XIV
Palin oun kai hêmeis eph' heteran metabômen adoleschian; ou gar epitrepousin hoi sophistai tôn axiôn ti zêtêmatôn procheirizesthai kaitoi pampollôn hyparchontôn, alla katatribein anankazousi ton chronon eis tên tôn sophismatôn, hôn proballousi, lysin.
Tis oun hê adoleschia? hê endoxos hautê kai polythrylêtos lithos hê ton sidêron || 45 epispômenê. tacha gar an hautê pote tên psychên autôn epispasaito pisteuein einai tinas en hekastô tôn sômatôn helktikas tôn oikeiôn poiotêtôn dynameis.
Epikouros men oun kaitoi paraplêsiois Asklêpiadê stoicheiois pros tên physiologian chrômenos homôs homologei, pros men tês hêrakleias lithou ton sidêron helkesthai, pros de tôn êlektrôn ta kyrêbia kai peiratai ge kai tên aitian apodidonai tou phainomenou. tas gar aporrheousas atomous apo tês lithou tais aporrheousais apo tou sidêrou tois schêmasin oikeias einai phêsin, hôste periplekesthai rhadiôs. proskrouousas oun autas tois synkrimasin hekaterois tês te lithou kai tou sidêrou kapeit' eis to meson apopallomenas houtôs allêlais te periplekesthai kai synepispasthai ton sidêron. to men oun tôn hypotheseôn eis tên aitiologian apithanon antikrys dêlon, homôs d' oun homologei tên holkên. kai houtô ge kai kata ta sômata tôn zôôn phêsi gignesthai tas t' anadoseis kai tas diakriseis tôn perittômatôn kai tas tôn kathairontôn pharmakôn energeias.
Asklêpiadês dê to te tês eirêmenês aitias apithanon || 46 hypidomenos kai mêdemian allên eph' hois hypetheto stoicheiois exeuriskôn pithanên epi to mêd' holôs helkesthai legein hypo mêdenos mêden anaischyntêsas etrapeto, deon, ei mêth' hois Epikouros eipen êresketo mêt' alla beltiô legein eichen, apostênai tôn hypotheseôn kai tên te physin eipein technikên kai tên ousian tôn ontôn henoumenên te pros heautên aei kai alloioumenên hypo tôn heautês moriôn eis allêla drôntôn te kai paschontôn. ei gar tauth' hypetheto, chalepon ouden ên tên technikên ekeinên physin homologêsai dynameis echein epispastikên men tôn oikeiôn, apokritikên de tôn allotriôn. ou gar di' allo ti g' ên autê to technikê t' einai kai tou zôou diasôstikê kai tôn nosêmatôn kritikê para to prosiesthai men kai phylattein to oikeion, apokrinein de to allotrion.
All' Asklêpiadês kantautha to men akolouthon tais archais hais hypetheto syneiden, ou mên tên ge pros to phainomenon enargôs êdesthê machên, all' homose || 47 chôrei kai peri toutou pasin ouk iatrois monon all' êdê kai tois allois anthrôpois oute krisin einai tina legôn outh' hêmeran krisimon outh' holôs ouden epi sôtêria tou zôou pragmateusasthai tên physin. aei gar to men akolouthon phylattein bouletai, to d' enargôs phainomenon anatrepein empalin Epikourô. titheis gar ekeinos aei to phainomenon aitian autou psychran apodidôsi. ta gar apopallomena smikra sômata tês hêrakleias lithou toioutois heterois periplekesthai moriois tou sidêrou kapeita dia tês periplokês tautês mêdamou phainomenês epispasthai bareian houtôs ousian ouk oid' hopôs an tis peistheiê. kai gar ei touto synchôrêsomen, to ge tô sidêrô palin heteron prostethen ti synaptesthai tên autên aitian ouketi prosietai.
Ti gar eroumen? ê dêladê tôn aporrheontôn tês lithou moriôn enia men proskrousanta tô sidêrô palin apopallesthai kai tauta men einai, di' hôn kremannysthai symbainei ton sidêron, ta d' eis auton eisdyomena dia tôn || 48 kenôn porôn diexerchesthai tachista kapeita tô parakeimenô sidêrô proskrouonta mêt' ekeinon diadynai dynasthai, kaitoi ton ge prôton diadynta, palindromounta d' authis epi ton proteron heteras authis ergazesthai tais proterais homoias periplokas?
