SCENA XI
Ciż, Wacław, Zofia
wchodzą
GERTRUDA
półgłosem
Panie Wacławie! Cóż to? Z moją córką na balkonie?
ZOFIA
Spostrzegłam wchodzącego pana Wacława i sama prosiłam go o chwilkę rozmowy.
GERTRUDA
Proszę do mnie, panno Zofio!
po cichu
Zabaw notariusza...
KANIKUŁA
z determinacją
Moi państwo! Są w życiu chwile, że nie tylko matka jako matka, ale ojciec jako ojciec nie może mówić bez rozrzewnienia!!!
GERTRUDA
O czym ty chcesz mówić?
KANIKUŁA
Dziś skończyłem lat 50. Dziś są moje urodziny — należy mi się, żebym choć raz w pięćdziesiąt lat, jako mąż i jako ojciec energicznie i stanowczo postąpił. Moje siostry, na których sądzie w wyborze zięcia polegać chciałem, tak nie mogą się zdecydować, iż nazwać by to można sądem ostatecznym!...
ROZALIA i EUFROZYNA
Oho!...
KANIKUŁA
Krótko mówiąc... Panie Wacławie chciałeś dziś nas prosić o rękę Zosi.
WACŁAW
Tak! Chciałem prosić.
KANIKUŁA
O stronniczość nikt mnie nie posądzi — pan Wacław jest... konkurentem...
GERTRUDA
do Kanikuły półgłosem
Co czynisz?
KANIKUŁA
nie zważając
Jest konkurentem, którego kocha moja Zosia, a ja jako ojciec pozwalam.
WSZYSCY
Co? Co? Co?
RUMBALIŃSKI
z ironią
Pan Wacław wczoraj dostał sukcesję22. I ta sukcesja... zdaje się...
KANIKUŁA
O sukcesji nic nie wiedziałem. Nie jestem notariuszem, żebym wiedział zaraz o każdej sukcesji.
GERTRUDA
na stronie
Sukcesja!...
głośno
Panie Wacławie — sprzeciwiałam się pańskiemu ożenieniu z moją córką, ponieważ lękałam się o jej przyszłość, ale teraz jako matka kochająca...
RUMBALIŃSKI
na stronie
Matka kochająca sukcesję!...
GERTRUDA
Zezwalam!
ROZALIA
A o nas brat zapomniał?
EUFROZYNA
I już nie reflektujesz23?
KANIKUŁA
Na nowe sukcesje... Broń Boże! Pobłogosławicie, a ja się postaram, ażeby dzieci były szczęśliwe.
do Rozalii po cichu
Wpadłaś w oczko Dionizemu!
ROZALIA
półgłosem
Czy być może? Jak brat szlachetny jesteś.
KANIKUŁA
do Eufrozyny po cichu
Notariusz chciałby z tobą wyjechać do Lwowa, pytał mnie o twój posag.
EUFROZYNA
półgłosem
To dla Zosi!
KANIKUŁA
półgłosem
Serce dla Zosi, posag dla notariusza!
EUFROZYNA
na stronie
O! Przeczucie nie omyliło mnie. Będę we Lwowie. Zobaczę Kisielkę! Wysoki Zamek! Wały!
JÓZEF
wchodzi
Proszę państwa, obiad wystygnie!
KANIKUŁA
No, moi państwo — parami! Pierwsza para narzeczeni,
podając sobie ręce
druga para pan notariusz z Eufrozyną, trzecia para — Dionizy z Rozaliną, a my staruszkowie będziemy się cieszyć szczęściem drugich.
EUFROZYNA
Trzeba go przekonać, że będę umiała gości przyjmować.
głośno
Pan lubi strudel z jabłkami?
RUMBALIŃSKI
prowadząc
O... bardzo!
na stronie
Kokietuje mnie widocznie! No... jeżeli ta ma zastąpić Zofię?... Ale cóż robić — lepszy wróbel w garści jak kanarek na dachu.
ROZALIA
przyjmując ramię Dionizego
Pan lubi poziomki ze śmietaną?
DIONIZY
O, bardzo!
na stronie
Kokietuje mnie widocznie. Ale cóż robić? Na bezrybiu i rak ryba!
Wychodzą wszyscy
Zasłona spada.
Przypisy:
1. miałbym był — daw. forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: miałbym wcześniej. [przypis edytorski]
2. alembik — daw. sprzęt laboratoryjny służący do destylacji (metalowe lub w postaci szklane naczynie zamknięte pokrywą z długą szyjką). [przypis edytorski]
3. auskultant — niższy urzędnik sądowy. [przypis edytorski]
4. fiakier — dorożka; powóz z woźnicą wynajmowany dla przebycia określonej trasy lub na godziny. [przypis edytorski]
5. ekwipaż (daw.) — lekki, luksusowy pojazd konny. [przypis edytorski]
6. sfiksować (przestarz.) — utrwalić; tu: przybić (wzrokiem). [przypis edytorski]
7. Fensterparade (niem.) — dosł. parada u okna; chodzi o zwyczaj towarzyszenia konno przez młodzież męską u okna powozu, w którym jechała dama. [przypis edytorski]
8. miałażbym — konstrukcja z partykułą -że-, skróconą do -ż-; inaczej: czy miałabym, czyżbym miała. [przypis edytorski]
9. koncepspraktykant, właśc. konceptpraktykant — aplikant biurowy; praktykant na stanowisko urzędnika konceptowego, tj. umiejącego sporządzać pisma urzędowe. [przypis edytorski]
10. pomieniać (daw.) — zamienić, pozamieniać. [przypis edytorski]
11. speranda (przstarz.) — nadzieja na coś, przewidywany zysk. [przypis edytorski]
12. Niesiecki — tu: popularny herbarz autorstwa Kaspra Niesieckiego (1682–1744), jezuity, genealoga i heraldyka. [przypis edytorski]
13. faktor — pośrednik handlowy, pośrednik w interesach. [przypis edytorski]
14. parcjalny (przestarz.) — stronniczy. [przypis edytorski]
15. nie do rzeczy — od rzeczy; niedorzecznie, bez sensu. [przypis edytorski]
16. turniurka (z fr. tournure)— zdrobn. od: tiurniura: element sukni, podkreślający tył bioder, stosowany w drugiej poł. XIX w. dla nadania kobiecej sylwetce kształtu litery S. [przypis edytorski]
17. impertynent — człowiek cechujący się impertynencją: obraźliwym, wyzywającym sposobem zachowania się w stosunku do kogoś. [przypis edytorski]
18. anonsowanie — zapowiedź (najczęściej przez lokaja, kogoś ze służby domowej) przybycia jakiejś osoby. [przypis edytorski]
19. kadryl (fr. quadrille) — tańczony parami w grupach taniec salonowy, popularny w XVIII–XIX w., o metrum przemiennym 6/8 i 2/4. [przypis edytorski]
20. reduta (daw.) — zabawa towarzyska, łącząca bal (często maskowy) oraz grę w karty dla panów i plotki oraz swatanie par dla pań. [przypis edytorski]
21. legat — zapis testamentowy dla osoby niebędącej spadkobiercą. [przypis edytorski]
22. sukcesja — spadek. [przypis edytorski]
23. reflektować (daw.) — chcieć, wyrażać ochotę na coś. [przypis edytorski]