NOTE:
[1]. Grimm, Uber Iornandes und die Geten — Berlino 1846, in 4.
[2]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I, pag. 143 (stampato nel 1839).
[3]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I, pag. 189 — Tavola Cronologica, pag. 103.
[4]. Ibidem, Vol. I, pag. 189.
[5]. Treopompus, apud Athenaeum, Dipnos, lib. XIII, cap. 5.
[6]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I, pag. 278.
[7]. Strabo, Geogr. lib. VII, pag. 303 (Casaub. 1620).
[8]. Iornand., De Rebus Geticis cap. XI »(Decenaeus) naturaliter propriis legibus vivere fecit, QUAS USQUE NUNC CONSCRIPTAS Bellagines vocant».
[9].
»Ah, PUDETI et Getico scripsi SERMONE libellum!».
Ovid., Ex Ponto lib. IV, eleg. 13.
[10]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I, pag. 505. — Tavola Cronologica, pag. 202.
[11]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II, pag. 687.
[12]. Ibidem, Vol. II, pag. 689.
[13]. Ibidem, Vol. I, pag. 862. — Tavola Cronologica, pag. 358.
[14]. Stat., Silvar. Lib. I, Carm. 1.
[15]. Tacit. Vita Agricolae cap. 41.
[16]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I, pag. 574 — Tavola Cronologica, pag. 227.
[17]. Lucianus, In Scytha, Operum vol. I, pag. 859 (edit. Hemstheruis).
[18]. Clemens Alexandrinus, Stromatum, Lib. I, Cap. 15; Lib. IV, Cap. 8.
[19]. Tertullianus, Contra Iudaeos, Operum pag. 189 (Venetiis 1741).
[20]. Vedi Storia d'Italia, Vol. 1, pag. 666 — Tav. Cronol. pag. 264.
[21]. Agathias, Histor. lib. I, cap. 3.
[22]. Origenes, Contra Celsum, lib. I, cap. 16; lib. II, cap. 65; lib. III, cap. 54 (edit. La Rue). Γέτας σοφώτατα ἔτνη, καὶ ἀρκαῖα (Origen., lib. I, cap. 16).
[23]. Origenes, ibidem lib. III, cap. 34.
[24]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I, pag. — Tav. Cronol. pag. 296.
[25]. Ammianus Marcellinus, Lib. XVII. Cap. 1.
[26]. S. Epiphanius, Adversus Haereses, Lib. III., Operum, I. 827. (Coloniae, 1682).
[27]. Eunapius, In Excerptis Legationum, pag. 48-52. Editio Niebhur (A. 1829).
[28]. S. Isidori Hispalensis. Chronicon Gothorum. (Era quadringentesima quintadecima).
[29]. Ammianus Marcellinus, Lib. XXXI. Cap. 3. »Muros ALTIUS erigebant.... LORICAM...... EFFICAX OPUS».......
[30]. Eunapius, loc. cit. In Excerptis Legationum, pag. 48-52.
[31]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II, pag. 865.
[32]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I. pag. 993. — Tav. Cronol. pag. 415.
[33]. Ibid. Vol. I. pag. 1056. — Tav. Cronol. pag. 484.
[34]. Iornandes, De Rebus Geticis. Cap. XLI.
[35]. Dom Vassette, Histoire du Languedoc, I. 217. (A. 1730).
[36]. Apollin. Sidonii, Lib. VIII, Epist. 9.
[37]. Sidonius, Ibid. Lib. VII, Epist. 6.
[38]. Vedi storia d'Italia, Vol. II, pag. 205.
[39]. Caesar, De bello Gallico, Lib. LIV., Cap. 23.
[40]. Achaintre, Ad dictum locum Caesaris, Nota (13). Nell'edizione dei Classici, detta di Le Maire, I, 323. (A. 1819).
[41]. Apollinaris Sidonii, Lib. VII. Ep. XI. »Semiustas fragilis muri ANGUSTIAS».
[42]. Concil. Epaon. Apud. Mansi, Concil...
[43]. Ulmarus, De inventione Corporis S. Vedasti, Apud Bollandum, Acta SS. Februarii (6. Feb.), I 806. (A. 1658.)
[44]. Anonym. Apud Laurentium Surium. Vitae. Sanctorum (24 Agosto), IV, 879 e 890. — Et Apud Bollantistas, Acta Ss. Augusti, IV. 818-849. §. 40-41 (A. 1739).
[45]. Alexandri Wiltheim, De Diptyco Leodiensi, pag. 22. In Appendice (Leodii, 1659).
[46]. Mariana, De Rebus Hispaniae, Lib. V. Cap. 9.
