TRI
Tria. = Pagcasolód ug pagcagóa sa masóbsob sa mg̃a potiócan sa ilang orlan.
Triaca. = Tambal ng̃a maísog caáyo. * Tambal, sumpa ng̃a guican sa maong caráot ng̃a buot ng̃a pagaayóhon.
Triacal. = Ang may gahóm maíng̃on sa gahóm sa triaca.
Triangular. = Ang may toló ca nauong ug toló ca tomóy.
Triangularmente. = Ing̃on sa dagoay sa triángulo.
Triángulo. V. [Triangular].
Triaquera. = Surlánan sa pagtípig sa triaca.
Triar. = Pagsolód ug paggóa sa macadághan sa mg̃a putiócan sa ilang orlan.
Triario. = Soldado sa tiempo sa mg̃a romano.
Tribon. = Tolónggon sa totólo ca nauong, ng̃a guicoldásan sa coldas sa caoat.
Tribu. = Ang usá sa mg̃a bahin sa mg̃a mulópio sa tagsa ca longsod. * Banay.
Tribuente. = Ang muhátag.
Tribuir. = Paghátag.
Tribulacion. = Cagóol, casáquet, calisód, cayógot.
Tribulante. = Ang magapayógot, ang magapasáquet. * Mamomógos.
Tribular. V. [Atribularse].
Tribuna. = Balcon, talambóan sa dapit sa solód sa mg̃a Singbahán. * Tinócod ing̃on sa dagoay sa oalihánan, sa pagpamólong sa cadaghánan. [[339]]
Tribunado. = Cahímtang sa pagcahócom sa mg̃a romano.
Tribunal. = Hocmánan. * Ang hocom ng̃a magasentensia sa mg̃a capolong̃ánan.
Tribunali (pro). = Mg̃a polong ng̃a linatín: sa hocmánan. * Sa bisti sa pagcahócom. * Sa mg̃a polong ng̃a ang̃ay sa hocom.
Tribunicio. V. [Tribúnico].
Tribúnico. = Ang nahatong̃ód sa cahímtang sa pagcatribuno.
Tribuno. = Hocom sa mg̃a romano.
Tributacion. V. [Tributo].
Tributante. = Ang magabúhis, bomolúhis. * Ang magatáhor.
Tributar. = Pagbúhis. * Pagtáhor. * Pagsíngba.
Tributario. V. [Tributante].
Tributo. = Buhis. * Babáyeng camaáyo.
Tricenal. = Ang madúgay sa catlóan ca túig.
Tricentésimo. = Ang macahíngpit sa isip sa toló ca gatús.
Tricésimo. V. [Trigésimo].
Tricípite. = Ang may toló ca olo.
Triclino. = Lamesa ng̃a pagalibótan sa toló ca lingcoránan.
Tricolor. = Ang guisinambágan sa totólo ca color.
Tricorne. = Ang may toló ca song̃áy.
Tridente. = Ang may toló ca ng̃ipon. * Isi, salapáng, sagáng̃at.
Triduano. = Ang nadúgay sa toló ca adlao.
Tríduo. = Pagcadúgay, cadugáyan sa toló ca adlao. * Pagámpo, buhat ng̃a maampóon ng̃a madúgay sa toló ca adlao.
Trienal. = Ang madúgay sa totólo ca túig.
Trienio. = Cadugáyan, pagcadúgay sa totólo ca túig.
Trieñal. V. [Trienal].
Trifauce. = Ang may toló sa totónlan.
Trífido. = Ang nalútac sa totólo ca lutac, con sa totólo ca luyo.
Trifolio. V. [Trébol].
Triforme. = Ang may toló ca dagoay.
Trigaza. = Dagámi sa trigo.
Trigésimo. = Ang macahíngpit sa isip sa catlóan.
Tríglifo. = Dayan dayan sa mg̃a cornisa sa mg̃a Singbahán, &c.
Trigo. = Trigo.
Trígono. = Pagcaípon sa toló ca tapoc sa mg̃a bitóon.
Trigonometría. = Quinaárman sa tong̃ód sa mg̃a triángulo.
Trigonométrico. = Ang nahatong̃ód sa trigonometría.
Trigueño. = Ang may color sa trigo, molomaítom.
Triguera. = Tanóm.
Triguero. = Ang motoróc ug mutóbo sa talioála sa yota ng̃a guipogásan sa trigo.
Trilíngüe. = Ang may toló ca dila. * Ang táuo ng̃a maálam sa totólo ca pinamólong.
Trilla. = Isda. * Pagcaguíoc.
Trilladera. V. [Trillo].
