SCENA I

Wykrętowic, Ksantias, potem Odrzykoń.

WYKRĘTOWIC

Ziewa przeciągle, kilkakrotnie, pozierając na niebo.

Eh-eeeh-aaah!

O królu Zeusie

ziewa

czyż noc się nie skończy?

ziewa

Kiedyż oświtnie, kiedy się dzień zacznie?

Wżdy⁶⁴ kury piały, tak dawno słyszałem...

A czeladź⁶⁵ chrapie! Nie tak było drzewiej...

Sczeźnij, o wojno! Przez cię siła⁶⁶ złego,

Przez cię nie wolno chamów tknąć ni ręką!⁶⁷

pokazuje na wnętrze domu i widoczne łoże

A ten przezacny młokos, owinięty

Pięciu kołdrami, śpi, jak cztery dziewki...

I ani myśli wstawać, tylko... grzmoci!

Wżdy łeb obwinę i spróbuję chrapnąć.

Otula głowę opończą i usiłuje zasnąć na ławie przed domem.

Ach, spać nie mogę, nędzarz!

po chwili

Jak pchły, żrą mnie

Wybryki syna, koszta, owsy, cugi⁶⁸,

A on, kędziory bujne utrefiwszy⁶⁹,

Konno pojeżdża, dobiera i sprzęga

Do maści, nawet śpiąc frymarczy końmi⁷⁰,

Gdy ja tu ginę, termin z nowiem idzie

I procent rośnie!

Na pachołka — ku sieni

Pachoł, zapal lampę!

Wychodzi zaspany Ksantias z lampką oliwną

Przynieś rachunki, odczytamy sobie,

Com komu winien, by choć procent spłacić.

Pachoł podaje zwoje i tabliczki.

Poświeć, zobaczym...

Czyta przy świetle lampki oliwnej, którą trzyma pachołek.

Pasji min⁷¹ dwanaście...

ze złością

Cóż to za Pasja? Pożyczyłem... na co?

przypomina

A... gdym kupował gniadosza. Przebogi!

Oby mi pierwej gnidy ślepie zżarły!

ODRZYKOŃ

woła przez sen

Filon, nie szachruj; nie lza⁷², jedź swym torem...

WYKRĘTOWIC

Ten ci to kaduk⁷³, co mi łeb ukręca!

Śpi a pojeżdża, śpiąc ma szkapy w mózgu...

ODRZYKOŃ

przez sen

Ileż ty torów jeździsz na wyścigach?

WYKRĘTOWIC

Ścigasz ty ojca poprzez mnogie tory!...

Więc tyle Pasja: jakież inne dłużki?

Amynias żąda trzech min za rydwanik.

ODRZYKOŃ

przez sen

Konia mi wytrzeć a potem do stajni!

WYKRĘTOWIC

coraz gwałtowniej i głośniej

Już ty mój mieszek do gruntu wytarłeś:

Ot, wyrok na mnie, a insi grabieżą

Gratów mi grożą!

ODRZYKOŃ

zrywa się z łoża, wychodzi na próg i woła z gniewem

Więc jeszcze, mój ojcze,

Nie śpisz? Tłuczesz się całą noc, jak zmora?!

WYKRĘTOWIC

Woźny „Pluskiewka” wygryza mnie z łoża...

ODRZYKOŃ

Daj mi, narwańcze, zdrzymnąć⁷⁴ się choć chwilkę!

wchodzi do wnętrza i rzuca się na łoże.