BO
Boa. = Saoá ng̃a dagcóan.
Boato. = Pagpadáyeg ng̃a guilabíhan, pagháyag sa pagcadágcong táuo ug sa catigayónan sa bisan quinsa.
Bobada. = Pacahóng̃og, bóhat con pólong ng̃a oaláy hingtúngdan, cáoang. [[24]]
Bobamente. = Sa pagcaoaláy hingtúngdan, sa pagcacáoang.
Bobarron. = Bodong, hóng̃og, bong̃og ng̃a dagcó.
Bobatel. V. [Bobo].
Bobático. V. [Bobamente].
Bobazo. V. [Bobarron].
Bobear. = Pagtinóntos, paghóng̃og, pagbóng̃og, pagbóhat, pagpamólong sa oaláy polos.
Bobería. V. [Bobada].
Bobillo, lla, to, ta. V. [Bobo].
Bobísimamente. V. [Bobamente].
Bobo. = Ang táuo bodong, hong̃og, bong̃og, hodong, boang boang.
Bobon, boboncillo, bobote. V. [Bobarron].
Boca. = Bába. * Torcida. = Hioi. * Pequeña, recogida. = Himos. * De rio, entrada. = Guiboáng̃an. * Capacidad de lazo ó trampa. = Laáng. * Arriba. = Hayang, tighayá, holos. * Abajo. = Colob, hapa, dagpa, yaob.
Bocacalle. = Sodlánan sa usá ca dalan.
Bocado. = Pináac, tináng̃ag, inángcab, pináhit, pinánghit, inítlib.
Bocal. = Saro sa bábang diótay.
Bocamanga. = Báhin sa mangga sa mg̃a bistí ng̃a labíng hadóol sa camót.
Bocanada. = Ang tobig, vino, &c., ng̃a mahodót sa atong bába sa tagsa ca pagínom. * Ang aso ng̃a ipaági sa bába sa pagtabaco. * Cadaghánan sa mang̃a táuo ng̃a nanagsighagóot síla. * De viento. = Boso boso, bos-og, damag, ambac.
Bocateja. = Ang nahaónang tesa sa mg̃a atóp, dapit sa balisbísan.
Bocaza. = Bábang dagcóan.
Bocina. = Bodyong. * Quinháson ng̃a dagcó, maputí ug binódcan sa maítom.
Bochorno. = Alang̃á-ag, alang̃íi, aling̃ása.
Boda. = Pagcasál, ang conbida sa baláy ng̃a guicáslan.
Bodega. = Pinsa, silong, lugar sa ilálom sa baláy ng̃a pagasódlan sa bisan onsa dihá.
Bofe. = Baga.
Bofetada. = Sagpá, tagpá, sombag. * De revés. = Tampalíng.
Bofeton. = Como las dos anteriores.
Boga. = Isda sa mang̃a sobá sa España, ug sa mang̃a cadagátan. * Ang paggáod, paggayóng, pagbógsay.
Bogada. = Ang paglacát sa sacayán ug ang guitolínan sa tagsa ca paggáod.
Bogador. = Tiggáod, gomaláod, gomalayóng, bomológsay tigbógsay.
Bogante. = Idem.
Bogar. = Paggáod paggayóng, pagbógsay.
Bogavante. = Ang nahaónang gomaláod sa mg̃a sacayán.
Boj. = Cahoy sa España, madálag ug magahí, matíga caáyo.
Bojar. = Paglíbot, paglípot sa mg̃a capopód-an, sa mg̃a polo.
Bojeo. = Ang pagcadagcó, ang cadagcóon sa mg̃a polo, con sa yota ba.
Bojo. = Idem.
Bola. = Malíng̃in.
Bolchaca. = Poyo poyo, bolseta, panonódlan sa salapí con sa bisan onsa ng̃a guinatáod sa mg̃a bísti sa mg̃a táuo dapit sa solód, dápit sa sapao, sa ilálom.
Bolero. = Somalayáo magsalabáy, magsalayáo. * Ang mang̃íta sa cabohían sa íang pagsayáo. * Sabáy, sayáo sa España, sones ng̃a guing̃álan ug bolero.
