all’ns ward mit slechte Frünn un ringe Frunslüd dör de Kehl jagt. Un all’ns geiht em verloren: sien Geld un sien Ehr, sien rein Geweeten, sien Kinnerglow un sien gode Nam’ ... Och, dat is en trurig Leed, un wi kenn’n dat ja leider Godds ok op disse Kant, giwt dat doch mehr as een schönen Maschhof in’t Freesenland un op de Inseln, de dorvun en Stück vertell’n kunn’n.
Och, leewe Frünn, wo is de Minsch doch arm, de blots Geld hett, un wo is de Minsch doch riek dör den Glowen an uns’n Herrgodd! — de de Leew to sien Heimat un Oellernhus fasthol’n deit, dat he bliwt bi de true, brawe, örndliche, flietige, ehrliche un frame Ort un Wies’, de uns’ Stolt wesen is vun ole Tieden her! Dor mutt ick ümmer an denken, wenn opstunns hen un her Lüd opstahn — de eene in Eiderstedt, de jem kennen doht, un de annere in Angeln, un de drütte hier un de veerte dor — un segg’n to uns: lat uns dän’sch stimmen, denn barg’n wi unse Geld! Och, wo sünd de Lüd doch arm, dat se keen gröter Glück kenn’n, as ehr Geld, un wat sünd se doch blind, dat se dor gornich an denken, wat se achter sick laten un sick nu mir nix dir nix landfrömde Lüd an’n Hals smieten wüllt! Denn dat is noch ümmer so wesen: wer sick op Minschen verlett, de is verlaten. Dor is blots een, op den een Minsch sick verlaten kann, dat is uns’ Heiland Jesus Christus, un dorüm giwt dat ok keen gröter Klookheit, as ruhig un getrost to bliewen bi Godd un sien hilliges Word.
Lat uns doch mal sehn in uns’n Text, wo dat de junge Minsch güng, as he sick nu so arm makt harr dör sien eegen Schuld un harr all’ns wegsmeeten, wat bether sien Riekdom weer wesen! Dor seet he nu in de Frömd’ — arm an Geld un arm an Leew un arm an Godd, mit en krankes Liew un en besmutzte Seel — un dat güng em vun Dag to Dag ümmer leeger, un de Nod, de blanke, harte Nod keem öwer em un greep mit ehr kolen Knakenhänn nah sien Seel ...
Un de annern Lüd? Och, de harrn nog to dohn mit sick sülwst. De dacht’n an ehr Arbeid un an ehr Geld un an ehr Hus un Geschäft. Wat geiht ehr de landfrömde Minsch an! Un nu geiht he hen nah een vun se: »Help mi doch!« Afslag! — Hei geiht hen to noch een. Afslag! — He makt sick so ring’, dat he anfangt to beddeln üm Arbeid un Brod. Dor steiht: he hung sick an een vun de Börgers vun dat Land. Un de süht sick em an — he hett ja noch starke Knaken — un so taxeert he em as Arbeidskraft. Worüm ok nich? He kann ja de Swien woorn, ebensogood as’n anner een, — awers Erbarmen, Mitleed? Denk doch nich doran! He denkt an sick. Wat geiht em »de Frömde« an! De is ja sülwst Schuld an sien Unglük! De hett dat ja sülwst nich bäter hebb’n wullt!
O, leewe Frünn, so is dat noch ümmer wesen, wenn en Minsch in Sünd’ fall’n deit. Dor is denn keen Erbarmen to finn’n. Denkt mal an Judas Ischariot, as de unsen Herrn Jesus för dörtig Sülwerstücken verköfft harr un em dat achternah leed wörr un he den Hannel wedder trüggahn laten wull! Utlachen deh’n se em: »Wat geiht uns dat an! Dor seh man sülwst to!«
Ob uns dat woll anners gahn schull, wenn wi so’n grote Sünd’ dohn wull’n un wull’n unse Heimat an de Dän’ verkopen un eenfach fohr’n laten vör Geld un Speck un Bodder? Is dor een twischen jem, de en beten vun de Welt un de Minschen kennen deit, de dat glöwt? Ick segg jem: dat geiht uns denn jüst so as Judas Ischariot: denn lachen se uns ut! »Wat geiht uns dat an? Dor seht jem man sülwst to!« Denn ward se dat mit uns jüst so maken as mit den verloren Söhn: unse Arbeidskraft, unse Geld, unse Land, unse Veeh — dat künnt se bruken; awers uns sülwst? Denk doch nich doran! Wi sünd denn »de Frömden« — »de dummen Dütschen«, un se ward’n noch ganz annere Namens för uns hebb’n. Fragt man mal de olen Lüd, de de 13 Johr vun 51-64 mit beleewt hebbt, wat se dor to uns seggt hebbt!
Un wo wi dat weeten doht, dor schull’n wi unse leewe, schöne Heimat opgewen un friewillig dän’sch maken? Nee, mien leewen Frünn, dat wüllt wi nich! Wi wüllt fasthol’n an uns’n Kinnerglowen, un wi wüllt fasthol’n an uns’ leewes, schönes Heimatland un wüllt den olen Freesenspruch wedder to Ehren bringen:
Lewwer duad üs Slaav!