XIII

Mathein d' enestin ou monon ex hôn hoi tanantia tithemenoi diapherontai tois enargôs phainomenois, eis hoson orthotêtos te kai alêtheias hêkei ta Hippokratous dogmata, alla kax autôn tôn kata meros en tê physikê theôria zêtoumenôn tôn t' allôn hapantôn kai tôn en tois zôois energeiôn. hosoi gar oudemian oudeni moriô nomizousin hyparchein helktikên tês oikeias poiotêtos dynamin, anankazontai pollakis enantia legein tois enargôs phainomenois, hôsper kai Asklêpiadês ho iatros epi tôn nephrôn epoiêsen, hous ou monon Hippokratês ê Dioklês ê Erasistratos ê Praxagoras ê tis allos iatros aristos organa diakritika tôn ourôn pepisteukasin hyparchein, alla kai hoi || 31 mageiroi schedon hapantes isasin, hosêmerai theômenoi tên te thesin autôn kai ton aph' hekaterou poron eis tên kystin emballonta, ton ourêtêra kaloumenon, ex autês tês kataskeuês analogizomenoi tên te chreian autôn kai tên dynamin. kai pro ge tôn mageirôn hapantes anthrôpoi kai dysourountes pollakis kai pantapasin ischourountes, hotan algôsi men ta kata tas psoas, psammôdê d' exourôsin, nephritikous onomazousi sphas autous.

Asklêpiadên d' oimai mêde lithon ourêthenta pote theasasthai pros tôn houtô paschontôn mêd' hôs proêgêsato kata tên metaxy tôn nephrôn kai tês kysteôs chôran odynê tis oxeia dierchomenou tou lithou ton ourêtêra mêd' hôs ourêthentos autou ta te tês odynês kai ta tês ischourias epausato parachrêma. pôs oun eis tên kystin tô logô paragei to ouron, axion akousai kai thaumasai tandros tên sophian, hos katalipôn houtôs eureias hodous enargôs phainomenas aphaneis kai stenas kai pantapasin anaisthêtous || 32 hypetheto. bouletai gar eis atmous analyomenon to pinomenon hygron eis tên kystin diadidosthai kapeit' ex ekeinôn authis allêlois syniontôn houtôs apolambanein auto tên archaian idean kai gignesthai palin hygron ex atmôn atechnôs hôs peri spongias tinos ê eriou tês kysteôs dianooumenos, all' ou sômatos akribôs pyknou kai steganou dyo chitônas ischyrotatous kektêmenou, di' hôn eiper dierchesthai phêsomen tous atmous, ti dêpot' ouchi dia tou peritonaiou kai tôn phrenôn dielthontes eneplêsan hydatos to t' epigastrion hapan kai ton thôraka? alla pachyteros, phêsin, esti dêladê kai steganôteros ho peritonaios chitôn tês kysteôs kai dia tout' ekeinos men apostegei tous atmous, hê de kystis paradechetai. all' eiper anatetmêkei pote, tach' an êpistato ton men exôthen chitôna tês kysteôs apo tou peritonaiou pephykota tên autên ekeinô physin echein, ton d' endothen ton autês tês kysteôs idion pleon ê diplasion ekeinou to pachos hyparchein.

All' isôs oute to || 33 pachos outh' hê leptotês tôn chitônôn, all' hê thesis tês kysteôs aitia tou pheresthai tous atmous eis autên. kai mên ei kai dia talla panta pithanon ên autous entauthoi synathroizesthai, to ge tês theseôs monês autarkes kôlysai. katô men gar hê kystis keitai, tois d' atmois symphytos hê pros to meteôron phora, hôste poly proteron an eplêsan hapanta ta kata ton thôraka te kai ton pneumona, prin epi tên kystin aphikesthai.

Kaitoi ti theseôs kysteôs kai peritonaiou kai thôrakos mnêmoneuô? diekpesontes gar dêpou tous te tês koilias kai tôn enterôn chitônas hoi atmoi kata tên metaxy chôran autôn te toutôn kai tou peritonaiou synathroisthêsontai kai hygron entauthoi genêsontai, hôsper kai tois hyderikois en toutô tô chôriô to pleiston athroizetai tou hydatos, ê pantôs autous chrê pheresthai prosô dia pantôn tôn hopôsoun homilountôn kai mêdepoth' histasthai. all' ei kai touto tis hypothoito, diekpesontes an houtôs ou to peritonaion monon alla kai to epigastrion, eis to periechon skedastheien ê pantôs an hypo tô dermati || 34 synathroistheien.

