APPENDIX C.
Languages of Tribes betweeen the Rejang and Baram.
| —— | MILANAU. | KAYAN. | PAKATAN. |
| Straight | tigah | tuto | mato’ |
| Crooked | piko, pikok | kauwi | kaliong kaliong |
| Square | ampat papak, pak | tepahak | lipat, liñgit |
| Round | gulong | biliong | atup |
| Long | lalau | aruh | ijé |
| Broad | aiyoh | berang | uñgei |
| Thick | kapal, kapan | kapan | kapan |
| Thin | dipis | ngipi | meliring |
| Deep | tumal, tebun | delum | melolom |
| Shallow | té | ||
| High | regau | bo | mauo |
| Short | dadit, kadit | biek | ujo |
| Without | auīr, kauīr | auwa | api, lipo |
| Within | wang, kadalum | amin | lalum |
| Light (in weight) | paiying | nian | melang |
| Heavy | bahat | bahat | mawat |
| Above | amau, mamau | usun | mau o |
| Below | ibah | idah | lué |
| Behind | buta, likut | baleh | api lauo |
| Before | jau-ai | talatan | tobata |
| Between | patas, gahut | hang | gat |
| Here | kidé, idai | teni | iti |
| There | kidūn, inun | tenan | iri |
| Far | mĕjū | su | moju |
| Near | segah | jelang | deteri manjo |
| Where | gua-an, hahn | santeno | pahen |
| At | gnau | to | |
| To | tūgūn | ||
| From | kūman, keman | man | to maia |
| All | gruh | limlin | hing gaké |
| Many | dida, bunah | mahum | uñgat |
| Few | jimit, sisit | okedok | mari |
| Small | gomit, sisit | ok | isi |
| Large | ay-ung, ayoh | ayah | uñgei |
| Like | sama, pesoh | chepiah | jabalu |
| Now | ahālu, nahu | krehini | ah |
| When | pidang | heran | lipa |
| Then | sunĭ | para | |
| To-morrow | lesung, laumasuk | jima | lamasok |
| Yesterday | sabi, lau mai | dahalum | alommalom |
| Old | melai, garu-puhun | lumeh | matui |
| New | jakin, uba | maharing | uwa |
| Motion | lakau | tepanau | |
| Slow | melai, luhuei | tepat | malia |
| Rapid | jūk, seli | nian | maro |
| Strike | pŭr | nukal | bek |
| Break | pesa’, pelak | brong | mota |
| Open | kab, ukah | lueh | ukah |
| Shut | tabūn | kap | jinut |
| Lift | makat | amju | akat |
| Throw | galang, barang | buht | ting |
| Wet | basah | basah | basoh |
| Dry | mūang, bahung | megaang | adang |
| Sound | señgau, serau | nau | hau |
| Light | tahung | malah dan | alau |
| Darkness | padam, kelam | ledam | sigalup |
| Black | bilam | pitam | horommorom |
| White | putih | borah | buak |
| Red | sat, sak | belah | arang arang |
| Yellow | kunyit | jemit | |
| Blue | biru | using | |
| Green | gadong | gadong | ujang arang arang |
| Country | tăd | bila | |
| Earth | tanah | tanah | tanoh |
| Stone | sanau, bato | bato | bato |
| Gold | mas | mah | |
| Silver | perak | perak | |
| Iron | bisi | titau | malat |
| Mountain | tugong | ngalang | tong |
| Valley | deta, pating | akeng | gatong |
| Cave | lubong | lubang bok | bobang |
| Hill | tagah | ngalang ok | tong malui |
| Plain | lalang | nha | data |
| Island | sah | busong | palui |
| Water | anūm | atah | danum |
| Sea | dāt, sabung | ngeoh | kala |
| River | sungei | ungah | bila |
| Wind | pañgai, bario | bahoi | balu |
| Hurricane | buñgas, bario lagah | mengah | balu makokop |
| Cloud | mabat, duruoh | langat | aun |
| Rainbow | iang añgan, jajiling | lingyating | bukang |
| Rain | ujan | usan | langut |
| Lightning | skilit | kilat | bali |
| Thunder | litū, prah | barareh | bali |
| Day | lau | dau | alau |
| Night | lemui | malam | malam |
| Morning | tumu, masu | niup | alau |
| Sun | matalau | matadau | matalau |
| Noon | kedang lau | dau nagrang | alau marapuru |
| Sky | lanyit | lungit | lañgit |
| Moon | bulan | bulan | bulan |
| Star | betohun | lauing | letuen |
| Hot | lesu | anit dau | melahu |
| Fire | apui | apui | apui |
| Burn | tinū, sidap | tutong | asik |
| Smoke | anūs, tugun | lesun | sun |
| Ashes | abo | aroh | au |
| Cocoa-nut | nyoh | nyoh | tuporu |
| Plantain | balak | uteh | jusang |
| Paddy | padai | pareh | pari |
