Szachy i Warcaby: Droga do mistrzostwa

by Edward Lasker

IV. PARTIE ILUSTRACYJNE

PARTIA Nr. 1

Partia miała miejsce w trakcie w trakcie Turnieju Mistrzów Stanów
Zachodnich w Lexington, Ky w 1917 roku.

Białe Czarne
Jackson Showalter Edward Lasker

(1) e2-e4 e7-e5 (2) Sg1-f3 Sb8-c6 (3) Gf1-b5 a7-a6

Jak to już zostało wyjaśnione wcześniej, ostatnie posunięcie nie może być postrzegane jako strata tempa ponieważ białe muszą albo wycofać się gońcem, co nie wspomaga ich rozwoju, albo wymienić gońca za skoczka z c6 pomagając w rozwoju czarnych poprzez otwarcie linii dla gońca z c8.

(4) Gb5-a4 Sg8-f6

Posunięcia Gf8-c5, które czarne mogłyby rozważać zamiast Sg8-f6 nie można polecać, ponieważ białe mogłyby odpowiedzieć c2-c3, a następnie wymusić wymianę centralnego piona czarnych poprzez d2-d4. Pełna kontrola centrum, którą białe uzyskałyby w trakcie dalszej gry wkrótce zaowocowałaby przytłaczającym atakiem. Na przykład: (4) …, Gf8-c5; (5) c2-c3, Sg8-f6; (6) o-o, o-o;

+———————————————————-+
8 | #W | | #G | #H | #K | #G | | #W |
|———————————————————-|
7 | | # | # | # | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | # | | #S | | | #S | | |
|———————————————————-|
5 | | | | | # | | | |
|———————————————————-|
4 | ^G | | | | ^ | | | |
|———————————————————-|
3 | | | | | | ^S | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | ^ | ^ | ^ | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | ^S | ^G | ^H | ^K | | | ^W |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 62. (7) d2-d4, e5:d4; (8) c3:d4, Gc5-b6; (9)e4-d5, Sf6-e8; (10) d5-d6, Sc6-e7; (11) d5-d6, c7:d6; (12) e5:d6, Se7-g6; (13) Gc1-g5, etc.

(5) d2-d3

Zwykle białe w tym momencie roszują. d2-d3 jest oczywiście dobrym posunięciem, ponieważ umożliwia rozwinięcie hetmańskiego gońca, ale o-o jest lepsze, ponieważ zachowuje w rezerwie opcję marszu hetmańskiego piona o jedno lub dwa pola. Kiedy poruszamy nim o dwa pola należy uniknąć następującej pułapki: (5) o-o, Gf8-e7; (6) d2-d4, b7-b5; (7) Ga4-b3, e5:d4 (nie Sc6:d4 ze względu na (8) Gb3:f7 i (9) Sf3:e5+); (8) Sf3:d4??, Sc6:d4; (9) Hd1:d4, c7-c5 i następnie c5-c4 wygrywające gońca. Białe mogą w tym wariancie spróbować poświęcenia piona (8) c2-c3, d4:c3 poprzez które uzyskają znaczącą przewagę w rozwoju figur.

Po (5) o-o białe grożą wygraniem piona e5 poprzez (6) Ga4:c6 i (7) Sf3:e5, ponieważ nie można teraz zagrać Hd8-d4; (8) Se5-f3, Hd4:e4 ze względu na (9) Wf1-e1. Czarne mają wiele możliwości odparcia tej groźby. Mogą obronić piona poprzez d7-d6 lub zagrać Gf8-e7 z perspektywą zbicia piona e4 w przypadku, gdyby białe wzięły piona e5, ostatecznie mogą od razu zbić piona e4.

Wszystkie te trzy warianty mogą być grane przez czarne aczkolwiek wydaje się, że białe uzyskują nieznaczną przewagę niezależnie od kontynuacji czarnych. To otwarcie cieszy się więc dużą popularnością we współczesnych turniejach.