Alla kai pros taut' antilegein hoi nyn Asklêpiadeioi peirôntai, kaitoi pros hapantôn aei tôn paratynchanontôn autois, hotan peri toutôn erizôsi, katagelômenoi. houtôs ara dysapotripton ti kakon estin hê peri tas haireseis philotimia kai dyseknipton en tois malista kai psôras hapasês dysiatoteron.

Tôn goun kath' hêmas tis sophistôn ta t' alla kai peri tous eristikous logous hikanôs synkekrotêmenos kai deinos eipein, eiper tis allos, aphikomenos emoi poth' hyper toutôn eis logous, tosouton apedei tou dysôpeisthai pros tinos tôn eirêmenôn, hôste kai thaumazein ephasken emou ta saphôs phainomena logois lêrôdesin anatrepein epicheirountos. enargôs gar hosêmerai theôreisthai tas kysteis hapasas, ei tis autas emplêseien hydatos ê aeros, eita dêsas ton trachêlon piezoi pantachothen, oudamothen methieisas ouden, all' akribôs hapan entos heautôn stegousas. kaitoi g' eiper êsan tines ek tôn nephrôn eis autas hêkontes aisthêtoi kai megaloi poroi, pantôs an, ephê, di' ekeinôn, hôsper eisêei to || 35 hygron eis autas, houtô kai thlibontôn exekrineto. tauta kai ta toiaut' eipôn exaiphnês aptaistô kai saphei tô stomati teleutôn anapêdêsas apêei katalipôn hêmas hôs oude pithanês tinos antilogias euporêsai dynamenous.

Houtôs ou monon hygies ouden isasin hoi tais hairesesi douleuontes, all' oude mathein hypomenousi. deon gar akousai tên aitian, di' hên eisienai men dynatai dia tôn ourêtêrôn eis tên kystin to hygron, exienai d' authis opisô tên autên hodon ouketh' hoion te, kai thaumasai tên technên tês physeôs, oute mathein ethelousi kai loidorountai proseti matên hyp' autês alla te polla kai tous nephrous gegonenai phaskontes. eisi d' hoi kai deichthênai parontôn autôn tous apo tôn nephrôn eis tên kystin emphyomenous ourêtêras hypomeinantes etolmêsan eipein hoi men, hoti matên kai houtoi gegonasin, hoi d', hoti spermatikoi tines eisi poroi kai dia touto kata ton trachêlon autês, ouk eis to kytos emphyontai. deixantes oun hêmeis autois tous hôs alêthôs spermatikous porous katôterô tôn ourêtêrôn || 36 emballontas eis ton trachêlon, nyn goun, ei kai mê proteron, ôêthêmen apaxein te tôn pseudôs hypeilêmmenôn epi te tanantia metastêsein autika. hoi de kai pros tout' antilegein etolmôn ouden einai thaumaston eipontes, en ekeinois men hôs an steganôterois ousin epi pleon hypomenein to sperma, kata de tous apo tôn nephrôn hôs an hikanôs aneurysmenous ekrein dia tacheôn. hêmeis oun ênankasthêmen autois tou loipou deiknyein eisreon tê kystei dia tôn ourêtêrôn to ouron enargôs epi zôntos eti tou zôou, mogis an houtô pote tên phlyarian autôn epischêsein elpizontes.

Ho de tropos tês deixeôs esti toiosde. dielein chrê to pro tôn ourêtêrôn peritonaion, eita brochois autous eklabein kapeit' epidêsantas easai to zôon; ou gar an ourêseien eti. meta de tauta lyein men tous exôthen desmous, deiknynai de kenên men tên kystin, mestous d' hikanôs kai diatetamenous tous ourêtêras kai kindyneuontas rhagênai kapeita tous brochous autôn aphelontas enargôs horan êdê plêroumenên ourou tên kystin.

