FOOTNOTES:

[1809] Passus is properly applied to a dried grape; either "quod solem diutius passa est," or more probably from pando.

[1810] Cf. Hor., i., Sat. i., 32, "Sicut parvula nam exemplo est magni formica laboris ore trahit quodcunque potest atque addit acervo quem struit, haud ignara et non incanta futuri. Quæ simul inversum contristat Aquarius annum non usquam prorepit et illis utitur ante quæsitis sapiens."

[1811] The passage in Cicero stands thus, "Si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus; qui cum consuleretur utrum bono viro pauperi, an minùs probato diviti, filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui pecuniâ egeat, quam pecuniam, quæ viro." De Off., ii., 20.

[1812] Peniculamentum is a portion of the dress hanging down like a tail; perhaps like the "liripipes" of our ancestors. "Pendent peniculamenta unum ad quodque pedule." Ennius, Annal., lib. xi., ap. Nonium.

[1813] Cicero (Tusc. Qu., i., 44) quotes the passage from the Thyestes of Ennius: it is part of his imprecation against Atreus, "Ipse summis saxis fixus asperis evisceratus," etc. Vid. Enn., Frag. Bothe, p. 66, 11. Gerlach considers them to be the very words of Ennius, inserted in his Satire by Lucilius. Cicero's criticism is probably borrowed from Lucilius: it is in no measured terms: "Illa inania; non ipsa saxa magis sensu omni vacabant quam ille 'latere pendens' cui se hic cruciatum censet optare: quæ essent dura si sentiret; nulla sine sensu sunt."

[1814] Cf. Juv., i., 2, "Rauci Theseide Codri ... necdum finitus Orestes."

[1815] Gerlach supposes that Lucilius ridicules the folly of those poets who either write what is unintelligible, or whose effusions are spoiled by the indifference of the actors who personate their characters, in the same way as Horace, ii., Sat. iii., 106, "Si scalpra et formas non sutor emat."

[1816] Nonius explains cupiditas to be a milder form of cupído.