[Uwaga: Dalej podaje dwa główne warianty, które stosują w swoich partiach mistrzowie:

A. (5) o-o, Gf8-e7; (6) Wf1-e1 (chroni piona e4 tak więc czarne muszą same bronić się przed Ga4:c6 i Sf3:e5), b7-b5; (7) Ga4-b3, d7-d6; (8) c2-c3 (chroniące gońca przed wymianą zagrażającą ze strony Sf6-a5), Sf6-a5; (9) Gb3-c2, c7-c5; (10) d2-d4, Hd8-c7. Teraz pion e5 jest chroniony dostatecznie i czarne zagrażają zwiększeniem presji na d4 poprzez Gc8-g4 i Sa5-c6. Może wydawać się, że białe mogą zignorować tą groźbę i kiedy tylko d4 zostaje zaatakowane wymienić piona na e5 lub ruszyć d4-d5. Jednak ten pierwszy manewr otworzy linię „d” dla czarnych wież, a drugi również nie będzie dobry, zanim czarne nie wykonają roszady. Ruch do przodu piona „d” na stałe zamyka linię „d” dla wież, tak więc król czarnych będzie bezpieczny w centrum, podczas gdy białe mogą spotkać się z atakiem na skrzydle królewskim, który czarne mogą uskutecznić szturmując pionami „h” i „g”.

Z tych wszystkich względów usprawiedliwione jest wykonanie przez białe posunięcia wyczekującego (11) h2-h3, które zabezpiecza pole d4 przed pośrednim atakiem Gc8-g4 i jednocześnie przygotowuje atak według dyskutowanych linii w połączeniu z diagramem 52. Po (11) …, Sa5-c6; (12) Gc1-e3, o-o; białe mogą bezpiecznie ruszyć do przodu pionem hetmańskim, a następnie przypuścić atak, o którym była mowa.

B. Drugi wariant mogący wziąć początek z pozycji na diagramie 62, to (5) o-o, Sf6:e4. Wydaje się raczej niebezpiecznym dla czarnych wzięcie piona, gdy ich król stoi nadal w linii „e”, którą białe mogą zająć swoją wieżą, ale po (6) Wf1-e1, Se4-c5; (7) Sf3-e5, Sc6:e5; (8) We1:e5+, Sc5-e6 białe nie mają zbyt wiele możliwości ataku i z tego względu wariant ten generalnie rozgrywa się inaczej. Za najsilniejsze posunięcie uważa się (6) d2-d4. Czarne nie mogą wziąć tego piona, ponieważ nastąpi Wf1-e1 i Sf3:d4 zagrażające wygraniem figury; mogą jednak próbować utrzymać swojego skoczka na dominującym polu e4 grając (6) …, b7-b5; (7) Ga4-b3, d7-d5. Po (8) d4:e5, Gc8-e6; (9) c2-c3 (ponownie zapewniające odwrót dla gońca), Gf8-e7; (10) Sb1-d2, najlepszą kontynuacją czarnych jest prawdopodobnie Se4:d2; (11) Hd1:d2 (nie Gc1:d2 ze względu na Ge6-g4); Sc6-a5 lub o-o. Manewr (10) …, Se4-c5; (11) Gb3-c2, d5-d4, którego próbowano w kilku ostatnich turniejach ma wątpliwą wartość, ponieważ czarne tracą kontrolę nad ważnym polem centralnym e4. Białe mogą użyć tego pola do ataku na słaby punkt c6 w następujący sposób: (12) Sd2-e4, d4:c3; (13) Se4:c5, Ge7:c5; (14) Gc2-e4, Hd8-d7; (15) Hd1-c2, Ge6-d5 (w celu zagrania Gd5:e4 gdyby nastapiło Wf1-d1); (16) Gc1-g5 i wydaje się, że czarne nie mają zadowalającej obrony. Na przykład (16) …, Gc5-b6; (17) Wa1-d1, Gd5:e4; (18) Hc2:e4, Hd7-e6; (19) Wd1-d6 lub (16) …, Gd5:e4; (17) Hc2:e4, c3:b2; (18) Wa1-d1, b2-b1H; (19) Wd1:b1 i dalej Wb1-c1.]

(5) … b7-b5

Najprostszą i prawdopodobnie najlepszą metodą obrony piona e5 przed groźbami Ga4:c6 i Sf3:e5 jest d7-d6 bez b7-b5.