[47]. Gregorii Turonensis, Hist. Lib. IV. Cap. 92. Editio Ruinart.
[48]. Dom Vaisette, Hist. du Languedoc, l. 277. Vedi la sua Nota LXXI.
[49]. Vedi prec. § XI.
[50]. Vedi Storia d'Italia, Vol. III. pag. 217.
[51]. Vedi prec. §. XI.
[52]. Vedi prec. § XI.
[53]. Venantius Fortunatus, Oper. Lib. II, Cap. XII, Editio Luchi (A. 1786).
[54]. Ioh. Biclar., Chron. Apud Roncalli, Chron. Latin. Vetust. II. 389. (An. 1787).
[55]. Paulus Emeritensis, Cap. VI. §. 16. Apud Florez, XIII, 312.
[56]. Vedi Storia d'Italia, Vol, II; pag. 829.
[57]. Inscriptio, Apud Florez, Esp. Sagrada, VII. 35. (A. 1766).
[58]. Vedi Cod. Dipl. Longobardo, Num. 994.
[59]. Vedi Storia d'Italia. Vol. II, pag. 832.
[60]. Vedi seg. §. XXVII.
[61]. Sisebuti Regis Epistola, Apud Florèz Esp. Sagrada, VII, 321-328 Num. VIII. (A. 1766).
— Vedi Codice Diplomatico Longobardo, in cui ella trovasi ristampata con Note, I. 571. Num. 259.
[62]. Mariana, De Rebus Hispaniae, Lib, IV Cap. 4.
[63]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II. pag. 833.
[64]. Sancti Audoeni, Vita S. Eligii, Apud Achery, Spicilegium, V. 456. — Dom Bouquet, Scrip. Rer. Francicarum, III. 552. (A. 1741).
[65]. Vedi prec. §. XVI.
[66]. Greg. Turon., Lib. IX. Cap. 20. Vedi Dom Vaissette, l. 277.
[67]. S. Audoenus, loc. cit. Lib. I. Cap. 4.
[68]. S. Audoenus, ibidem, Lib. I. Cap. 4.
— Vedi Codice Diplomatico Longobardo. V. 18.
[69]. Seguo, nell'assegnar gli anni, la Cronologia di Dom Bouquet, notata in margine a ciascun Capitolo della Vita di Santo Eligio scritta da S. Oveno.
[70]. Vedi seg. §. XXI.
[71]. Anonymus, in Vita S. Audoeni, Apud Bollandistas (24 Agosto) Acta Sanctorum Augusti, Tom IV. pag. 807, §. 9. Auctore Suppare (A. 1739).
[72]. Mariana, De Rebus Hispaniae, Lib. VI. Cap. XI.
[73]. Lex Wisigothorum, Lib. II. Tit. I. Leg. 9.
[74]. Lex Wisigothorum, Lib. III. Tit. I, Leg. 1. Editio Georgish.
[75]. Victor Vitensis, Hist. Persecutionis Vandaligae, Lib. II §. 13, Lib, IV. §. 1. Editio Ruinart.
[76]. Mariana, De Rebus HISP. Lib. VI. Cap. 8. »Fructuosus ex regio Gotthorum sanguine».
[77]. Valerius Abbas, Apud Mabillon, In Vita S. Fructuosi, Cap. I. Act. Ordinis S. B., II. 557.
[78]. Isidorus Pacensin, pag. 8 Editio Sandoval (A. 1634): et Apud Florez, Esp. Sagrada, VIII. 293, § 24. (A. 1769).
— Vedi Storia d'Italia, Vol. II, pag. 834.
[79]. Mariana, De Rebas Hispaniae, Lib. VI. Cap. 14.
[80]. Id. Ibid. »Marmora convecta, in quibus Rotae aut Rosae similitudine sculptae immagines pluribus in locis».
[81]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II. pag. 733.
[82]. Florez, ESP. Sagrada, XIII, 222. (A. 1782), Vedi Storia di Italia, Vol. II. pag. 839.
[83]. Dom Vaissette, Histoire du Languedoc, I. 404. »La Gothie, infortunée Province, fut plus maltraitée par les Chrétiens que par les Infideles».
[84]. Vedi Codice Diplomatico Longobardo, IV. 131. Num. 563.
[85]. Ibidem, Num. 547.
[86]. Vedi prec. §. XVIII in fine.
[87]. Vedi Cod. Diplomatico Longobardo, Num. 729.
[88]. Vedi Codice Diplomatico Longobardo, Num. 730.
[89]. Smaragdus, Apud Mabillon, Acta Ordinis S. Benedicti, V. 184-215.