Epi de toutô || 37 phanenti, prin ourêsai to zôon, brochon autou peribalein chrê tô aidoiô kapeita thlibein pantachothen tên kystin. oude gar an ouden eti dia tôn ourêtêrôn epanelthoi pros tous nephrous. kan toutô dêlon gignetai to mê monon epi tethneôtos alla kai periontos eti tou zôou kôlyesthai metalambanein authis ek tês kysteôs tous ourêtêras to ouron. epi toutois ophtheisin epitrepein êdê to zôon ourein lyontas autou ton epi tô aidoiô brochon, eit' authis epibalein men thaterô tôn ourêtêrôn, easai de ton heteron eis tên kystin syrrhein kai tina dialipontas chronon epideiknyein êdê, pôs ho men heteros autôn ho dedemenos mestos kai diatetamenos kata ta pros tôn nephrôn merê phainetai, ho d' heteros ho lelymenos autos men chalaros esti, peplêrôke d' ourou tên kystin. eit' authis diatemein prôton men ton plêrê kai deixai, pôs exakontizetai to ouron ex autou, kathaper en tais phlebotomiais to haima, meta tauta de kai ton heteron authis diatemein kapeit' epidêsai to zôon exôthen, amphoterôn diêrêmenôn, || 38 eith' hotan hikanôs echein dokê, lysai ton desmon. heurethêsetai gar hê men kystis kenê, plêres d' ourou to metaxy tôn enterôn te kai tou peritonaiou chôrion hapan, hôs an ei kai hyderikon ên to zôon. taut' oun ei tis autos kath' heauton boulêtheiê basanizein epi zôou, megalôs moi dokei katagnôsesthai tês Asklêpiadou propeteias. ei de dê kai tên aitian mathoi, di' hên ouden ek tês kysteôs eis tous ourêtêras antekrei, peisthênai an moi dokei kai dia toude tên eis ta zôa pronoian te kai technên tês physeôs.

Hippokratês men oun hôn ismen iatrôn te kai philosophôn prôtos hapantôn, hôs an kai prôtos epignous ta tês physeôs erga, thaumazei te kai dia pantos autên hymnei dikaian onomazôn kai monên exarkein eis hapanta tois zôois phêsin, autên ex hautês adidaktôs prattousan hapanta ta deonta; toiautên d' ousan autên eutheôs kai dynameis hypelaben echein helktikên men tôn oikeiôn, apokritikên de tôn allotriôn kai trephein te kai auxein au||39tên ta zôa kai krinein ta nosêmata; kai dia tout' en tois sômasin hêmôn sympnoian te mian einai phêsi kai syrrhoian kai panta sympathea. kata de ton Asklêpiadên ouden oudeni sympathes esti physei, diêrêmenês te kai katatethrausmenês eis anarma stoicheia kai lêrôdeis onkous hapasês tês ousias. ex anankês oun alla te myria tois enargôs phainomenois enantiôs apephênato kai tês physeôs êgnoêse tên te tôn oikeiôn epispastikên dynamin kai tên tôn allotriôn apokritikên. epi men oun tês exaimatôseôs te kai anadoseôs exeure tina psychran adoleschian; eis de tên tôn perittômatôn katharsin ouden holôs heurôn eipein ouk ôknêsen homose chôrêsai tois phainomenois, epi men tês tôn ourôn diakriseôs aposterêsas men tôn te nephrôn kai tôn ourêtêrôn tên energeian, adêlous de tinas porous eis tên kystin hypothemenos; touto gar ên dêladê mega kai semnon apistêsanta tois phainomenois pisteusai tois adêlois.

Epi || 40 de tês xanthês cholês eti meizon autô kai neanikôteron esti to tolmêma; gennasthai gar autên en tois cholêdochois angeiois, ou diakrinesthai legei.

Pôs oun tois ikterikois ham' amphô sympiptei, ta men diachôrêmata mêden holôs en hautois echonta cholês, anapleôn d' autois gignomenon holon to sôma? lêrein palin entauth' anankazetai tois epi tôn ourôn eirêmenois paraplêsiôs. lêrei d' ouden hêtton kai peri tês melainês cholês kai tou splênos oute ti poth' hyph' Hippokratous eirêtai synieis antilegein t' epicheirôn hois ouk oiden emplêktô tini kai manikô stomati.

Ti dê to kerdos ek tôn toioutôn dogmatôn eis tas therapeias ektêsato? mête nephritikon ti nosêma dynasthai therapeusai mêt' ikterikon mête melancholikon, alla kai peri tou pasin anthrôpois ouch Hippokratei monon homologoumenou tou kathairein tôn pharmakôn enia men tên xanthên cholên, enia de tên melainan, alla de tina phlegma kai tina to lepton kai hydatôdes perittôma, mêde peri toutôn synchôrein, all' hyp' autôn tôn pharmakôn gignesthai legein toiouton hekaston tôn kenoumenôn, hôsper hypo tôn cholê||41dochôn porôn tên cholên; kai mêden diapherein kata ton thaumaston Asklêpiadên ê hydragôgon didonai tois hyderiôsin ê cholagôgon pharmakon; hapanta gar homoiôs kenoun kai syntêkein to sôma kai to syntêgma toionde ti phainesthai poiein, mê proteron hyparchon toiouton.

