III

PIĘĆ PODSTAWOWYCH POZYCJI

Podczas gdy w przykładach elementarnych końcówek podanych w poprzednim rozdziale, właściwy sposób gry był stosunkowo łatwy do odgadnięcia, często powstające pozycje z kilkoma bierkami wyglądają bardzo prosto, a w rzeczywistości wymagają znaczącego wkładu pracy w celu poprowadzenia ich we właściwym kierunku. Znajomość tych pięciu różnych pozycji ma znaczenie podstawowe dla każdego kto chce zostać silnym graczem. Są one dalej omówione na pięciu charakterystycznych przykładach.

PIERWSZA POZYCJA

Z punktu widzenia metody gry nie ma żadnej różnicy czy czarny kamień ustawiony jest tak jak na diagramie 93 czy też na c1, a1, d2, b2, e3, c3, b4, a5 czy b6. Istotą jest to, że nie może być on w stanie maszerować do rzędu przemiany unikając przechwycenia przez białe.

Wygrywający manewr wygląda następująco: białe wyciągają czarną damkę z podwójnego narożnika w sposób pokazany w grze na podstawie diagramu 89 i zmumuszają w ten sposób czarne do marszu naprzód, ostatecznie wymuszając wymianę która zapewnia opozycję.

+———————————————————-+
8 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
7 | ** | | | | | | | |
|———————————————————-|
6 | | | | oo | | | | |
|———————————————————-|
5 | | | oo | | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | ** | | | | | | | |
|———————————————————-|
2 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 93.—Białe zaczynają i wygrywają .

Ten manewr, jak to będzie widoczne po uważnym przestudiowaniu tej pozycji jest możliwy tylko w przypadku gdy białe mają ruch. Jeżeli ruch mają czarne, nastapi remis.

Czarne Białe

(1) … d6-c7 (2) a7-b8 c5-d6 (3) b8-a7

Czarne nie mogą grać a3-b4 ponieważ c7-b6 wygrywa damkę.

(3) … c7-b8 (4) a7-b6

Znowu nie można zagrać a3-b4 ze względu na b8-c7 wygrywające kamień w trzech posunięciach.

(4) … d6-e5

+———————————————————-+
8 | | oo | | | | | | |
|———————————————————-|
7 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
6 | | ** | | | | | | |
|———————————————————-|
5 | | | | | oo | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | * | | | | | | | |
|———————————————————-|
2 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 94.

Gdyby białe zagrały b8-a7, czarne mogłyby wymienić po b6-c5 i zremisować.

W pozycji przedstawionej na diagramie czarne mają wybór między b6-a5, a3-b4, b6-c5 lub b6-a7, ale i tak przegrywają niezależnie od tego które posunięcie wybiorą.

(A) (5) b6-a5 b8-c7 (6) a5-b4 e5-d4 (7) b4-a5 d4-e5 (8) a3-b4 e5-d4

(B) (5) a3-b4 e5-d4

Teraz czarne nie mogą grać (6) b4-c5 ze względu na wymianę po b8-c7; (6) b4-a5 również szybko doprowadzi do przegranej za sprawą d4-e5, (7) b6-c5, b8-a7, (8) c5-b4, e5-d6. Najlepszym wyjściem jest (6) b6-a7.

Przeciw d4-e5 czarne zagrają (7) b4-c5, b8-c7; (8) c5- d6 osiągając remis.

Jedynym sposobem na wygraną jest

(6) … d4-c3

po którym czarne nie mogą zrobić nic lepszego niż

(7) b4-c5 b8-c7
(8) a7-b8 c7-d8
(9) b8-a7 c3-b4
(10)c5-b6 b4-c5, etc.

i białe kontynuują jak to zostało pokazane wcześniej

(D) (5) b6-a7 e5-d4 (6) a7-b6 b8-a7 (7) b6-c7 d4-e5 (8) a3-b4 a7-b8 (9) c7-b6 e5-d4

i wygrywają jak przedtem poprzez d4-e5 w odpowiedzi na (10) b4-a5 lub d4-c3 w odpowiedzi na b6-a7.

DRUGA POZYCJA (Patrz Diagram 95)

Przewaga białych polega na tym, że mogą one koronować swoje dwa kamienie podczas gdy czarne pozostają tylko z jedną damką i dwoma kamieniami. Przyczyną, dla której czarne nie mogą wykorzystać tych dwóch kamieni dla swojej przewagi jest to, że są one związane z jednej strony szachownicy podczas gdy kamienie białych są ulokowane w centrum gdzie mają dużo więcej mobilności. Tak samo jak poprzednio białe, aby wygrać, muszą być na posunięciu.