[90]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II. pag. 840.
[91]. Chronicon Albeldense, Apud Florez. Esp. Sagrada, XIII. 153.
[92]. Idem, Ibidem, XIII. 453.
[93]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II. pag. 845.
[94]. Vedi Codice Diplomatico Longobardo, V. 24.
[95]. Cav. di S. Quintino, Ragionamento sull'Architettura Italiana sotto i Longobardi, pag. 90. Brescia, in 8. (A. 1829).
[96]. Mabillon, Acta Ord. S. Benedicti. V. 105. In Vita S. Angilbert Lib. II. §. 7.
[97]. Smaragdus, Apud Mabillon, Acta O. S. B. V. 202.
[98]. Idem, Ibidem, V. 492.
[99]. Walafridus Strabo, De Rebus Ecclesiasticis, Cap. VII. In Bibliotheca Patrum, XV, 184. (A. 1587).
[100]. V. prec. § VII. intorno agli Sciti Iutungi, e § X. intorno a' Borgognoni.
[101]. Vedi prec. §. XIX.
[102]. Vedi prec. §. XXI.
[103]. Placitum Caunense. Ex Autographo Caunensi, Apud Mabillon, De Re Diplomatica, Lib. VI. Num. LXXXIX.
[104]. S. Eulogii, Lib. II. Memorialis Sanctorum, Apud Schottum, Hispaniae Illustrata, IV. 231. (A. 1608).
[105]. Alvarus Cordubensis, Epistola XX. Ad Transgressorem, Apud Florez, Esp. Sagr. XI. 118. (A. 1775).
[106]. Alvarus Cordubensis, Ibid. XI. 283. In Epist. De Bibliotheca Leovigildi.
[107]. Concilium Tricassinum, Apud Balutium, Capitularium, II. 277. (A. 1677).
[108]. Vedi prec. §. IV.
[109]. Otfridus, Paraphr. Evangel. Apud Schilter, Thesaurus Antiquitatum Theotonicarum, Tom. I, pag. 11. (A. 1728).
[110]. Otfridus, Ibidem.
[111]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II, pag. 873.
[112]. Vedi prec. §. XIII.
[113]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II, pag 676-678.
[114]. Dudo S. Quintini, Hist. Norm. Apud Duchesne, Script. Norm. (A. 1619).
[115]. Idem, Ibidem, Lib. I, in principio, pag. 69. 70.
[116]. Idem, Ibidem, pag. 70.
[117]. Missi Theodosii, Apud Dicuil, pag. 10. Vedi Storia d'Italia, Vol. I, pagina 1052.
[118]. Gregor. Turon. Hist. Lib. X. Cap. 9.
— Vedi Storia d'Italia, Vol. II. pag. 47.
[119]. Dudo S. Quintini, loc. cit., Lib. III. pag. 100.
[120]. Dudo S. Quintini, Ibidem, pag. 112.
[121]. Cassiod., Variar. Lib. VIII. Epist. 21.
[122]. Idem, Ibidem, Lib. XI. Epist. 1. Senatui Urbis Romae.
[123]. Vedi prec. §. XVI. in fine.
[124]. Ramée, Manuel de l'Histoire de l'Architecture, II. 277. (A. 1813).
[125]. Vedi Cod. Dipl. Long., I. 864. Num. 284. Vedi anche la mia Disertazione Bobbiese, dopo il Num. 307. dello stesso Codice.
[126]. Schoepflin, Alsatia Illustrata, In Conspecto Operis, I. 14. §. XXII. (A. 1751).
[127]. Id. Ibid. »Ortae hinc innumerabiles Villae, Arces, Vici, Oppida, Castra haud majore quam XLV spatio leucarum».
[128]. Ramée, Manuel, etc. II. 284.
[129]. Ramée, ibidem, II. 158, 281.
[130]. Momsen, De Collegiis et Sodalitiis Romanorum, in 8.º Kiliae (A. 1853.).
[131]. Vedi prec. §. XVI. in fine.
[132]. Giovanni de Rubertis, Delle Colonie Slave del Regno di Napoli, pag. 20, 21. In 12. Zara (A. 1856.).
[133]. Dudo S. Quintini, loc. cit. Lib. III. pag. 153.
[134]. Wiltheim, Diptycon Leodiense, Append. pag. 85-87, Cap. 5. (A. 1659).
[135]. Gallia Christiana Nova, Tom. XI. Col. 511-533: et In Appendice Instrumentorum, Col. 105.
[136]. Mabillon, Annales Ordinis S. B. Lib. L. §. 62. »Ecclesia S. Michaelis, cujus Orientalis facies Gothici operis delicatissima est».