Ar' oun ou mainesthai nomisteon auton ê pantapasin apeiron einai tôn ergôn tês technês? tis gar ouk oiden, hôs, ei men phlegmatos agôgon dotheiê pharmakon tois ikteriôsin, ouk an oude tettaras kyathous kathartheien; houtô d' oud' ei tôn hydragôgôn ti; cholagôgô de pharmakô pleiston men ekkenoutai cholês, autika de katharos tois houtô kathartheisin ho chrôs gignetai. pollous goun hêmeis meta to therapeusai tên en tô hêpati diathesin hapax kathêrantes apêllaxamen tou pathêmatos. ou mên oud' ei phlegmatos agôgô kathairois pharmakô, pleon an ti diapraxaio.

Kai taut' ouch Hippokratês men houtôs oide gignomena, tois d' apo tês empeirias monês hormômenois heterôs egnôstai, alla kakei||42nois hôsautôs kai pasin iatrois, hois melei tôn ergôn tês technês, houtô dokei plên Asklêpiadou. prodosian gar einai nenomike tôn stoicheiôn hôn hypetheto tên alêthê peri tôn toioutôn homologian. ei gar holôs heuretheiê ti pharmakon helktikon toude tinos tou chymou monou, kindynos kratein dêladê tô logô to en hekastô tôn sômatôn einai tina dynamin epispastikên tês oikeias poiotêtos. dia touto knêkon men kai kokkon ton knidion kai hippophaes ouch helkein ek tou sômatos alla poiein to phlegma phêsin; anthos de chalkou kai lepida kai auton ton kekaumenon chalkon kai chamaidryn kai chamaileonta eis hydôr analyein to sôma kai tous hyderikous hypo toutôn ou kathairomenous oninasthai alla kenoumenous synauxontôn dêladê to pathos. ei gar ou kenoi to periechomenon en tois sômasin hydatôdes hygron all' auto genna, tô nosêmati prostimôreitai. kai men ge kai hê skammônia pros tô mê kenoun ek tou sômatos tôn ikterikôn tên cholên eti kai to chrêston haima cholên ergazomenê || 43 kai syntêkousa to sôma kai têlikauta kaka drôsa kai to pathos epauxousa kata ge ton Asklêpiadou logon.

Homôs enargôs horatai pollous ôphelousa. nai, phêsin, oninantai men, all' autô monô tô logô tês kenôseôs. kai mên ei phlegmatos agôgon autois doiês pharmakon, ouk onêsontai. kai touth' houtôs enarges estin, hôste kai hoi apo monês tês empeirias hormômenoi gignôskousin auto. kaitoi toutois ge tois andrasin auto dê tout' esti philosophêma, to mêdeni logô pisteuein alla monois tois enargôs phainomenois. ekeinoi men oun sôphronousin; Asklêpiadês de parapaiei tais aisthêsesin hêmas apistein keleuôn, entha to phainomenon anatrepei saphôs autou tas hypotheseis. kaitoi makrô g' ên ameinon ouch homose chôrein tois phainomenois all' ekeinois anathesthai to pan.

Ar' oun tauta monon enargôs machetai tois Asklêpiadou dogmasin ê kai to therous men pleiona kenousthai tên xanthên cholên hypo tôn autôn pharmakôn, cheimônos de to phlegma, kai neaniskô men pleiona tên cholên, presbytê de to phlegma? phainetai || 44 gar hekaston helkein tên ousan, ouk auto gennan tên ouk ousan. ei goun ethelêsais neaniskô tini tôn ischnôn kai thermôn hôra therous mêt' argôs bebiôkoti mêt' en plêsmonê phlegmatos agôgon dounai pharmakon, oligiston men kai meta bias pollês ekkenôseis tou chymou, blapseis d' eschatôs ton anthrôpon; empalin d' ei cholagôgon doiês, kai pampoly kenôseis kai blapseis ouden.

Ar' apistoumen eti tô mê ouch hekaston tôn pharmakôn epagesthai ton oikeion heautô chymon? isôs phêsousin hoi ap' Asklêpiadou, mallon d' ouk isôs, alla pantôs apistein erousin, hina mê prodôsi ta philtata.