TU
Tú. = Icao.
Tuáutem. = Táuo ng̃a magapacamahál ug ang nacaíng̃on ng̃a quinahánglan sia gayúd.
Tuberosidad. = Hubág, pagcahubág.
Tubo. = Hopot hopot.
Tuciorista. = Táuo ng̃a maganonót sa pagtolón-an ng̃a labíng malíg-on.
Tudel. = Hopot hopot sa mg̃a tolónggon ng̃a tumbága, ng̃a isolosóp-ot, sop-ot.
Tueco. = Bohó sa mg̃a ponóan sa mg̃a cahoy guican sa bocboc.
Tuera. = Calabasa ng̃a mapáit.
Tuerca. = Bohó ng̃a pagsórlan sa mg̃a torniyo.
Tuerce. V. [Torcedura].
Tuero. = Cahoy ng̃a mamalá caáyo, sológnod.
Tuerto. = Butá sa usá ca matá, sa luyong matá.
Tuétano. = Otoc sa mg̃a bocóg.
Tufarada. = Bahóng maísog caáyo.
Tufo. = Pagcaalísng̃ao, pagcaalísbo. * V. El anterior. * Pagcapalábi labi.
Tugurio. = Baláy baláy sa mg̃a baquero, balong balong, payág.
Tuicion. = Pagcalában.
Tuitivo. = Ang magalában.
Tulipan. = Tanóm sa mg̃a bulac sa maníndot ng̃a mg̃a color.
Tullidura. = Iti sa mg̃a langgam ng̃a manáguit.
Tullimiento. = Pagcabacól.
Tullir. = Pagíti sa mg̃a langgam. * Pagbacól.
Tumba. = Tinócod ng̃a nagacaláin lain ug dagoay ug malíng̃in dapit sa itáas, ng̃a tinabónan sa panápton ng̃a maítom, ug ibútang sa Singbahán sa pagtúman sa mg̃a tolománon tong̃ód sa mg̃a minatáy. * Lobng̃ánan, lobóng, lobóng̃an.
Tumbado. = Ang may dagoay sa tumba.
Tumbaga. = Tumbága ng̃a sináctan sa boláoan, sa salapí ug sa tumbágang tuod, sa pagcasáma.
Tumbagon. = Bucála sa tumbága.
Tumbar. = Pagpahólog, pagpúcan. * Pagpaúlao sa isigcatáuo, sa mg̃a pagtíao ng̃a mabóg-at. * Paglánag sa bisan onsang maísog. * Paglígad, paghígda.
Tumbilla. = Tinócod ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a habol, &c., sa higdáan sa pagínit caníla, sa pagbútang sa ilálom sa bagáhan ng̃a sinúrlan sa caláyo.
Tumbo. = Pagcapúcan sa pagcatúyoc. * Pagcalintóad, pagcalintóbao.
Tumbon. = Calaínan sa coche ng̃a may atóp atóp ing̃on sa dagoay sa tumba. * Táuo ng̃a malaláng̃on.
Túmido. V. [Hinchado].
Tumor. = Hubág.
Túmulo. = Lobóng, lolóbng̃an ng̃a binúhat sa cota. * V. [Tumba].
Tumulto. = Pagcaálsa sa mg̃a táuo, pagcagobót, pagcagóboc, pagcasócol sa mg̃a ponóan.
Tumultuante. = Ang nagapaálsa sa mg̃a táuo.
Tumultuar. = Paghópo, pagágda, pagsámbag sa mg̃a táuo, arón manócol sa mg̃a ponóan. [[343]]
Tumultuariamente. = Sa pagcabóloc, sa pagcagobót.
Tumultuario. V. [Tumultuante].
Tumultuosamente. V. [Tumultuariamente].
Tumultuoso. V. [Tumultuante].
Tunante. = Ang magasóroy soroy sa oaláy tuyo ng̃a maáyo. * Tampalásan.
Tunar. = Pagsóroy soroy sa oaláy tuyo.
Tunda. = Pagcagúnting sa mg̃a bolobalahíbo sa mg̃a panápton ng̃a guican sa haláblan. * Pagcabúnal, pagcahámpac, pagcacastígo ng̃a dagcó.
Tundente. = Ang magadáot ug magalisá sa bocton, sa paa, &c., sa isigcatáuo.
Tundicion. V. [Tunda] hasta pagcabónal.
Tundidor. = Ang magagúnting sa balahíbo sa mg̃a panápton.
Tundidura. = Pagcagúnting sa balahíbo sa mg̃a panápton.
Tundir. = Paggúnting sa mg̃a bocobalahíbo sa mang̃a panápton ng̃a guican sa haláblan. * Pagáer, pagbúnal, paghámpac.
Túnica. = Sinína sa panápton sa balahíbo sa mg̃a carnero, ng̃a guibísti sa ubán ng̃a mg̃a Padreng religioso. * Panit panit ng̃a manípis ng̃a anáa sa ilálom sa pacpac sa ubán ng̃a mg̃a bung̃a. * Panit panit ng̃a magamáy ng̃a magatábon sa mg̃a matá, sa mg̃a ugat, &c. * Bisti ng̃a hatáas.