(6) Ga4-b3 d7-d6

Alternatywą było Gf8-c5. Białe nie mogłyby wtedy wziąć piona e5 poprzez (7) Gb3-d5, o-o; (8) Gd5:c6, d7:c6; (9) Sf3:e5 ze względu na Hd8-d4 zagrażające matem na f2 i atakiem na skoczka.

+———————————————————-+
8 | #W | | #G | #H | #K | #G | | #W |
|———————————————————-|
7 | | | # | | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | # | | #S | # | | #S | | |
|———————————————————-|
5 | | # | | | # | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | ^ | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^G | | ^ | | ^S | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | ^ | ^ | | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | ^S | ^G | ^H | ^K | | | ^W |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 63.
(7) Sf3-g5

Ten atak dwoma figurami we wczesnym stadium otwarcia jest sprzeczny z generalnymi zasadami strategii. Białe zdobywają piona, ale nie może to być postrzegane jako korzyść większa niż strata tempa, którą ten ruch ze sobą pociągnął. Białe zaniedbały rozwój swoich figur i przyjdzie im za to zapłacić, zanim zdążą wykorzystać przewagę piona.

(7) … d6-d5 (8) e4:d5

Czarne nie mogą odbić piona, ponieważ dałoby to białym okazję do zainicjowania brutalnego ataku zaczynającego się od poświęcenia skoczka na f7: (8) …, Sf6:d5; (9) Sg5:f7, Ke8:f7; (10) Hd1-f3+, Kf7-e6 (skoczek na d5 musi być obroniony); (11) Sb1-c3, Sc6-e7; (12) o-o, następnie Wf1-e1, d3-d4, etc. Odsłonięta pozycja czarnego króla warta jest poświęcenia przez białe figury.

+———————————————————-+
8 | #W | | #G | #H | #K | #G | | #W |
|———————————————————-|
7 | | | # | | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | # | | #S | | | #S | | |
|———————————————————-|
5 | | # | | ^ | # | | ^S | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^G | | ^ | | | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | ^ | ^ | | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | ^S | ^G | ^H | ^K | | | ^W |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 64.
(8) … Sc6-d4

Tym posunięciem czarne krzyżują plany białych poprzez wymianę gońca, który miał odgrywać główną rolę w ataku, a w konsekwencji skoczek na g5 nie będzie miał szansy wykonać żadnego użytecznego zadania.

(9) d5-d6

Ponownie otwiera diagonalę gońca i pozbywa się izolowanego piona poprzez wymianę zanim czarne będą miały okazję do zbicia go.

(9) … Sd4:b3 (10) d6:c7 Hd8:c7

+———————————————————-+
8 | #W | | #G | | #K | #G | | #W |
|———————————————————-|
7 | | | #H | | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | # | | | | | #S | | |
|———————————————————-|
5 | | # | | | # | | ^S | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | #S | | ^ | | | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | ^ | ^ | | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | ^S | ^G | ^H | ^K | | | ^W |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 65. Czarne mogłyby odzyskać piona przez Hd8-d5; (11) a2:b3, Hd5:g2; (12) Hd1-f3, Hg2:f3; (13) Sg5:f3, Gc8-b7; (14) Ke1-e2, Gf8-d6 i Gd6:c7; ale czyniąc tak straciłyby swoją przewagę rozwoju, która, jak pokaże to późniejszy przebieg partii, jest dużo ważniejsza.

(11) a2:b3 Gc8-b7 (12) o-o h7-h6!

Jeżeli czarne bez względu na wszystko rozwijałby tylko figury, straciłyby wkrótce przewagę. Białe potrzebują tylko dwóch ruchów – Wf1-e1 i Sg5-e4, aby sparaliżować efekt silnego hetmańskiego gońca czarnych i aby odzyskać kontrolę nad centrum, które obecnie kontrolują czarne ze względu na swojego centralnego piona.

(13) Sg5-f3 Gf8-d6 (14) Wf1-e1 o-o (15) Sb1-d2 Wa8-d8 (16) c2-c3

Białe nie ryzykują Sd2-e4, ponieważ po Sf6:e4; (17) d3:e4 czarne mogłyby odsłonić wieżę posunięciem Gd6-b4 jednocześnie atakując hetmana i wieżę białych. Jedyną obroną białych byłoby (18) Gc1-d2 lub Sf3-d2, ale w każdym z tych przypadków same by się związały i czarne mogłyby rozpocząć przytłaczający atak poprzez f7-f5, co pozwoliłoby włączyć się do akcji królewskiej wieży.