Trillado. = Ang dayág caáyo. * Ang hingbalóan na.
Trillador. = Ang magaguíoc.
Trillar. = Pagguíoc. * Pagbóhat sa pagcacanúnay sa bisan onsa.
Trillo. = Capandáyan sa pagguíoc.
Trimembre. = Ang may toló ca bahin.
Trimestre. = Pagcadúgay sa totólo ca bulan.
Trimielga. = Isda.
Trinado. = Pagcalírog lirog sa ting̃og sa táuo ug sa mg̃a tolónggon.
Trinar. = Paglírog lirog sa ting̃og. * Pagpanuyó, pagsocó, pagcabaláca.
Trinca. = Pagcaípon sa totólo ca butang ng̃a magsáma. * Pagcabáat. * Pisi ng̃a igabáat sa bisan onsa. [[340]]
Trincadura. = Balígtos. * Pagcabáat.
Trincapiñones. = Táuo ng̃a boang boang, sa magáan ng̃a buot.
Trincar. = Pagpótol potol. * Pagbáhin sa bisan onsa. * Pagbáat ug maáyo. * Paglócso locso.
Trinchante. = Ang magabáhin bahin ug magapáhat sa mg̃a sod-an. * Capandáyan ng̃a puthao sa durúha, totólo con apát ca ng̃ipon, ng̃a igaháoid ug igapogóng sa sud-an ng̃a pagatartáron ug pagabáhin bahínon.
Trinchar. = Paghíoa, pagbáhin bahin sa mg̃a sud-an ng̃a ibútang sa lamesa ng̃a caogalíng̃on sa bisan cansa.
Trinchera. = Ogdo ng̃a pagabuháton sa yota, ng̃a pagasalípdan sa mg̃a soldados ng̃a nang̃óbat, arón díli sila pagaonsáon sa mg̃a bala sa ilang mg̃a caáoay.
Trinchero. = Sucarán, pinggan ng̃a pagabotáng̃an sa sud-an ng̃a pagabáhin bahínon ug pagahioáon. * Pinggan ng̃a pagabotáng̃an sa sud-an sa tagsa tagsa ca táuo ng̃a mucáon.
Trineo. = Careton, galíng̃an ng̃a oaláy malíng̃in, ruedas.
Trinidad. = Pagcaláin sa totólo ca Personas ng̃a diósnon, ng̃a magacaláin lain, sa usá lamang ca pagcadios. * Caparían sa mg̃a Padreng religioso.
Trinitaria. = Calaínan sa bulac.
Trinitario. = Padreng religioso sa caparían sa Trinidad.
Trino. = Ang magasácop sa totólo ca butang ng̃a nagacaláin lain. V. [Trinado].
Trinquetada. = Pagcalayág sa sacayán sa layág ng̃a trinquete lamang, tong̃ód sa pagcahorós sa hang̃in.
Trinquete. = Ang nahaúnang talároc sa mg̃a sacayán, ug ang layág nia ng̃a labíng dagcó.
Trio. = Pagcagóa ug pagcasolód sa mg̃a putiócan sa ilang orlan.
Triones. V. [Osa mayor].
Tripa. = Tináe. * Tian, ug labí pa sa babáye ug sa bayeng mabdos. * Ang sulód sa bisan onsa. * Pagcalóang sa mg̃a sacayán, sa mg̃a taryao, &c., &c. * Ang labíng maáyo sa solód sa bisan onsa.
Tripartir. = Pagbáhin sa toló ca bahin.
Tripartito. = Ang guibáhin, ang guihíoa sa totólo ca bahin.
Tripe. = Panápton ng̃a maíng̃on ing̃on sa terciopelo.
Tripería. = Baláy, lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a tináe. * Cadaghánan sa mg̃a tináe.
Tripero. = Ang magabalígya sa mg̃a tináe. * Panápton ng̃a mabága, ng̃a igabácos sa tian.
Tripicallero. = Idem hasta panápton.
Triple. = Ang magasácop sa bisan onsa sa macatólo.
Triplicar. = Pagbóhat sa bisan onsa sa macatólo.
Tríplice. V. [Triple].
Triplicidad. = Pagcatinólo sa bisan onsa.
Triplo. V. [Triple].
Trípode. = Lincoránan sa totólo ca tiil ng̃a pagalingcóran, niádtong tiempo, sa sacerdotisa sa dios dios ng̃a guing̃álan ug Apolo, sa Singbahán sa mg̃a dioatáhan sa longsod sa Delfos.