Tunicela. = Bisti ng̃a guibisti sa mg̃a Sres. Obispo sa ilálom sa casulla, sa pagtúman nila sa catungdánan sa ilang pagcaobispo, sa Singbahán.
Tuno. V. [Tunante].
Tupé. = Bohóc ng̃a hatáas dapit sa agtang.
Tupir. = Pagsónson, pagbános sa bisan onsa. * Pagsóngsong sa mg̃a bohó bohóng diótay. * Pagbósog, pagcáon ug pagínom ng̃a labí sa casaráng̃an.
Turba. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanagbóloc, nanang̃obót.
Turbacion. = Pagcabórong, pagcabóng̃og sa olo. * Pagcabóloc, pagcagobót.
Turbadamente. = Sa cahárloc, sa calísang. * Sa pagcagobót.
Turbador. = Ang magabóloc, ang magapagobót. * V. [Tumultuante].
Turbamulta. = Pagcabóloc, pagcagobót sa mg̃a táuo ug sa bisan onsa. * Cadaghánan sa bisan onsa ng̃a oaláy cahusáyan, ng̃a nagobót.
Turbante. V. [Turbador]. * Panápton ng̃a ibúrbor sa olo sa mg̃a moros.
Turbar. = Pagbóloc, paggobót. * V. [Tumultuar]. * Pagláin sa húna húna sa bisan cansa. * Pagcúlba, paglísang. * Pagpacacúlba. * Paglobóg sa bino, sa tubig, &c.
Turbativo. V. [Turbador].
Turbiamente. = Sa pagcadíli madayág. * Sa pagcalobóg.
Turbiante. V. [Turbador].
Túrbido. V. [Turbio].
Turbiedad. = Pagcalobóg. [[343]]
Turbio. = Ang nabóloc. * Ang nagadúha duha. * Ang nalobóg.
Turbion. = Pagcabahá ng̃a mabáscog ng̃a magacáncan sa yota ng̃a pagaaguían. * Pagcadághan sa bisan onsa ng̃a magagóyor sa guiaguían.
Turbito. = Cahoy ng̃a dagcó ug maníndot, sa Perú.
Turbonada. = Onós ng̃a calit sa dagcóng ulan ug sa muhurús ng̃a hang̃in.
Turbulencia. = Pagcabóloc. * Pagcalobóg. * Pagcagobót.
Turbulentamente. V. [Turbadamente].
Turbulento. V. [Turbio]. * Ang nagobót, ang oaláy cahusáyan.
Turgencia. = Hubág, pagcahubág.
Turgente. = Dugang daútan ng̃a magapahobág sa lauas. * Ang nagagántong, ang nagaógdo.
Túrgido. = Idem.
Turlerin. = Caoatán.
Turma. = Itlog.
Turmar. = Pagpúli, pagólos.
Turnio. = Pagcalibót sa mg̃a matá.
Turno. = Pagcapóli, pagcaólos.
Turon. = Mananáp ng̃a ihálas.
Turquesa. = Hormáhan sa pagbúhat sa bisan onsa. * Batóng mahál ng̃a magáma sa mg̃a bocóg ug sa mg̃a ng̃ipon sa mg̃a mananáp ng̃a nanagdúgay caáyo sa ilálom sa yota.
Turquí. = Color ng̃a asul caáyo.
Turrar. = Pagíhao, pagdángdang, paggánggang.
Turron. = Minása, matám-is, ng̃a magáma sa mg̃a almendras, sa mg̃a abellanas, &c., ng̃a sináctan sa dogós con sa asúcar, ng̃a pagalotóon sa pagcagáhi caáyo.
Turronada. = Pagcabonó sa bató.
Turronero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa turron.
Turulés. = Calaínan sa ubas.
Turumbon. V. [Tolondron].
Tús. = Polong ng̃a igatáuag sa mg̃a iró.
Tusílago. = Tanóm, dagámi.
Tuso. = Polong ng̃a igabúgao sa mg̃a iró. * V. [Tús].
Tuson. = Ang panit ng̃a balahibóan ug ang balahíbo sa carnero. * Cabayo ng̃a oalá pa omábot sa totólo ca túig. * Babáyeng camaáyo, bigáon.
Tutear. = Pagtáoag sa bisan cansa sa pagcaicáo lamang.
Tutela. = Cahímtang sa pagcatutor, sa pagcamaghohópot. * Dalángpan. * Pagcatábang, pagcalában.
Tutelar. = Ang magatábang, ang magalában, ang magapadang̃óp.
Tutor. = Ang magahópot, magaalíma ug magabántay sa táuo ng̃a ilo, ng̃a guicamátyan sa iang amahán, ug ang magaalíma ug magabántay sa ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód canía. * Manlalában, ang magatábang.
Tutería. V. [Tutela].
Tutriz. = Ang babáye ng̃a magahópot, &c. * V. [Tutor] hasta manlalában.
Tuyo. = Imo. [[343]]
[[Índice]]