Posunięciem c2-c3 białe chronią się przed Gd6-b4 i zagrażają przerwaniem diagonali hetmańskiego gońca czarnych. Czarne naturalnie będą starały się temu zapobiec, a pierwszym posunięciem temu służącym będzie e5-e4 otwierające linię jednocześnie dla gońca d6 dla hetmana. Na pierwszy rzut oka posunięcie nie wydaje się dobrym ponieważ na polu e4 pion jest atakowany trzykrotnie, a broniony tylko dwa razy; ale białe nie mogą wycofać zarówno skoczka z d2 jak i piona d3 z linii hetmańskiej ze względu na groźbę Gd6:h2+ wygrywającą hetmana za wieżę i gońca. Czarne mogą więc bezpieczne maszerować pionem.

+———————————————————-+
8 | | | | #W | | #W | #K | |
|———————————————————-|
7 | | #G | #H | | | # | # | |
|———————————————————-|
6 | # | | | #G | | #S | | # |
|———————————————————-|
5 | | # | | | # | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^ | ^ | ^ | | ^S | | |
|———————————————————-|
2 | | ^ | | ^S | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | | ^G | ^H | ^W | | ^K | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 66. (16) … e5-e4 (17) d3:e4 Sf6:e4 (18) Hd1-c2

Teraz, gdy hetman opuścił linię „d”, uwalniając ze związania skoczka, należy coś przedsięwziąć w celu obrony skoczka na e4, który jest atakowany dwa razy, a broniony tylko raz. Wchodzą w rachubę dwa posunięcia. Jednym z nich jest f7-f5 utrzymujące skoczka w dominującej pozycji centralnej, ponieważ białe nie mogą go zbić bez otwierania linii „f” dla wieży czarnych i utraty piona h2, który musi być chroniony skoczkiem na f3. Inną możliwością jest bicie Se4:d2 wygrywające piona h2 niezależnie od tego czy białe odbiją skoczka gońcem czy skoczkiem. Trudno jest jednoznacznie stwierdzić, które z tych dwóch posunięć jest lepsze – jest to kwestia raczej temperamentu. Gracz preferujący powolny i pewny postęp wybierze f7-f5. Gracz lubiący szybszą akcję zacznie bez opóźnień bezpośrednią walkę poprzez Se4:d2. Czarne wybrały właśnie tą drugą możliwość.

(18) … Se4:d2

Białe stają teraz przed problemem, czy odbić gońcem czy skoczkiem. Jeżeli odbiją gońcem, czarne wymienią na f3 przerywając łańcuch pionów białych i odzyskają piona posunięciem Gd6:h2. Jeżeli odbiją skoczkiem, czarne również zbiją piona h2 ale inne piony przed królem pozostaną nietknięte. Wadą tej ostatniej kontynuacji jest jednak to, że rozwój białych jest opóźniony o kolejne dwa posunięcia, ponieważ goniec hetmański zostanie zablokowany. Z tego względu białe decydują się na Gc1:d2 prawdopodobnie sądząc, że wynagrodzą to sobie wyłomem w linii pionów poprzez atak w linii „g” lub „h”, które otworzy manewr czarnych.

+———————————————————-+
8 | | | | #W | | #W | #K | |
|———————————————————-|
7 | | #G | #H | | | # | # | |
|———————————————————-|
6 | # | | | #G | | | | # |
|———————————————————-|
5 | | # | | | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^ | ^ | | | ^S | | |
|———————————————————-|
2 | | ^ | ^H | #S | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | | ^G | | ^W | | ^K | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 67.
(19) Gc1:d2 Gb7:f3

Fakt, iż czarne w celu wygrania piona h2 będą musiały wymienić swojego dobrze ustawionego gońca hetmańskiego, prawdopodobnie był kolejnym powodem decyzji białych o odbiciu gońcem.