Czarne Białe

(1) … f8-e7 (2) g3-f4 e7-d6 (3) f4-e3 d6-e5

+———————————————————-+
8 | | | | | | o | | |
|———————————————————-|
7 | | | o | | | | | |
|———————————————————-|
6 | | | | | | oo | | * |
|———————————————————-|
5 | * | | | | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | | | | | | ** | |
|———————————————————-|
2 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 95.—Białe zaczynają i wygrywają.

(4) e3-f2 e5-f4 (5) f2-g1 f4-g3 (6) g1-h2 g3-f2 (7) h2-g3 f2-e1 (8) g3-h2 e1-f2 (9) h2-g1 f2-g3 (10) g1-h2 g3-f4 (11) h2-g1 f4-e5 (12) g1-f2 e5-d4 (13) f2-g3 d4-c5 (14) g3-f4 c7-d6 (15) f4-e3 d6-e5 (16) e3-f2 e5-f4 (17) f2-g1 f4-g3 (18) g1-h2 g3-f2 (19) h2-g3 f2-e1 (20) g3-h2 e1-f2 (21) h2-g1 f2-g3 (22) g1-h2 g3-f4 (23) h2-g1 f4-e5 (24) g1-f2 e5-d6 (25) f2-e3 d6-c7 (26) e3-f4 c5-d6 (27) f4-e3 d6-e5 (28) e3-f2 e5-f4 (29) f2-g1 f4-g3 (30) g1-h2 f6-g5

Ostatecznie białe osiągają pozycję, w której mogą zredukować końcówkę do jednego z fundamentalnych przypadków poprzez wymianę.

(31) h2-f4 g5-e3
(32) h6-g7

Można zauważyć, że dzięki wymianie czarne zyskały posunięcie. Białe odzyskują to posunięcie poprzez drugą wymianę.

(b8) … e3-d4 (33) g7-f8 d4-c5 (34) f8-e7 c7-b8 (35) e7-f6 c5-b6 (36) a5-c7 b8-d6

i wygrywają.

Druga pozycja z reguły jest rezultatem „pozycji mostka”, np. czarne kamienie na a5, h6, d6, czarna damka na e7. Białe kamienie na f8 i b8, białe damki na d4 i c5. Czarne mają posunięcie:

(1) e7-d8 c5-e7 (2) d8-f6 b8-c7

i białe wygrywają poprzez „drugą pozycję”.

ZMIANA STRONY BĘDĄCEJ NA POSUNIĘCIU

Z powodu wymian kamieni w poprzednim przykładzie, w kolejnych posunięciach następowały ciągłe zmiany strony będącej na posunięciu. Często jednak mamy do czynienia z wymianami, które NIE zmieniają strony będącej na posunięciu, a ponieważ wygrana lub porażka w ogromnej liczbie końcówek zależy od tego, który gracz ma posunięcie, ważne jest aby początkujący miał jasny pogląd na omawiane zagadnienia.

Wymiana zawsze zmienia posunięcie jeżeli zbijający kamień jest odbijany w następnym ruchu. Jeżeli odbijany jest inny kamień który z graczy będzie na posunięciu zależy od względnej pozycji zbijanych kamieni. Na potrzeby obliczeń posunięć dobrze jest wyobrazić sobie szachownicę jako złożoną z dwóch „systemów pól” — czarnego systemu zawierającego rzędy zaczynające się od pól a1, a3, a5 i a7 i białego systemu zawierającego pozostałe cztery rzędy. Jeżeli każdy z tych systemów zawiera PARZYSTĄ liczbę kamieni, gracz, którego ruch teraz wypada, traci opozycję czyli jego przeciwnik jest na posunięciu. Jeżeli liczba kamieni w każdym systemie jest NIEPARZYSTA, gracz, który ma ruch, zyskuje opozycję czyli jest na posunięciu. Ponieważ obliczenie posunięcia dotyczy tylko systemów w których obaj gracze mają taką samą ilość bierek, aby uzyskać pożądaną informację, wystarczy skorygować liczbę kamieni w jednym z systemów. Diagram 96 służy za przykład.

Po policzeniu kamieni w systemie czarnym na przykład, okazuje się, że ich liczba jest nieparzysta. Tak więc gracz, który ma teraz ruch jest na posunięciu, które w tej pozycji

+———————————————————-+
8 | | | | o | | | | |
|———————————————————-|
7 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
6 | | o | | | | | | |
|———————————————————-|
5 | | | o | | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | * | | | | | | | |
|———————————————————-|
2 | | * | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | * | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h