| Rice | bahar | baha | benai |
| Pumpkin | labo | tinun aloh | entakei |
| Yam | obei | oveh | ubi |
| Seed | bahah | wang | bah |
| Tree | basoh | keioh | karing |
| Root | akai | akah | oka |
| Leaf | duhun | itun | daun |
| Flower | bedak | idang | buñgo |
| Fruit | buah | buah | buah |
| Raw | tah | letah | ata |
| Ripe | sak | sak | ak |
| Tiger | koleh | koleh | |
| Bear | makop | bruang | makup |
| Horse | kudah | ||
| Buffalo | karbau | kaleo | karbau |
| Cow | sapi marau | ||
| Goat | muh | kadeng | |
| Dog | asau | aso | asu |
| Hog | babui | baboi | bauwi |
| Monkey | bedok | kuyal | kiat |
| Cat | ngau | cheng | maiau |
| Mouse | belabau | chit | |
| Rat | belabau pagong | lavoh | belauo |
| Squirrel | bap | telih | sirik |
| Bird | manōk | manok | purit |
| Domestic fowl | siaū | niap | siap |
| Duck | itek | ||
| Kite | kimīū kang | niau | niau |
| Sparrow | gerit | tegih | purit |
| Swallow | kalau pisan, salar | belini | |
| Crow | kah | purit aromarom | |
| Cage | sakar | bakah | lakit |
| Snake | dīpa, peñganan | nipa | asei |
| Frog | bekūrek, wak | wak | buja |
| Fish | jen | masih | bajo |
| Crab | gatām, tekeh | nitiké | |
| Prawn | padak | orang | suat |
| Butterfly | belabāng, selababang | ||
| Bee | añge’, señgut | iñgat | siñgut |
| Fly | lañg au | lañgo | lañgo |
| Mosquito | krias | amak | niamok |
| Louse | kutaū | butoh | kutu |
| Ant | udap | kalirang | ula |
| Spider | berūmong, belakawa | kalawa | |
| Horn | ohun | hoñg | uwong |
| Tail | ikui | ekoh | ikui |
| Feather | bulau | buloh | bulu |
| Wings | kalapayang, bebui | kapayang | ilap |
| Egg | telūi | teloh | telur |
| Honey | jūrū | telang | danum siñgut |
| Wax | lilin | laha | lilin |
| Body | apa, biuh | luhong | kuñga |
| Head | ūlaū | kahong | ulok |
| Hair | bok | bok | belutok |
| Face | jaueī | nang | ba |
| Ear | liñga | apang | bakit |
| Eye | mata | matang | mato |
| Nose | udong | arong | urong |
| Cheek | pipei | bah | ba |
| Mouth | bah | bawa | |
| Lip | bujul, bujun | liñgil bawa | |
| Tooth | nyipan | ipan | lañgoli |
| Tongue | jilah | jilah | jela |
| Hand | agam, pang | usuh | loñgo |
| Finger | brañgau | ikeng | tuju |
| Thumb | brañgau poh | ikeng ayah | inan tuju |
| Nail | silau | eloh | ilu |
| Belly | nai, tenaheng | butit | puong |
| Foot | betis, pahuh | udak | bati |
| Bone | tulang | tulang | |
| Flesh | sīn | sin | oyi |
| Skin | kulit | kulit | |
| Fat | maniak, piong | madong | mapiong |
| Lean | mās megaeh | niyang | me’ |
| Blood | darah | niyang dah | dah |
| Saliva | lujah | lurah | danum jela |
| Sweat | sinak | umah | peloi |
| Hard | saiēk | maing | makokop |
| Soft | dūmūi, lemeik | lemah | meluko |
| Hot | lasu | lasu | lua |
| Cold | siñgūr, siñganiam | ngam | mañgen merarum |
| Thirsty | krañg | laveh | agang |
| Hungry | jilă | laoh | mitil |
| Sour | masam | masam | masom |
| Sweet | ngialiang | leng | mamis |
| Bitter | byis | paieh | mapeit |
| Smell | būn | bun | bun |
| Fragrant | jueh bun | boaram (bauarum) | jan bun |
| Stinking | bun madam | laiyu bun | jot bun |
| Sick | băjī, madam | prah | maparo |
| Dead | kabas, kebeh | mateh | makabo |
| Drink | tūtang | kuman | niup |
| See | nădīang, ngiang | ngiang | mipo |
| Laugh | paglam | keseng | mohong |
| Weep | nañgi | nañgi | |
| Kiss | anak, manak | marak | meñgaruk |
| Speak | oba, pubah | tanaran | pelabu |
| Be silent | kadap, sarawan | meloh | koring |
| Hear | tuyang, ta’ah | ngring | kariñgo |
| Lift | makh | juh | akat |
| Walk | sibal, lakau | panoh | makiap |
| Run | buraū | lap | mago |
| Stand | kadang | bitih | manakaring |
| Sit | kudu | teñgoh | muruk |
| Climb | tīkūd, nikad | nakar | menikit |
| Sleep | tedūi, melut | tuduh | matarui |
| Awake | pega, makat | maaur | matia |
| Recollect | iñgat | tedoh | katom |
| Know | tehu | jaieh | matiwo |
| Forget | lelū | adoh | jakunak |
