II

ELEMENTY TAKTYKI

Pierwsza rzecz jakiej świadomy musi być warcabista to specyfika przewagi materialnej czy pozycyjnej, pozwalająca WYMUSIĆ wygraną w końcówce. Najbardziej elementarny przypadek jest pokazany na diagramie 88, gdzie białe wygrywają posunięciem b8-c7. Tym posunięciem białe przyjmują opozycję czy jak mawiają warcabiści, białe mają “ruch”. Jaka by nie była odpowiedź czarnych, są one zmuszone przemieścić się do krawędzi szachownicy i ostatecznie muszą pozwolić czarnym zbić damkę. Przypuśćmy, że czarne zagrają (2) e7-f6, po to, by dostać się do podwójnego narożnika, gdzie byłyby bezpieczne, mogąc w nieskończoność przemieszczać się po przekątnej od h2 do g1, a następnie od g1 do h2. Białe kontynuują ruchem (2)…, c7-d6, zapobiegając (3) f6-e5 dającemu drogę do podwójnego narożnika. Po (3) f6-g5, d6-e5; czarne muszą uciekać do krawędzi posunięciami g5-h4 lub g5-h6, a białe, grając e5-f4 lub e5-f6 związuję czarną damkę, w ten sposób, że nie może już poruszać się tak, by nie być zbitą. Jeżeli w pozycji diagramu byłby ruch czarnych, mogłyby uzyskać opozycję poprzez e7-d8 i to białe byłyby zmuszone do wycofania się do podwójnego narożnika i zremisowania poprzez b8-a7, a7-b8, etc.

+———————————————————-+
8 | | oo | | | | | | |
|———————————————————-|
7 | | | | | ** | | | |
|———————————————————-|
6 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
5 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
2 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 88.

Jeżeli jedna strona ma damkę w podwójnym narożniku, to druga strona potrzebuje dwóch damek aby wymusić wygraną. W pozycji na diagramie 89, na przykład, białe wygrają w następujący sposób:

Czarne Białe

(1) … c5-b6 (2) b8-a7 d6-c5 (3) a7-b8 b6-a7 (4) b8-c7 a7-b8 (5) c7-d8 c5-d4 (6) d8-e7 d4-e5 (7) e7-d8 e5-f6

W przypadku końcówki TRZY DAMKI PRZECIWKO DWÓM, najlepsze miejsca dla słabszego gracza to dwa podwójne narożniki; ale trzy damki zawsze wygrają jeżeli grający nimi będzie dobrze grał.

+———————————————————-+
8 | | ** | | | | | | |
|———————————————————-|
7 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
6 | | | | oo | | | | |
|———————————————————-|
5 | | | oo | | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
2 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 89

Metoda, którą należy zastosować jest oczywista gdy spojrzymy na diagram 90. Aby wygrać czarne muszą wymienić jedną damkę; pozycja zostanie wtedy zredukowana do tej z diagramu 89.

+———————————————————-+
8 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
7 | | | oo | | | | | |
|———————————————————-|
6 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
5 | | | ** | | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | ** | | | | |
|———————————————————-|
3 | | | | | ** | | oo | |
|———————————————————-|
2 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 90

Jeżeli jest teraz posunięcie białych, czarne mogą łatwo wygrać; bo po (1) …, c7-b8; (2) c5-b6, g3-h2; (3) e3-f2, białe nie mogą uniknąć wymiany. Na przykład: (3) …, h2-g1; (4) b6-c5. Problem sam się redukuje jeżeli jest ruch czarnych. Wygląda to tak:

Czarne Białe

(1) d4-e5 c7-b8 (2) c5-b6 g3-h2 (3) e3-f4

Zagraża b6-c7. Białe mogą tylko odpowiedzieć

(3) … b8-a7 (4) b6-c7 h2-g1 (5) f4-g3, etc., jak powyżej.

Jeżeli słabsza strona nie kontroluje obydwu podwójnych narożników wymiana może być wymuszona znacznie prościej, jak to za chwilę pokaże krótki eksperyment.

+———————————————————-+ | | oo | | | | | | | |———————————————————-| | ** | | oo | | | | | | |———————————————————-| | | | | | | | | | |———————————————————-| | ** | | | | | | | | |———————————————————-| | | ** | | | | | | | |———————————————————-| | | | | | | | | | |———————————————————-| | | | | | | | | | |———————————————————-| | | | | | | | | | +———————————————————-+ a b c d e f g h

DIAGRAM 91.

Czasami silniejsza strona ma okazję oddać dwie damki za jedną i tym samym forsować pozycję podobną do tej z diagramu 88. Diagram 91 przedstawia taki przykład:

Czarne mają ruch i wygrywają w 5 posunięciach:

Czarne Białe

(1) b4-c5 c7-d8 (2) a5-b6 b8-c7 (3) a7-b8 c7xa5 (4) c5-b6 a5xc7 (5) b8xd6

i białe są związane.

Mając trzy damki przeciw czterem gracz czasami może dłużej się bronić. Ale ostatecznie silniejszy gracz będzie zawsze w stanie wymusić wymianę co zapewni wygraną. Na przykład w pozycji z diagramu 92 czarne zagrają następująco:

(1) e5-d4 c5-b6

Nic nie pomoże zagranie c7-b6, ponieważ czarne odpowiedzą f4-g5 i przeprowadzą wymianę w następnym ruchu e3-f4.

(2) c3-b4

ogranicza mobilność białych.

(2) … d6-e7

W odpowiedzi na b6-a5 czarne mogłyby zagrać d4-c5.

(3) b4-c5 b6-a7 (4) f4-e5 e7-f8 (5) c5-d6 a7-b8 (6) d4-c5 c7-d8

+———————————————————-+
8 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
7 | | | oo | | | | | |
|———————————————————-|
6 | | | | oo | | | | |
|———————————————————-|
5 | | | oo | | ** | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | ** | | |
|———————————————————-|
3 | | | ** | | ** | | | |
|———————————————————-|
2 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 92.

Nie f8-g7, ze względu na e5-f6.

(7) e3-f4 d8-e7 (8) f4-g5 e7-d8 (9) g5-f6 d8-c7 (10)c5-b4 c7-b6 (11)b4-c5 wygrywa.

Gdyby w 10 posunięciu białe zagrały c7-d8 zamiast c7-b6 gra mogłaby potoczyć się następująco:

(11) e5-d4 b8-a7 (12) d4-c5 a7-b8 (13) f6-e7 d8xf6 (14) d6-c7 b8xd6 (15) c5xg5

Zawsze należy poszukiwać takich możliwości wymian “dwa na dwa”, ponieważ często jest to możliwe, a zapewnia zwycięstwo w kilku ruchach.