[137]. Chron. S. Mich., Apud Labbé, Nova Bib. MS. I. 551. (A. 1637).
[138]. Ordericus Vitalis, Eccl. Hist., Lib. VIII, Inter Scriptores Nortmannicos Apud Duchesne, pag. 705.
[139]. Ordericus Vitalis, loc. cit. pag. 706.
[140]. Dom Vaissette, loc. cit. II. Preuves, Col. 56, 69, 83, 91.
[141]. Lex Wisigothorum, Lib. IV. Tit. II. Leg. 5.
[142]. Vedi Storia d'Italia, Vol. II. pag. 361-362.
[143]. Lex Salica emendata a Carolo, Tit. XLVI.
[144]. Dom Vaissette, Histoire du Languedoc, II. 91. (A. 1733.) Vedi la donazione da lui riferita, Preuves, Col. 102.
[145]. Idem, Ibidem, II, Preuves, Col. 131.
[146]. Idem, Ibidem, II, Preuves, Col. 147.
[147]. Idem, Ibidem, II, Preuves, Col. 158.
[148]. Idem, Ibidem, II, Preuves, Col. 274.
[149]. Mariana, De Rebus Hispaniae, Lib. VII. Cap. 14.
[150]. Idem, Ibid. Lib. VII. Cap. 20.
[151]. Ordericus Vitalis, loc. cit. Lib. IV. pag. 530.
[152]. Gallia Christiana Nova, Tom. XI. Col. 870. et in Append. Instrumentorum, Col. 218.
[153]. Ibidem, XI. 728.
[154]. Ramée, Manuel, etc. II. 186.
[155]. Idem, Ibidem.
[156]. Dom Vaissette, loc. cit. II. 103.
[157]. Idem, Ibidem, II. Preuves, Col. 139. Num. 120.
[158]. Idem, Ibidem, II. 350.
[159]. Idem, Ibidem, II. 104.
[160]. Dom Vaissette, Histoire du Languedoc, II. 103.
[161]. Idem, Ibidem, II. 171.
[162]. Idem, Ibidem, II. Preuves Col. 327-329. »Quidquid est inter Vallatos et Muros».
[163]. Martène, Novus Thesaurus Anecdotorum, IV. 120. (A. 1717.)
[164]. Cardinalis de Lorenzana, Praefatio ad Breviarium Gothicum, secundum regulam B. Isidori. Matriti, in fol. (A. 1775).
[165]. Renouvier et Ricard, Des Maitres de pierre et des autres Artistes Gothiques de Montpellier, in 4. Monpellier (A. 1844).
[166]. Idem, Ibid., pag. 11. »Ces pièces de l'Archive contiennent des details precis et interessans sur les Tours et les Tourelles, les Portails et les Fossés d'une Chemise Gothique».
[167]. Idem, Ibid., pag. 105, Append. des Documents, Num. 1. Ex Arch. Com. de la Commune de Monpellier, Arm. B. Cass. 10, num. 2.
[168]. Vedi prec. §. XXVII, in fine.
[169]. Gallia Christiana Nova, Tom. XI. 730. — Ordericus Vitalis, Lib. IV. pag. 544, 545.
[170]. Durer, Trattato Geometrico delle misure, etc. (in Tedesco) Norimberga, A. (1525).
[171]. S. Eulogii, Apologeticus Martyrum, Lib. II. Apud Schottum, Hisp. Illustratae, IV. 272 (A. 1608).
[172]. Ramée, Manuel, etc. II. 116 e 117. in Nota.
[173]. Vedi prec. §. XIII. in fine.
[174]. Ramée, Ibidem, II. 430.
[175]. Idem, Ibidem, II. 186. »Les Ducs de Normandie etaient guerriers, par conséquent Laiques; leurs monuments furent dans le style que nous nommons A OGIVE».
[176]. Vedi prec. §. XXVIII.
[177]. Montfaucon, Antiq. Expliquée, III. 232. (A. 1719).
[178]. Beulé, Discours d'ouverture d'un Cours d'Archéologie.
Stampato in parte nel Journal des Débats del 28 Gennaio 1857, con alquante Osservazioni preliminari del Laboulaye.
[179]. Vedi Codice Diplomatico Longobardo, V. 30.
[180]. Vitet, Rapport à M. le Ministre de l'Intérieur sur les Monuments et les Bibliothèques, pag. 12, 13. Paris (A. 1831).
— Idem, Notre Dame de Noyon, nella Revue des deux Mondes, dell'anno 1844, Tom. IV. pag. 654, 655.