Tripol. = Calaínan sa bató ng̃a mahómoc ug maputí, ng̃a icahínlo sa mg̃a tumbága, sa mg̃a cahoy, &c.
Tripon. = Ang may dagcóng tian.
Tripudo. = Idem.
Tripulacion. = Mg̃a táuo ng̃a quinahánglan sa paghópot sa mg̃a sacayán. * Mg̃a grumete, piloto, &c., sa tagsa ca sacayán.
Tripular. = Pagsángcap sa mg̃a sacayán sa mg̃a táuo ng̃a quinahánglan sa paghópot caníla.
Triquiñuela. = Pagcaligás sa suguílon, calaguéuan.
Triquitraque. = Banha, tonóg sa mg̃a pocpoc ng̃a masóbsob. * Papel ng̃a sinódlan sa pólvora ug ng̃a magatonóg con pagasilsílan sa caláyo. [[340]]
Trireme. = Sacayán ng̃a guitaólan sa totólo ca lotod lotod, sa toló ca hunta hunta ng̃a pagagaólan, ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a gayóng sa paggáod.
Tris. = Tonóg ng̃a diótay ng̃a magáma con mabóong ug malíqui ang usá ca bató, &c. * Diótay caáyo, magamáy.
Tris (en un). = Sa macadíot lang, sa usá lamang ca pagpíloc sa matá.
Trisa. V. [Sábalo].
Trisagio. = Pagámpo sa pagsíngba ug pagdáyeg sa Santísima Trinidad.
Trisca. = Banha, tonóg ng̃a magáma sa mg̃a tiil, con pagatónban ug bisan onsa ng̃a mabóong con malíqui. * Banha, pagcasínggit.
Triscar. = Pagbóloc, pagsácot, paggobót. * Pagbánha, pagtonóg sa mg̃a tiil. * Pagcúndat, paglíhoc caáyo.
Trisear. = Pagpótol, pagbáhin sa bisan onsa sa toló ca bahin ng̃a topóng.
Triseccion. = Pagcabáhin sa bisan onsa sa toló ca bahin.
Trisílabo. = Polong ng̃a mahímo sa toló lang ca sílaba.
Triste. = Ming̃áuon, masolóbon. * Aláot, anógon, sa oaláy palad. * Ang guicayógtan, ang guicalísdan, ang oaláy calípay. * Hicáoan, daguinótan. * Obos, talamáyon. * Ang mang̃ít ng̃it, ang culang sa calámdag.
Tristemente. = Sa camíng̃ao sa buot, sa casobó.
Tristeza. = Pagcamíng̃ao, casobó sa buot, sa húna húna. * Pagcahócom sa camatáyon.
Tristras. = Pagcaopód guihápon sa maong suguílon.
Trisulco. = Ang may toló ca tomóy.
Tritíceo. = Ang maíng̃on ing̃on sa trigo.
Trituracion. = Pagcadógmoc sa bisan onsa. * Pagcalíguis ug maáyo.
Triturar. = Pagdógmoc, paglíguis ug maáyo, pagbócboc.
Triunfador. = Ang magadáog.
Triunfal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a pagdáog.
Triunfalmente. = Sa pagcabántog ug pagcabútang ng̃a ang̃ay sa nacadáog.
Triunfante. = Idem.
Triunfantemente. V. [Triunfalmente].
Triunfar. = Pagdáog sa mg̃a caáoay. * Pagbántog sa pagcadáog sa bisan cansa sa iang mg̃a caáoay.
Triunfo. = Pagpiesta ng̃a dagcó ug bantog caáyo, sa tiempo sa mg̃a romano, tong̃ód sa pagdáog sa mg̃a caáoay, sa pagpang̃óbat caníla.
Triunvirato. = Hocmánan, pagcahópot sa Guinharían, ng̃a nahímo sa totólo ca ponóan, sa tiempo sa mg̃a romano.
Triunviro. = Ang usá sa toló ca ponóan ng̃a nanagbúot ug nanaghópot sa Guinharían, sa tiempo sa mg̃a romano.
Trivial. = Dalan ng̃a pagaaguían sa daghánan ng̃a mg̃a táuo. * Ang dayág caáyo, ang hingbalóan sa ng̃atanán.
Trivialidad. = Idem desde ang dayág. * Pagcaoaláy cuti cuti sa pagbúhat sa bisan onsa.
Trivialmente. = Sa masóbsob, sa masócot.
Trivio. = Pagcabúlag sa totólo ca dalan, ug ang lugar ng̃a pagasugátan nila.
Triza. = Tipac, tipac ng̃a diótay ng̃a nabúlag sa bisan onsa.
[[Índice]]