JA
Jabali. = Baboy ng̃a ihálas.
Jabalina. = Baboy ng̃a ihálas ng̃a baye. * Hing̃aníban maíng̃on ing̃on sa bangcao.
Jabato. = Baboy ng̃a ihálas ng̃a diótay pa.
Jábeca ó jábega. = Anod, sahid, cadaghánan sa mg̃a anod sa papanágat. * Tolónggon sa mg̃a moros.
Jabeque. = Sacayán ng̃a maíng̃on ing̃on sa pragata, sa layág ug sa gaod.
Jabon. = Sabón.
Jabonado. = Ang panápton ng̃a guisabónan.
Jabonadura. = Pagsabón, pagcasabón. * Tubig ng̃a guilinísan sa sabón ug ang bolá sa sabón.
Jabonar. = Pagsabón sa panápton. * Pagtúyo sa isigcatáuo sa mg̃a polong ng̃a maháit ug masíngca.
Jaboncillo. = Sabón ng̃a sináctan sa mg̃a cahomót, sa paghunáo sa camót ug sa pagdíhog, sa paghunáo sa táuo ng̃a paálot.
Jabonera. = Tanóm sa España ng̃a magabóla ug may silbi sa pagbónac sa panápton. * Balónos, balógo, malatábao. * Cajon cajon, caban, cajang diótay ng̃a sorlánan sa sabón.
Jabonería. = Lugar ng̃a pagabohátan ug pagbaligyáan sa sabón.
Jabonero. = Táuo ng̃a magabóhat ug magabalígya sa sabón.
Jabonete. V. [Jaboncillo].
Jaca. V. [Haca].
Jácara. = Sabáy, sayáo sa maong ng̃alan. * Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a malipáyon ng̃a nanagsóroy soroy sa gabíy, ng̃a nanagcanta ug nanagbánha sila. * Casocó, panoyó. * Bacac, limbong. * Soguílon, solte, cagóla.
Jacarear. = Pagsóroy soroy sa longsod sa pagcanta ug pagbánha. * Pagsámoc, pagtúyo sa bisan cansa sa mg̃a polong ng̃a oaláy hingtóngdan.
Jacarero. = Ang nagasóroy soroy ug nagacolocanta sa longsod. * Ang malipáyon, matístis ug tigtíao.
Jácaro. = Maandácon. [[164]]
Jachali. = Cahoy sa América.
Jacinto. = Tanóm, seboya ng̃a mobólac sa onóm con pitó ca bolac. * Batóng mahál ng̃a malálag, ng̃a nagacaláin lain ug color.
Jaco. = Cabayo ng̃a diótay.
Jactancia. = Pagcaándac.
Jactanciosamente. = Sa pagcaándac.
Jactancioso. = Maandácon.
Jactarse. = Pagándac.
Jaculatoria. = Pagámpo ng̃a hamóbo ug maínit caáyo.
Jade. = Botóng magáhi caáyo ug sa boloberdeng color, ng̃a silbi sa mg̃a táuo sa América sa pagbóhat sa mg̃a capandáyan.
Jadear. = Pagháng̃os, pagcotás, paghálhal, paghing̃á hing̃á.
Jadeo. = Pagcaháng̃us, pagcacotás, pagcahálhal, pagcahing̃á hing̃á.
Jaecero. = Ang magabóhat sa mg̃a dayan dayan ng̃a ibótang sa mg̃a cabayo.
Jaez. = Cadaghánan sa mg̃a dayan dayan ng̃a ibótang sa mg̃a cabayo.
Jaharrar. = Paghínlo sa mg̃a cota, sa mg̃a pared.
Jaharro. = Pagcahínlo sa mg̃a pared ug sa mg̃a cota.
Jalapa. = Tanóm sa Méjico, ipolorga.
Jalbegar. = Pagdíhog sa nauong sa mg̃a colog ug mg̃a mahomót.
Jalbeque. = Pagcahílog sa bisan onsa sa yeso. * Ang icadíhog sa mg̃a babáye sa ilang nauong, arón mapotí.
Jalde. = Calálag.
Jaldre. = Color sa mg̃a langgam.
Jalea. = Matám-is ng̃a masíhag ug mahágcot, ng̃a pagaboháton sa mg̃a dogá sa obán ng̃a mg̃a bong̃a.
Jalear. = Pagtáoag. * Pagágda sa mg̃a iró, arón managápas sa obán ng̃a mg̃a mananáp. * Pagbásal basal sa mg̃a camót sa pagágda sa nanagsabáy.
Jaletina. V. [Jalea].
Jamás. = Sa guihápon. [[165]]
Jamba. = Bisan onsang cahoy con haligue ng̃a guipatíndog sa loyo ug sa luyo sa mg̃a tacop ug mg̃a talambóan.
Jamerdana. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa hugao sa solód sa tian sa mg̃a mananáp ng̃a guipatáy.
Jamerdar. = Paghógas sa solód sa tian sa mg̃a mananáp ng̃a guipatáy. * Pagbónac sa madalí ug sa díli maáyo.
