III.
Lat uns nu awer noch eenmal denken an den arm’n, verlor’n Söhn, wo he mit bittre Tranen sien Heimat weddersöcht. Godd weer em noch gnädig. He slög in sick un keem to Besinnung — lat, awers doch nich to lat. Denn as he dor buten op’t Feld seet bi de Swien — Geld verloren, Ehr’ verloren, Godd un Glow un Geweeten verloren — un weer so wied hendalkam’n, as en Minsch blots hendalkam’n kann, un seet dor bi de Swienstrog un harr Verlangen dornah, sick den Buk to füll’n mit dat Freeten, wat de Swien kregen — so hungeri weer he — un nümms geew em wat — dor beleew he wat! Dor weer dat, as seet de Düwel bi em un lach em ut: Nu sittst du schön in de Schiet! — Nu kann di nix mehr helpen! — Nu büst du för ümmer mien! — Un all’ns dör dien eegen Schuld!! — — Awers dor stünn ok en Engel bi em, un dor steeg vör em op en lang’ vergeten Bild. Dat weer sien Heimat un sien Oellernhus, sien Vader sien rein’n Disch, we he as Kind so mennigmal an seeten harr un harr vör’t Eten de Hänn tosam’nleggt, üm to bed’n. Un dat güng em dör un dör un keem öwer em as’n Ekel vör sick sülwst. Hier de Swienstrog un Schimp un Schann — un dor sien Vader sien reine Disch un dat schöne Oellernhus — all’ns so smuck un sauber, un all’ns in Fred’n. O, dor is wol mennig Tran’ in’t Gras full’n, un sien armes Hart hett opschriet vör Schann, un dat Lengen keem öwer sien Seel mit en Gewalt, de sick dörch nix mehr trüghol’n leet.
Herut! O, blots herut ut all dat Elend un all den Smutz vun buten un vun binnen! Un denn to Hus! to Hus to mien ole gode Vader, to de rechte rechte Heimat, to mien Herrgodd in’n Himmel, dat ick wedder en reinen Disch un en reinen Rock un en reines Hart un en reine Seel krieg! O, mien leewen Frünn, de Heimat lett uns nich los, un uns’ Herrgodd lett uns ok nich los — un dat is wat vun dat Allerleewlichste in de ganze Welt, wo uns denn vertellt ward, wo sien Vader em al vun wieden süht un em in de Möt löppt un em üm’n Hals fallt un em en Kuß gewen deit. Dat is de beste Trost för uns armen Minschen alltomal, dat wi en barmhartigen, fründlichen Herrgodd in’n Himmel hebbt, de ok en armen, sünnigen un schülligen Minschen nich verlorengahn lett. Ick kenn keen bätern Trost un keen schöner Evangelium in de ganze hillige Schrift, un as vör wekke Johr’n uns’ nie Kark to St. Jürgen in Flensborg bu’t wörr, hew ick disse Geschichte utsöcht för uns’ Altorbild, un uns’ Meister Professer Feddersen ut de Kleiseerkoog hier bi Deezbüll hett uns dat heel fein malt. Awers wenn ick doran denken doh, dat wi hier nu vandag’ tosamenkam’n sünd to uns’ grotes Heimatfest, denn kümmt mi noch wat anneres dorbi in’n Sinn. De verloren Söhn — so deep he ok sackt weer — he harr doch noch sien Heimat, un he kunn trügkam’n in sien Heimat; awers wenn wi nu friewillig dorför stimmen doht, dat wi dän’sch ward’n, denn makt wi uns ole, schöne Heimat sülwst to schann un künnt nie un nümmer wedder »to Hus« kam’n un uns an unse Heimat freu’n. Denn dat is uns dütlich nog ümmer wedder seggt word’n: de Dän’ will keen’n Dütschen un keen’n Freesen — he will blots »Dänen« hebb’n, un dat Ganze schall en gliekortige dän’sche Natschonalstaat ward’n. Awer dorvör bewohr uns Godd! — Un dorüm, wenn hier in’t Freesenland wekke wesen schull’n, de dän’sch stimmen wüllt, blots üm ehr Geld to bargen, denn wüllt wi ehr hüt noch eenmal ganz irnsthaftig in’t Geweeten ropen: Minsch, bedenk’, wat du deist! Kannst du dat öwerhaupt verantworten?! — Wo kannst du dat verantworten vör uns’n Herrgodd in’n Himmel an sien jüngstes Gericht, wenn he di fragen deit, worüm du dien Heimat verköfft hest! Kann man sien Moder verköpen? — un de Heimat is doch uns’ Moder! Wo kannst du dat verantworten vör dien Kinner, de nah di kamen! Wat wist du segg’n wenn se di achterher fragen: »Vader, worüm sünd de Freesen in’n Süden dütsch, un hier bi uns möt wie dän’sch wesen?« Wist du denn antworten: »Ick hew uns’ Heimat verköfft?« Meenst du nich sülwst, dat du denn rot ward’n mußt vör dien eegen Kinner? Wo kannst du dat verantworten vör dien olen Oellern, de nu mit Ehren in ehr Graw slapen! Wenn de eenmal opstahn an’n jüngsten Dag un di fragen nah Hus un Heimat, wist du denn dorstahn un to se segg’n, dat du Heimat un Modersprak un de ole Freesenort verrad’n un verköfft hest för Geld? Dor ward di doch wol nich good bi to Mod’ wesen; denn ick glöw, di ward de Vers ut dat Freesenleed nich loslaten:
Wer de Heimat nich leewt
Un de Heimat nich ehrt,
Is een Lump
Un dat Glück in de Heimat nich wert!