[181]. Ramée, loc. cit. II. pag. 158. »Les traditions du 926 remontent à la plus haute antiquité.... les Anglo Saxons s'elancèrent alors au delà des vieilles traditions (Sacerdotales).»
[182]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I. pag. 1148, 1149.
[183]. Hickes, Praefatio ad Grammaticam Anglo-Saxonicam, pag. VIII. XIII. In Tomo I. Thesauri Linguarum Septentrionalium, in fol. Oxonii (A. 1703).
[184]. Dudo S. Quintini, loc. cit. Lib. I. pag. 62. »Getae, qui et Gothi, venerantes Thur, DEUM SUUM».
[185]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I. pag. 935, 959, 975, 1127, 1250, 1254.
[186]. Vedi Tavola Cronologica, pag. 407-428.
[187]. Thorlacius, Miscellanea, Borealia, Specimen VII. in 8.º Hafniae A. 1799.
[188]. Rembertus, In Vita S. Anscharii, §. 28. Nelle Raccolte del Bollando, del Mabillon, del Langebek, del Fant e del Pertz.
[189]. Adamus Bremensis, Historia Ecclesiastica, etc. Apud Erpoldum Lindebrogium, Script. Rer. Germanic. Septentrionalium, curante Fabricio (A. 1706).
[190]. Idem, Ibidem, Lib. I. Cap. 14.
[191]. Idem, De Situ Daniae, Post Historiam Ecclesiasticam, pag. 60. §. 231.
[192]. Adamus Bremensis, De situ Daniae, pag. 61. §. 233. Editio Lindebrogii.
[193]. Idem, Ibidem, pag. 61.
[194]. Adamus Bremensis, Ibidem.
[195]. Ditmari, Seu Thietmari, Historia, etc. Lib. I. Cap. 9. Editio Pertz, Inter Monumenta Germaniae. V. 739. (A. 1839.)
[196]. Adamus Bremensis loc. cit. De Situ Daniae, pag. 61.
[197]. Aeneas Gazaeus, In Dialogo Theophrastus, sive de Immortalitate animae, pag. 43. Editio Barthii (A. 1655).
[198]. Toppeltin, Origines et casus Transylvanorum, pag. 24. Lugduni, in 12. (A. 1667). »Gothi, ut mea fert opinio, sunt veteres Daci...... Getae, Daci pro Iisdem habentur.... Reliquiae autem ipsorum Gothorum, AD HUNC USQUE DIEM, pristina orbati nobilitate, VIVIMUS OBSCURI».
[199]. Adamus Bremensis, loc. cit. pag. 61.
[200]. Vedi Storia d'Italia Vol. I. pag. 123.
[201]. Plato, In Charmide, Opp. II. 156-157. Editio Serrani (A. 1578).
[202]. Iulianus, In Caesaribus, pag. 369. Editio Spanhemii (A. 1696).
[203]. Adamus Bremensis, loc. cit. pag. 61.
[204]. Privilegium Alexandri III.: Apud Fantuzzi, Monumenti Ravennati, II. 139. (A. 1802): Ex Archiv. Canonic. Ravennae.
[205]. Statutorum Ravennae, Num. CCCXLVIII. Apud Fantuzzi; Mon. Rav. IV. 142. (A. 1802).
[206]. Desiderii Spreti, De Originibus Ravennae, Lib. I. (A. 1489). Extat etiam in Thes. Ital. Graevii et Gronovii. Tom VII. Part. I.
[207]. Vedi proc. §. XII.
[208]. Arevalus, In Isidoriana, Tom. II. pag. 383. Opp. S. Isidori (A. 1797).
[209]. Fantuzzi, Monumenti Ravennati, II. nel Frontispizio.
[210]. Vasari, Introduzione alle Vite de' Pittori, Cap. III. in fine, presso il Torrentino (A. 1550).
[211]. Vasari, loc. cit.
[212]. L'Opera del Wiltheim, divenuta rara, fu inserita dal Gori nella sua Raccolta de' Dittici.
[213]. Vedi Storia d'Italia, Vol. I. pag. 690.
[214]. Leibnitius, De variis linguis, Inter Scriptores Orationis Dominicae in varias linguas per Iohannem Chamberlayne, pag. 27. Amsterdam, in 4. (A. 1715). — Scrittura, che fu ristampata fra l'Opere del Leibnizio, Tom. V. Part. II. (A. 1768).
[215]. Caroli Lund, Zamolxis restitutus, in 4. (A. 1687).
Nota del Trascrittore
Ortografia e punteggiatura originali sono state mantenute, correggendo senza annotazione minimi errori tipografici.
Copertina creata dal trascrittore e posta nel pubblico dominio.