Jamon. = Paa sa baboy ng̃a inasín.
Jamona. = Babáye ng̃a matámboc ug sa dagcóng edad.
Jamuga ó Jamugas. = Siya ng̃a pagalingcódan sa mg̃a babáye sa pagcabayo nila.
Jándalo. = Paglacáo ug pagpamólong ng̃a ang̃ay sa mg̃a táuo sa Andalucía.
Jangaga. = Tinócod sa mg̃a cahoy, ng̃a magáma arón manóngtong ang mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy sa sacayán ng̃a nabóong.
Jangua. = Sacayán ng̃a diótay.
Jaque. = Maandácon, parayégon.
Jaqueca. = Tampíhag.
Jarabe. = Ilímnon ng̃a italámbal, ng̃a matám-is caáyo ug mahágcot, ng̃a pagaboháton sa dogá sa mg̃a bolac ug mg̃a bong̃a.
Jarabearse. = Pagínom sa mg̃a jarabe.
Jaramago. = Tanóm sa España.
Jarana. = Sabá, banha.
Jaranear. = Pagsámoc, paghilábot, pagápil sa mg̃a dola, sa mg̃a combida, sa mg̃a pagsayáo, &c.
Jaranero. = Ang mahagógma sa mg̃a dola ug sa mg̃a caling̃áoan.
Jarapote. V. [Jaropeo].
Jarapotear. V. Jaropear.
Jaraqui ó Jaracuo. = Tanáman ng̃a pagaling̃áoan.
Jarcia. = Cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a magsáma ug ng̃a nagacaláin lain, ng̃a nanang̃obót, ng̃a oalá magacahósay. * Ang casangcápan ug mg̃a pisi sa mg̃a sacayán. * Ang mg̃a pisi ng̃a icalíg-on sa mg̃a talároc sa mg̃a sacayán. * Cadaghánan sa mg̃a quinahánglan sa pagpanágat, sa mg̃a panagátan.
Jardin. = Tanáman sa mg̃a bolac ug mg̃a tanóm ng̃a mahomót, ng̃a pagaling̃áoan sa mg̃a tauo. * Calibáng̃an sa mg̃a sacayán. * Yota ng̃a pagatámnan sa mg̃a tanóm ng̃a italámbal.
Jardinería. = Quinaárman sa pagbáton ug pagbóhat sa mg̃a jardin.
Jardinero. = Ang magabántay, magahópot ug magabóhat sa jardin.
Jareta. = Tohógan.
Jarifo. = Ang guidáyan dayánan ug maáyo, ang baihónan, ang̃áyan.
Jarillo. = Tanóm.
Jaro. = Baboy ng̃a may color ng̃a bolobolágao.
Jaropar. = Paghátag, pagpaínom sa bisan cansa sa daghánan ng̃a mg̃a tambal sa botica.
Jarope. = Ilímnon ng̃a italámbal. * Ilímnon ng̃a mapáit ug sa daótan ng̃a lamí.
Jaropeo. = Pagínom sa masóbsob sa mg̃a ilímnon ng̃a italámbal.
Jarra. = Sorlánan sa yota ng̃a may caláptan.
Jarrear. = Pagcóha, paggóa sa masóbsob sa bino, sa tobig, &c., sa saro.
Jarrero. = Ang magabóhat ug magabalígya sa mg̃a saro, ug ang maga bantay sa bino, sa tobig, &c., ng̃a guisolód dihá.
Jarretar. = Pagpalóya, pagcóha sa gahóm, sa cosóg. * Pagpalóya sa húna húna.
Jarrete. = Locon locon, loco loco sa mg̃a mananáp ng̃a may opat ca tiil.
Jarretera. = Italácgos sa mg̃a medias ug sa mang̃a calson, sa locon locon.
Jarro. V. [Jarra]. * Saro. [[165]]
Jarron. = Dayan dayan ng̃a maíng̃on ing̃on sa dagoay sa saro, ng̃a ibótang sa mg̃a cota, ug labí pa sa ibábao sa mg̃a poltahán.
Jaspe. = Bató ng̃a magáhi, ng̃a nagacaláin lain ug color.
Jaspeado. = Ang nagacaláin lain ug color maíng̃on sa jaspe.
Jaspear. = Pagpíntal sa pagpanigíng̃on sa jaspe.
Jaula. = Jalua. * Cajon cajon, sorlánan ng̃a binóhat sa mang̃a cahoy, mg̃a caoáyan, mg̃a caoat, &c., sa pagsolód ug pagbilánggo sa mg̃a mananáp ng̃a ihálas, sa mg̃a langgam ug sa mg̃a tauo ng̃a boang.
Jauto. = Matáb-an, ang oaláy asín.
Jayan. = Táuo ng̃a hatáas, cosgon, sa dagcóng hosog.
Jazilla. = Timáan ng̃a mahabílin sa bisan onsa ng̃a guibótang sa bisan diin.
Jazmin. = Jasmin, sampága, manól.
[[Índice]]