Awer dor kam’n nu ja ümmer wekke Lüd un wüllt uns bang’ maken, denn se seggt: dat hett doch keen Zweck; wi künnt stimmen, as wüllt, se nehm’n uns doch — un wenn wi nich friewillig kamt, denn nehmt se uns mit Gewalt. — Wat schüllt wi dorto segg’n? Ick segg: Wenn se dat wüllt, denn man to! Awer wenn se dat doht, denn doht se grotes Unrecht, un Unrecht sleit sien’n eegen Herrn. Denn ward uns’ Kinner nah uns opstahn un ward nich eh’r to Ruh kam’n, bet dat Freesenland mit Blod wedder friemakt is.
Ick will hier keen Haß predigen, awer ick will doch de, de dat in Sinn hebbt, wohrschu’n, dat se dat nich to wied driewt. De Freesen sünd en hartnackiges Slag Lüd, un dor ward nich ümsünst vun se seggt, dat se en Stück Brett in de Nack hebbt. De hebbt alltieds de Nack nich bögen wullt — wol dat Hart vör Godd, awers nich de Nack vör de Minschen — un dat giwt en olen Spruch ut de Tied, as in Holsteen de Lüd liev-eegen makt wörd’n. Dor heet dat vun de Freesen: »Frasche stolte Degen deit dat Hövd to’n Hewen drägen«, un denn sä de Holsteener: »Ick bün man en eegen Minsch«.
So sünd de Freesen, un dorüm wüllt wi unse Nahwers in Dänemark wohrschu’n, dat se nich lichtfarig Gewalt bruken. Wo güng dat König Abel, den Brodermöder, as he gegen de Freesen tröck? Dor müß he mit Schimp trüg, un op de Milder Damm bi Husum, dot nehm de Raamaker Wessel Hummel vun Pellworm sien Aext un slög em dal as’n Oss’.
Un wo güng dat Henning Pogwisch, den dän’schen Amtmann vun Tondern, as he nah Sylt fohr, üm vun Pidder Lüng de Stüern intotrecken? De dreew dat ok so wied; denn as Pidder Lüng mit sien Kinner bi’t Eten seet, dor spie he in dat Kohlfatt un sä: »Nu gah an’n Trog, du Swien, un fritt!« Awers dor kreeg Pidder Lüng em in’t Genick to faten un bög em dal un höll em Nas’ un Mund solang’ in den hitten Kohl, bet he sticken müß, un dorbi bölk he em den olen Freesenspruch in de Ohr’n:
Lewwer duad üs Slaav!
So hebbt uns’ Vörfohr’n dat makt, as se un ehr Heimat anfat sünd vun dän’sche Gewalt. Un ick glöw, de Dän’ wörr ok in disse Tied den olen Freesenstolt wedderfinn’n, un wenn wi uns ok veellicht 10-12 Johr de Gewalt fögen un uns — still verhol’n müßten, dat wörr doch ümmer wedder hochkam’n:
Lewwer duad üs Slaav!
Un dorüm segg ick nu to’n drütten Mal:
Wi wüllt fasthol’n an unsen Kinnerglowen, un wi wüllt fasthol’n an uns’ schönes Heimatland un wüllt unsen schönen Freesenspruch to Ehren bringen:
Lewwer duad üs Slaav!
Dat gew uns Godd!
Un nu, leewe Frünn, lat uns dat nich blots hören, lat uns ok dornah dohn! Un so as uns’ Vöröllern 1426 in de Nikolaikark to Föhr dat maken, so lat uns hüt hier Tügnis aflegg’n vör uns’n Herrgodd sien Altor un vör alle Welt. Un dor frag ick jem nu:
Schall dat wohr wesen: wüllt jem tru un fast stahn to uns’ ole dütsche frees’sche Heimat?
Schall dat wohr wesen: »Tjüsch wan we wese aueral«?
so staht nu all op un reckt de Hand op to uns’n Herrgodd för sien hillige Altor un antwort’t: Ja, wi wüllt!
(De ganze Gemeen steiht op as een Mann:)
Ja, wi wüllt!
Un denn uns’ ole Freesenspruch: Lewwer duad as Slaav!
(De ganze Gemeen röppt lut:)
Lewwer duad üs Slaav!
Un nu lat uns bed’n:
O, Du true Godd in’n Himmel!
Du hest hört, wo wie lawt un verspraken hebbt, dat wi tru fasthol’n wüllt an uns’ leewe Heimat, dat wi frie un dütsch wüllt bliewen as unse Vöröllern vör uns dat wesen sünd. O Herr Godd, giw dien’n Segen dorto un help uns!
Lat de olen Freesenfarben blau-rot-gold ok in tokam’ Tieden weih’n öwer en fri’es Land!
Lat uns frie bliewen as de blaue Himmel öwer uns, de an dissen schönen Heimats- und Freesendag dal lacht op uns’ schönes Land!
Lat uns frie bliewen as de goll’n Sünn an’n hogen Himmel, de uns’ Land küssen deit, dat et fruchtbor ward un uns Brod giwt!
Lat uns frie bliewen, as dat schöne Abendrod an uns’n Hewen, wenn de Sünn versacken deit in’t wiede Haff!
O, Herr Godd, lat Du uns hier en dütsche Heimat behol’n! Lat uns’ schönes Freesenland frie un dütsch bliewen nu un alle Dage!
Amen.