Enargôs gar entautha to lêrôdes tês aitias elenchetai. grapheia goun oida pote sidêra pente kata to syneches allêlois synaphthenta, tou prôtou men monou tês lithou psausantos, ex ekeinou d' eis talla tês dynameôs diadotheisês; kai ouk estin eipein, hôs, ei men tô katô tou grapheiou perati prosagois heteron, echetai te kai synaptetai kai krematai to prosenechthen; ei d' allô tini merei tôn plagiôn prostheiês, ou synaptetai. pantê gar homoiôs hê tês lithou diadidotai dynamis, ei monon hapsaito kata ti tou prôtou grapheiou. kai mentoi kak toutou palin eis to deuteron holon hê dynamis hama noêmati diarrhei kax ekeinou palin eis to triton holon. ei dê noêsais smikran tina lithon hêrakleian en oikô tini kremamenên, eit' en kyklô psauonta pampolla sidêria kakeinôn palin hetera kakeinôn alla kai tout' achri pleionos, hapanta || 49 dêpou pimplasthai dei ta sidêria tôn aporrheontôn tês lithou sômatôn. kai kindyneuei diaphorêthênai to smikron ekeino lithidion eis tas aporrhoas dialythen. kaitoi, kan ei mêden parakeoit' autô sidêrion, eis ton aera skedannytai, malist' ei kai thermos hyparchoi.
Nai, phêsi, smikra gar auta chrê pany noein, hôste tôn empheromenôn tô aeri psêgmatôn toutôn dê tôn smikrotatôn ekeinôn enia myrioston einai meros. eit' ex houtô smikrôn tolmate legein kremannysthai barê têlikauta sidêrou? ei gar hekaston autôn myrioston esti meros tôn en tô aeri pheromenôn psêgmatôn, pêlikon chrê noêsai to peras autôn to ankistroeides, hô peripleketai pros allêla? pantôs gar dêpou touto smikrotaton estin holou tou psêgmatos.
Eita mikron mikrô, kinoumenon kinoumenô periplaken ouk euthys apopalletai. kai gar dê kai all' atta pantôs autois, ta men anôthen, ta de katôthen, kai ta men emprosthen, ta d' opisthen, ta d' ek tôn dexiôn, ta d' ek tôn aristerôn || 50 ekrêgnymena seiei te kai brattei kai menein ouk ea. kai mentoi kai polla chrê noein ex anankês hekaston ekeinôn tôn smikrôn sômatôn echein ankistrôdê perata. di' henos men gar allêlois synaptetai, di' heterou d' henos tou men hyperkeimenou tê lithô, tou d' hypokeimenou tô sidêrô. ei gar anô men exaphtheiê tês lithou, katô de tô sidêrô mê symplakeiê, pleon ouden. hôste tou men hyperkeimenou to anô meros ekkremasthai chrê tês lithou, tou d' hypokeimenou tô katô perati synêphthai ton sidêron. epei de kak tôn plagiôn allêlois peripleketai, pantôs pou kantautha echei ta ankistra. kai memnêso moi pro pantôn, hopôs onta smikra tas toiautas kai tosautas apophyseis echei. kai toutou mallon eti, pôs, hina to deuteron sidêrion synaphthê tô prôtô kai tô deuterô to triton kakeinô to tetarton, hama men diexerchesthai chrê tous porous tauti ta smikra kai lêrôdê psêgmata, hama d' apopallesthai tou met' auto || 51 tetagmenou, kaitoi kata pan homoiou tên physin hyparchontos.
Oude gar hê toiautê palin hypothesis atolmos, all', ei chrê talêthes eipein, makrô tôn emprosthen anaischyntotera, pente sidêriôn homoiôn allêlois ephexês tetagmenôn dia tou prôtou diadyomena rhadiôs tês lithou ta moria kata to deuteron apopallesthai kai mê dia toutou kata ton auton tropon hetoimôs diexerchesthai. kai mên hekaterôs atopon. ei men gar apopalletai, pôs eis to triton ôkeôs diexerchetai? ei d' ouk apopalletai, pôs kremannytai to deuteron ek tou prôtou? tên gar apopalsin autos hypetheto dêmiourgon tês holkês.
All', hoper ephên, eis adoleschian anankaion empiptein, epeidan tis toioutois andrasi dialegêtai. syntomon oun tina kai kephalaiôdê logon eipôn apallattesthai boulomai. tois Asklêpiadou grammasin ei tis epimelôs homilêseie, tên te pros tas archas akolouthian tôn toioutôn dogmatôn akribôs an ekmathoi kai tên pros ta phainomena machên. ho men oun Epikouros ta phainomena phylattein boulomenos aschêmonei || 52 philotimoumenos epideiknyein auta tais archais homologounta; ho d' Asklêpiadês to men akolouthon tais archais phylattei, tou phainomenou d' ouden autô melei. hostis oun bouletai tên atopian exelenchein tôn hypotheseôn, ei men pros Asklêpiadên ho logos autô gignoito, tês pros to phainomenon hypomimnêsketô machês; ei de pros Epikouron, tês pros tas archas diaphônias. hai d' allai schedon haireseis hai tôn homoiôn archôn echomenai teleôs apesbêsan, hautai d' eti monai diarkousin ouk agennôs. kaitoi ta men Asklêpiadou Mênodotos ho empeirikos aphyktôs exelenchei, tên te pros ta phainomena machên hypomimnêskôn auton kai tên pros allêla; ta d' Epikourou palin ho Asklêpiadês echomenos aei tês akolouthias, hês ekeinos ou pany ti phainetai phrontizôn.