| Ask | klabaū, nalabau | metang | jajam ipo |
| Answer | ūlang, mulang | niuneh | tañgok |
| Understand | tahau | jahm | |
| Yes | iyu, niuh | aieh | oso |
| No | năbe, enam | jan | di |
| Beautiful | dau, jiuh wah | saiyu | jan |
| Ugly | batau jahat, jehek wah | jahak | jut bawa |
| Pleased | luh, agen | ikum | luko |
| Sorry | susah | brah | |
| Afraid | mamo, bout | takut | maut |
| Shame | mīah | tahih | meñgala |
| Love | tilang | masih | ilo |
| Hate | bĕsī | jan ikum | maparu |
| Anger | mūras | busak | lohoi |
| Wish | luh | ikum | lu |
| Right | tiga | marong | mato |
| Wrong | salah | jan marong | mela |
| Good | jīā | saiyu | jan |
| Bad | jehek | jahak | jut |
| True | atang, senau | lan | mato |
| False | pemūde, selbeh | sakwe’ | |
| Wait | ati, lulau | kavoh | iyo |
| Come | lebib, kahai | nenih | labi |
| Go | mule, luwat | kakah | ane |
| Meet | batopoh | sabong | pasăba |
| Hide | plim, sihok | nyok | molim |
| Search | iniang, nginoh | ilu | ipo |
| Find | kena | ala | |
| Give | bih | maieh | tuja |
| Take | alap, apan | apih | apen |
| Bring | īgīh | grih | itong |
| Take away | igih, agah | grih kap | apen |
| Kill | benūh | itih | kabo |
| I | ako’ | akui | hok |
| Mine | ako bin | akui pun | hok laket |
| Thou | kawan, ikah | kalunan | ko |
| Thine | ikah bin | hih pun | ko laket |
| He, she, it. | idūn, ngiah | ikah | ero |
| His, &c. | ngiah bin | ikah itih pun | ero laket |
| We (_inclusive or absolute_) | telut | itam | ta |
| Our (_inclusive_) | telut bin | itam pun | ta laket |
| We (_exclusive or relative_) | kami | kami | kai |
| Our (_exclusive_) | kami pat | kami pun | kai laket |
| You | ikah | ikah | |
| Your | ikah bin | ||
| They | sepat | ||
| Their | sepat bin | ||
| This | īh | ini | muto |
| That | idun | inéh | mona |
| Which | han | inoh | |
| Who | iya saih | inoh ik | hi |
| What | wanau | inoh | hawa |
| Food | kūn | kanih | ñgoku |
| Rice boiled (_nasi_) | naseh | kanan | asi |
| Sugar | gula | jatan | |
| Oil | nīūh | telang, usun | nio |
| Milk | soh | u | |
| Flesh | sin | nahang | oi |
| Boil | isak, midah | taring | |
| Broil | sirai, bahang | sehe | aling |
| Salt | siah | niah | ijo |
| Clothes | asak, sungup | davan | oñgup |
| Earring | tading | isan | subang |
| Chawat | bai | bah | bai |
| House | lebūh | umah | lau labu |
| Wood | kayo | kayoh | |
| Posts | dirih | jeheh | patun |
| Door | abusukud | bataman | kobuko |
| Ladder | tagá | sahn | ojan |
| Bed | kadau tudūi ideh | tilong | lakid maturui |
| Mat | jalī | brat | jálí |
| Box | kaban | peteh | |
| Road | arū, sawah | ulan | anun |
| Bridge | jaman | palang | ojan |
| Bow | |||
| Arrow | |||
| Spear | bakit | bakir | bañgoñg |
| Sword | pedang | pedang | |
| Chopping knife | tui, barogah | malat | butut, garoja |
| Boat | tamui | ||
| Canoe | tūnan, salūi | arok | alui |
| Spirit | taū | toh | otu |
| Man | tulai, tanawan | lakeh | ale |
| Woman | marau | doh | oro |
| Husband | lai, sawah | lakeh doh | alé |
| Wife | maraū | doh dah | oro |
| Father | ama’ | ameh | aman |
| Mother | ina’ | indeh | inan |
| Grandfather | ipo’, akeh | ukuh | aki |
| Child | ugut | apang | |
| Son | anak lai | anak lakeh | anak alé |
| Daughter | anak marau | anak doh | anak oro |
| Brother | janak lai, tatat lai | aren lakeh | naken alé |
| Sister | janak marau, tatat marau | aren dob | naken oro |
| Old | lake’ | dab muku | toké |
| Young | jemanak | dah niam | iyong |
| Boy | jemanak lai | makeh | iyong isi |
| Girl | jemanak lūas or marau | nyen doh | iyong oro |
I must draw attention to the letter represented by ng in English. In pronouncing the words in these vocabularies, it must be remembered that, whether marked or not, the Malay letter has the sound of the ng in “singing,” and that the g must not be pronounced with the following syllable.