CAP. IV.
Cyrenaïca, Africa Minor, Libyæ deserta, Troglodytæ et Garmantes.
Ægypto annexa est Cyrenaïca regio, Ammonis oraculo maxime clara, nuunc Barchanæ provinciæ dimidia pars Orientalis, eadem Pentapolitana dicta, à quinque insignium urbium numero, quæ Berænice, Arsinoe, Ptolemais, Apollonia, et ipsa Cyrene, unde regioni nomen. Græci hanc condiderunt, ex Thera insula. Ægæi maris profecti. Ipsi Cyrenenses privata sorte inter Ægyptios ac Poenos diu egerunt; dein cum Carthaginiensibus de agrorum finibus magnum ac diuturnum bellum gesserunt. Mox Carthagine deleta, et ipsi cum reliqua Africa Romano Imperio cesserunt. Posthinc solum eorum Sultanis, tandem Turcis.
Africa Minor.
Sequitur Africa Minor sive proprie dicta. Terminatur à Septemtrione Africo pelago, ab Ortu sinu magnæ Syrtis, à Meridie montium perpetuis jugis; quibus à Libyæ desertis et Gætulis discernitur; ab Occasu Tusca amne. Continet hodie Tunetanum regnum.
Fluvii in ea clari Cinyphus, Triton, Tritonidem paludem trahens: Catada, ad
Carthaginem se devolvens, et Bagradas omnium maximas ad Vticam, ac
Tuscaterminus Africæ Minoris.
Populorum varia nomina. Clarissimi Nasamones, extra Africam propriam etiam Cyrenaïcæ et Marmaricæ contermini; quos antea Mesammones Græci adpellaverunt, ab argumento loci, medios inter arenas sitos, et ab his sublati Psylli, quorum corpori ingenitum fuit virus exitiale serpentibus, ut cujus odore vel fugarent vel sopirent eas: et supra Carthaginem Libyphoenices, iidem et Poeni à Phoenice Tyro profecti, Duce Eliza sive Didone, quæ Carthaginem condidit.
Vrbium celeberrimæ Lepris magna, quæ et Neapolis, Abrotonum, Taphræ, Capsa,
Thysdrus, Thapsus, Leptis parva, Rhuspina, Adrumetum, Clupea, Turres,
Vthina et Carthago, Romæ æmula, terrarum cupida, opulentissima quondam
totius Africæ, antequam Romani tribus bellis devictam deleverunt. Vtica
Catonis, qui inde Vticensis, morte nobilis.
Libya deserta, Troglodytæ et Garamantes.
Ab Africæ minoris tergo versus Austrum Libyæ deserta fuerunt; ultraque Troglodytæ, nunc Berdoa desertum. Hos tegit ab Austro Ater mons, et trans eum Garamantes populi clari, nunc Borno regnum. Caput gentis fuit Garama, quam hodieque eodem nomine exstare tradunt. Debris inclyta affuso fonte, cujus aquæ ex coelesti quidem vertigine mutant qualitatem, at controversa siderum disciplina; quidpe qui friget calore, calet frigore; à medio scilicet die ad noctem mediam aquis ferventibus, totidemque horis ad medium diem rigentíbus.
Cæterum et Troglodytas et Garmantas olim Romanorum arma superaverunt.