Boleta. = Diótay ng̃a papel ng̃a sinolátan cotob sa may quinaháglan, ug ng̃a ihátag sa táuo ng̃a quinahanglánon niána. [[25]]
Boletin. = Camatoódan sa pagpaníng̃il ug sa pagdáoat sa salapí. * Papel ng̃a sinolátan sa pagsolód sa mg̃a dola.
Bolillo. = Cáhoy ng̃a diótay ng̃a may silbi sa pagbóhat sa mg̃a sagigoálo con mg̃a cordon, mg̃a pisi sa igagáma, sa bohóc, &c., con sa mg̃a sintas.
Bolina. = Banhá, pagsínggit sa mg̃a táuo ng̃a nanaglális lális, nanagáoay. * Pagsacáy sa bolina, sa pagatóbang ug pagpólos sa háng̃in.
Bolsa. V. Bolchaca.
Bolsear. = Pagconót conót sa mg̃a bisti ug sa mg̃a panápton.
Bolsico. = Poyo poyo ng̃a diótay.
Bolsilla. = Idem. * Panonódlan sa salapí.
Bolsillo. = Idem.
Bolsita. = Idem.
Bolson. = Poyo poyo ng̃a dagcóan.
Bollar. = Pagmárca, pagtimáan sa mg̃a panápton, arón hingbalóan ang lugar ng̃a guibohátan ug guiháblan.
Bollo. = Tinápay ng̃a diótay, ng̃a sináctan sa manteca, itlog, &c.
Bomba. = Capandáyan sa paghinóbig sa mg̃a sacayán, ug sa ubán ng̃a mg̃a tubígan ng̃a halálom. * Malíng̃in ng̃a pothao ng̃a pagapónan sa pólvora ug ipalopád, arón magobá ang mg̃a cabaláyan ug mg̃a baluarte.
Bombardear. = Pagbóhi sa mg̃a bomba ng̃a sinódlan sa pólvora.
Bombardeo. = Idem.
Bombardero. = Ang magasolód sa pólvora sa mg̃a bomba ug magabóhi, magapalopád caníla.
Bombazo. = Ang tonóg, ang botó sa bomba.
Bombear. V. [Bombardear].
Bombo. = Tambol ng̃a dagcóan ng̃a ubán sa mg̃a tolónggon ng̃a icahímo sa música. V. Aturdido y Atolandrado.
Bonachon. V. [Afable].
Bonancible. = Calínao, pagcaháoan sa calibótan.
Bonanza. = Idem.
Bonazo. = Táuong maquigdaítong, maáyo, sa maáyong batásan. * V. [Afable].
Bondad. = Caáyo, pagcaáyo.
Bondadoso. = Ang táuo ng̃a maáyo. V. [Afable] y [Apacible].
Bonete. = Calo calo sa opát ca tomóy ng̃a itáod ug ibótang sa olo ang mg̃a Padre ug mg̃a colegiales.
Bonificar. = Pagáyo.
Bonito. = Matahóm, sa maáyong dágoay, sa maáyong báihon, maáñag. * Isda sa mg̃a cadagátan sa España.
Bonzo. = Ang Padre, ang nagacura sa mg̃a insic.
Boqueada. = Pagting̃á, pagtíng-ab.
Boquear. = Pagng̃áng̃a, pagbang̃áng̃a, paghing̃ótas.
Boquera. = Alaguían sa tóbig sa mg̃a sobá arón mamasáyon ang pagbó-bo sa yota ug sa mg̃a tanóm.
Boqueron. = Bohó, bang̃ág ng̃a dagcó. * Isda sa mang̃a dagat sa España.
Boquete. = Alaguían, bohó, bang̃ág ng̃a diótay, ng̃a masígpit.
Boquiabierto. = Ang táuo ng̃a sigbang̃áng̃a.
Boquiancho. = Ang may dagcó ug halagpád ng̃a bába.
Boquihendido. = Yacmo, yacmol.