All' hoi nyn anthrôpoi, prin kai tautas ekmathein tas haireseis kai tas allas tas beltious kapeita chronô pollô krinai te kai basanisai to kath' hekastên autôn alêthes te kai pseudos, hoi men iatrous heautous, hoi de philosophous onomazousi mêden eidotes. || 53 ouden oun thaumaston episês tois alêthesi ta pseudê tetimêsthai. hotô gar an hekastos prôtô peritychê didaskalô, toioutos egeneto, mê perimeinas mêden eti par' allou mathein. enioi d' autôn, ei kai pleiosin entychoien, all' houtô g' eisin asynetoi te kai bradeis tên dianoian, hôste kai gegêrakotes oupô syniasin akolouthian logou. palai de tous toioutous epi tas banausous apelyon technas. alla tauta men es ho ti teleutêsei theos oiden.
Hêmeis d' epeidê, kaitoi pheugontes antilegein tois en autais tais archais euthys esphalmenois, homôs ênankasthêmen hyp' autês tôn pragmatôn tês akolouthias eipein tina kai dialechthênai pros autous, eti kai touto prosthêsomen tois eirêmenois, hôs ou monon ta kathaironta pharmaka pephyken epispasthai tas oikeias poiotêtas alla kai ta tous skolopas anagonta kai tas tôn belôn akidas eis poly bathos sarkos empeparmenas eniote. kai mentoi kai hosa tous ious tôn thêriôn ê tous empepharmagmenous tois belesin anelkei, kai tauta tên autên tais hêrakleiais lithois epi||54deiknytai dynamin. egôg' oun oida pote katapeparmenon en podi neaniskou skolopa tois men daktylois helkousin hêmin biaiôs ouk akolouthêsanta, pharmakou d' epitethentos alypôs te kai dia tacheôn anelthonta. kaitoi kai pros touto tines antilegousi phaskontes, hotan hê phlegmonê lythê tou merous, automaton exienai ton skolopa pros oudenos anelkomenon. all' houtoi ge prôton men agnoein eoikasin, hôs alla men esti phlegmonês, alla de tôn houtô katapeparmenôn helktika pharmaka; kaitoi g' eiper aphlegmantôn genomenôn exekrineto ta para physin, hosa phlegmonês esti lytika, taut' euthys an ên kakeinôn helktika.
Deuteron d', ho kai mallon an tis thaumaseien, hôs ou monon alla men tous skolopas, alla de tous ious exagei pharmaka, alla kai autôn tôn tous ious helkontôn ta men ton tês echidnês, ta de ton tês trygonos, ta d' allou tinos epispatai kai saphôs estin idein tois pharmakois epikeimenous autous. entauth' oun Epikouron men epainein chrê tês pros || 55 to phainomenon aidous, memphesthai de ton logon tês aitias. hon gar hêmeis helkontes tois daktylois ouk anêgagomen skolopa, touton hypo tôn smikrôn ekeinôn anelkesthai psêgmatôn, pôs ou pantapasin atopon einai chrê nomizein?
Ar' oun êdê pepeismetha tôn ontôn hekastô dynamin tin' hyparchein, hê tên oikeian helkei poiotêta, to men mallon, to d' hêtton?
Ê kai to tôn pyrôn eti paradeigma procheirisometha tô logô? phanêsontai gar oimai kai tôn geôrgôn autôn amathesteroi peri tên physin hoi mêden holôs hypo mêdenos helkesthai synchôrountes; hôs egôge prôton men akousas to gignomenon ethaumasa kai autos êboulêthên autoptês autou katastênai. meta tauta de, hôs kai ta tês peiras hômologei, tên aitian skopoumenos en pampollô chronô kata pasas tas haireseis oudemian allên heurein hoios t' ên oud' achri tou pithanou proïousan alla katagelastous te kai saphôs exelenchomenas tas allas hapasas plên tês tên holkên presbeuousês.
Esti de to gignomenon toionde. katakomizontes hoi par' hêmin geôrgoi tous || 56 ek tôn agrôn pyrous eis tên polin en hamaxais tisin, hotan hyphelesthai boulêthôsin, hôste mê phôrathênai, kerami' atta plêrôsantes hydatos mesois autois enistasin. helkontes oun ekeinoi dia tou keramiou to hygron eis hautous onkon men kai baros prosktôntai, katadêloi d' ou pany gignontai tois horôsin, ei mê tis propepysmenos êdê periergoteron episkopoito. kaitoi g' ei boulêtheiês en hêliô katatheinai pany thermô tauton angeion, elachiston pantelôs heurêseis to dapanômenon eph' hekastês hêmeras. houtôs ara kai tês hêliakês thermasias tês sphodras ischyroteran hoi pyroi dynamin echousin helkein eis heautous tên plêsiazousan hygrotêta. lêros oun entautha makros hê pros to leptomeres phora tou periechontos hêmas aeros kai malisth' hotan hikanôs ê thermos, poly men hyparchontos ê kata tous pyrous leptomeresterou, dechomenou d' oude to dekaton meros tês eis ekeinous metalambanomenês hygrotêtos.