Boquilla. = Ang ablí, ang bohó dapit sa obus sa tágsa ca páa sa calson, sa mg̃a salooál. * Ang alaguían sa tobig sa mg̃a daplin sa mg̃a balaháan. * Ang sop-ot ng̃a diótay ng̃a isóp-ot sa clarinete, &c., sa pagtáihop.
Boquinegro. = Ang may ug bába ng̃a maítom ug mang̃a ng̃abil ba.
Boquiroto. = Ang masáyon mamólong sa bisan onsa, ang tabían.
Boquirubio. = Ang táuo ng̃a magatúg-an sa ng̃atanán [[25]]ng̃a hingbalóan sa oaláy catungdánan ug quinahánglan.
Boquituerto. = Hioi.
Borballar. = Olbog.
Borbollon. = Bondáog, olbog.
Borboton. = Como el anterior. * Pagpamólong sa madalí caáyo.
Borceguí. = Sapín ng̃a moábot cótob sa bagtac.
Borda. = Ang sandígan sa ibábao sa salog, sa cubierta, sa mg̃a sacayán.
Bordada. = Ang paglacát, ang guitolínan sa mg̃a sacayán sa tágsa ca pagbíra bira con pagbálic bálic.
Bordado. = Ang guilíloc, ang biboldáhan, ang panápton con bisan onsa pa ng̃a guibotáng̃an sa mang̃a bólac con lain ng̃a dágoay, sa pagágui agui ug pagtolotóngtong sa igagáma, &c.
Bordador. = Bomolórda, magbobórda, ang nagabórda, ang macagáma sa mg̃a bólac bólac con sa lain ng̃a dagoáya sa mg̃a panápton.
Bordadura. = Ang pagbólda ug ang binólda.
Bordar. = Paglabra, pagbólda sa mg̃a panápton.
Borde. = Daplin, ng̃ilít, dalíli, sidsid, toletíhan, ng̃abil. * Ang táuo ng̃a díli anac sa guintiayónan, sa magtiáyon, sa mg̃a táuo ng̃a quinasál, anac sa olítao ug sa dalága.
Bordear. = Pagbíra bira.
Bordo. = Ang quilid sa mg̃a sacayán dapit sa goa. * Ang maong sacayán. * Ang pagpunta, pagtóon, pagdólong sa mg̃a sacayán sa luyo ug sa luyó con manóngsong síla sa háng̃in, sa pagábong ug sa pagsácop sa háng̃in ng̃a tolód, ng̃a maáyo. * Sogcod, songcod ng̃a hatáas. * Coldas ng̃a mabagá sa mang̃a sesta, mg̃a rabel, &c.
Borla. = Ponpon, pongpong, pamalóngpong, palóngpong. * Cerdas que cuelgan de los puños ó de las empuñaduras de campilanes, &c. = Colíli.
Bornear. = Tooang, toang, taquílid. * Pagtóyoc sa mg̃a sacayán ng̃a guilaoígan, sa pagbálhin sa háng̃in con sa sológ. * Paglálic, pagsápsap sa mang̃a cáhoy ug mg̃a columna sa libót.
Borni. = Langgam ng̃a manágit.
Borona. = Daoa.
Borra. = Balahíbo ng̃a mabagá ug hamóbo sa mang̃a carnero, balahíbo sa mg̃a canding. * Lalóg sa vino, sa lana, &c.
Borrachear. = Paghobóg sa masóbsob.
Borrachera. = Pagcahobóg, cahobóg.
Borrachez. = Idem. * Pagcaoalá sa bóot.
Borrachísimo. = Ang hing̃ínom, hobgánon, ang mahobóg caáyo, oyámot, lotong pagcahobóg.
Borracho. = Hobóg, hobgánon.
Borrachon. V. [Borrachísimo].
Borrachuela. = Tanóm.
Borrador. = Nahaónang solat ng̃a hohoálon pa.
Borraja. = Tanóm.
Borrajear. = Pagsólat sa oaláy túyo, sa pagtíao tíao lamang.
Borrar. = Panas, hanap, pala.
Borrasca. = Onós, pagcahodós, cahodós, baguio.
Borrascoso. = Háng̃in ng̃a mahodós caáyo. * Lugar con dágat ba ng̃a pagaonósan sa masóbsob.
Borregada. = Cadaghánan sa mang̃a carnero.
Borrego. = Ang carnero ng̃a báta pa. * Táuo ng̃a oaláy quinaádman.
Borreguero. = Baquero, ang magbalántay sa mg̃a carnero.
Borreguillo. = Carnero ng̃a diótay pa.
Borricada. = Cadaghánan sa mg̃a borrico. * Pólong con bóhat ba ng̃a oaláy hingtóngdan, ng̃a binóang ng̃a oalá húna hunáon ug maáyo. [[26]]
Borrico. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃on sa cabayo, apan diot diot, ug ang dalónggan nía dagcó ug hatáas. * Táuo ng̃a oaláy quinaádman bisan didíot.
Borricon. = Idem. * Ang táuo ng̃a moilóbon caáyo, ng̃a magaántos oyámot.
Borriquero. = Ang magbalántay sa mg̃a borrico.
Borro. = Nati, anac sa carnero ng̃a diótay pa.
Borron. = Tinóltog sa tinta, pinánas, pinála.
Borroso. = Ang may daghan lalóg.
Boscaje. = Cadaghánan sa mg̃a cáhoy ng̃a nanagbános caáyo.
Bósforo. = Saoang, alaguían sa usá ca dagat sa talioála sa duruhá ca yóta ug ng̃a mosógat sa lain ng̃a dágat.
Bosquejar. = Pagpintál sa bisan onsa sa pagcabáol pa ug díli híngpit, pagsógod sa bisan ónsang bóhat, ug pagándam ba, sa díli paghománon.
Bosquejo. = Bisan ónsang bóhat ng̃a guisógdan ug oalá tapóson, humánon.
Bostezador. = Mahohóyab, ang mohóyab.
Bostezar. = Hoyab.
Bota. = Panonórlan sa vino, sodlánan sa vino: mahímo caná sa usá ca pánit ng̃a diótay ng̃a tinahí ug binolítan sa solód, sa salong. * Sapín ng̃a pánit ng̃a magatábon sa tíel ug sa páa hasta sa bagtac con cotub sa tohod.
Botador. = Ang nagabalíbag, tigbalíbag. * Capandáyan sa póthao sa pagíbot sa mg̃a lansang ng̃a díli icaíbot sa cómpit, sa sipit.
Botafuego. = Cáhoy ng̃a guitaólan sa tomóy sa mecha ng̃a dinagcótan, sa pagsílsil sa artillero cútub sa halayó, sa pólvora ng̃a guisébo sa mg̃a lothang.
Botalon. = Cáhoy ng̃a hatáas ng̃a magámit sa mg̃a sacayán con may quinahánglan.
Botamen. = Cadaghánan sa mg̃a panonódlan sa vino, sa tubig, &c., ng̃a guilólan sa mg̃a sacayán.
Botana. = Cáhoy ang diótay ug malíng̃in ng̃a igatábon sa mg̃a bohó sa mg̃a pánit ng̃a panonódlan sa vino. * Ang hampol ng̃a ibótang sa mg̃a samád ug mg̃a hobág.
Botánica. = Quinádman ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a tanóm, sa pagíla sa tagsa tagsa, ug sa mg̃a capuslánan níla.
Botánico. = Ang táuo ng̃a may quinaádman sa pagíla sa mg̃a cáhoy ug mg̃a tanóm.
Botanista. = Idem.
Botar. = Balíbag, salibáy, tolód, yabo.
Botaratada. = Polong con bóhat ba sa táuo ng̃a magáan ug boot.
Botarate. = Boang boang, táuo ng̃a magáan ug boot, colidó, miné.
Botavante. = Cáhoy ng̃a hatáas, ng̃a guitaólan sa tomóy sa usá ca pothao ng̃a matalínis, ng̃a guibáton sa mg̃a nagasacáy sa pagsócol ug pagpogóng sa boot mobángga caníla.
Bote. = Pagbónal, pagpócpoc, pagsóntoc sa bángcao, salapáng, sombilíng, &c. * Pagómpoc sa bala, bató, &c., con maígo sa bisan díin ng̃a magáhi. * Panonódlan, soládnan sa mg̃a homót ug mang̃a icadíhog ng̃a guinagámit sa mg̃a babáye, ug sa mg̃a tambal ug mg̃a boticario. * Sacayán ng̃a diótay, ing̃on sa dágoay sa mg̃a baláng̃ay.
Botella. = Sodlánan sa salamín sa pagsolód sa tubig, vino, &c. * Ang vino ng̃a guisolód sa maong boteya.
Botellon. = Boteya ng̃a dagcó.
Botería. V. Botamen.
Botero. = Ang nagabóhat sa mg̃a panonódlan ng̃a panit, sa vino.
Botica. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa mg̃a nanagcaláin láin ng̃a tambal. [[26]]
Boticario. = Ang magabóhat ug macagáma sa mang̃a támbal.
Botija. = Toytoy, tinghoy.
Botijero. = Magbobóhat ug magbabalígya sa mang̃a tinghoy.
Botijilla. = Tinghoy ng̃a diótay.
Botijon. = Tinghoy ng̃a dagcó, tibód.
Botijuela. V. [Botijilla].
Botillería. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa mang̃a ilímnon ng̃a nanagtibúoc sa pagcabógnao.
Botillo. = Panonódlan, sodlánan sa vino, ng̃a diótay.
Botin. V. [Borceguí]. * Tabon sa páa cutob sa tohod hasta sa tíil, ng̃a cacao-íton sa mang̃a botones con sa mg̃a caó-it. * Ang guicóha, ang quinóha sa mang̃a soldados, sa lugar ng̃a ílang guipang̃ol átan, sa obos na ang pagáoay con pagpang̃óbat, ng̃a guibiyáan sa ílang guipanagdáug ng̃a mg̃a caáoay.
Boto, romo de punta. = Dompol, omol, sangsang, sompo. * Ang táuo ng̃a colang sa quinaádman. * V. [Botillo].
Boton. = Botones. * Yema de árboles y plantas. = Salingsíng̃an, salíngsing.
Botonadura. = Cadaghánan sa botones sa mg̃a bisti.
Bóveda. = Ang alcoba sa mg̃a baláy ug mg̃a Singbahán ng̃a molomalíng̃in. * Mang̃a lang̃ob ng̃a malíng̃in dapit sa itáas. * Lolóbng̃an, lobng̃ánan sa ilálom sa mg̃a salog sa mg̃a Singbahán.
Boya. = Patáo patáo, palayáo.
Boyada. = Panón ng̃a dagcó sa mg̃a baca.
Boyal. = Ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a baca.
Boyante. = Ang milotáo, lomotáo.
Boyar. = Paglotáo.
Boyazo. = Baca con toro ng̃a dagcó.
Boyera. = Toril, alar ng̃a paghipósan sa mg̃a baca.
Boyero. = Magbalántay sa mg̃a baca.
Boyuno. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a baca.
Boza. = Pisi ng̃a dagcó, mabagá, ng̃a magámit sa masóbsab sa mg̃a sacayán.
Bozal. = Bucág ng̃a diótay ng̃a ibótang sa bába sa mg̃a cabayo ug ubán pang mg̃a mananáp, arón díli síla macapáhit sa mg̃a cabalánan. * Ang ibótang sa bába ug sa olo sa mg̃a cabayo, sa pagpogóng caníla sa magacabayo. * Ang bag-ong tinón-an sa bisan ónsang opicio. * Ang táuo ng̃a boang boang, borong, cabos ng̃a oaláy ug quinaádman.
Bozo. = Ang balahíbo ng̃a bolágao ng̃a motoróc sa mg̃a laláqui sa ibábao sa ng̃abil sa itáas, sa oalá pa tomodóc ang bong̃ot. * Pisi ng̃a icabáat sa bába sa mg̃a mananáp sa paggóyor caníla.
[[Índice]]