(20) g2:f3 Gd6:h2+ (21) Kg1-g2

+———————————————————-+
8 | | | | #W | | #W | #K | |
|———————————————————-|
7 | | | #H | | | # | # | |
|———————————————————-|
6 | # | | | | | | | # |
|———————————————————-|
5 | | # | | | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^ | ^ | | | ^ | | |
|———————————————————-|
2 | | ^ | ^H | ^G | | ^ | ^K | #G |
|———————————————————-|
1 | ^W | | | | ^W | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 68. Generalna ocena pozycji ukazuje wyraźnie przewagę czarnych. Wieża na d8 jest gotowa do wzięcia udziału w bitwie, podczas gdy białe muszą wykonać kilka ruchów przygotowawczych swoimi wieżami zanim będą mogły ich użyć na skrzydle królewskim – na jedynej części szachownicy, gdzie mają szansę być skuteczne. Na linii „e” kontrolowanej przez wieżę białych nie ma żadnych celów, które mogłaby ona zaatakować.

Co więcej, król białych jest odsłonięty, podczas gdy król czarnych jest bezpiecznie okopany za swoimi pionami.

Dobrą kontynuacją dla czarnych, która od razu przychodzi na myśl jest Wd8-d6 pozwalająca zdwoić wieże w linii „d” lub wziąć udział wieży d6 w walce na skrzydle królewskim.

(21) … Wd8-d6 (22) We1-e4

Białe nie mogą zbić gońca na h2 ponieważ Wd6:d2 wygrywa hetmana. (22) f3-f4 również nie byłoby dobre ze względu na odpowiedź czarnych Hc7-d7, grożącą Wd6:d2 jak również Hc7-g4+; Kg2:h2, Wd6-g6 i mat w dwóch posunięciach.

Manewrem We1-e4 białe próbują chronić swojego króla poprzez We4-g4 skierowane przeciwko atakom na linii „g”. Czarne naturalnie będą się starały udaremnić tą próbę.

(22) … f7-f5 (23) We4-h4

Czarne muszą teraz zdecydować, czy wycofywać swojego gońca na e5 czy kontratakować białego gońca poprzez Hc7-d7 lub Hc7-d8 lub Wf8-d8. Kontratak wygląda lepiej, ponieważ zagraża wymuszonym wejściem wież do drugiego rzędu, wyparciem hetmana białych i zaatakowaniem króla z flanki. Wycofanie gońca da białym czas na zagranie hetmańską wieżą na skrzydło królewskie.

Najsilniejszym posunięciem z tych trzech jest Hc7-d8, ponieważ atakuje również wieżę h4 pozbawiając w locie białe możliwości ocalenia ich gońca.

(23) … Hc7-d8 (24) Wh4:h2 Wd6:d2 (25) Hc2-c1

Hetman białych jest teraz w znikomym stopniu mobilny i dodatkowo odciął hetmańską wieżę od skrzydła królewskiego. Czarne, z drugiej strony, mogą łatwo doprowadzić do kooperacji swoich wież poprzez zdwojenie ich w linii „d” lub w drugim rzędzie. Decydują się na to pierwsze rozwiązanie, ponieważ kontrola linii hetmańskiej – „d” utrzymuje wojska białych rozdzielone na dwie części, które w niewielkim lub żadnym stopniu komunikują się ze sobą, podczas gdy figury czarnych są gotowe do koncentracji na skrzydle królewskim w dowolnej chwili.

(25) … Hd8-g5+ (26) Kg2-h1 Wf8-d8 (27) Hc1-e1

Z zamiarem grania He1-e6+ dla uzyskania czasu na przemieszczenie się hetmańską wieżą na skrzydło królewskie.

(27) … Kg8-h7 (28) He1-c1

+———————————————————-+
8 | | | | #W | | | | |
|———————————————————-|
7 | | | | | | | # | #K |
|———————————————————-|
6 | # | | | | | | | # |
|———————————————————-|
5 | | # | | | | # | #H | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^ | ^ | | | ^ | | |
|———————————————————-|
2 | | ^ | | #W | | ^ | | ^W |
|———————————————————-|
1 | ^W | | ^H | | | | | ^K |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 69.

Hetman nie może opuścić pierwszego rzędu ze względu na groźbę Wd2-d1+. W zasięgu czarnych jest próba wyparcia hetmana poprzez zaatakowanie pola d1 po raz kolejny – hetmanem i w ten sposób zagrażając wygraniem hetmana za wieżę poprzez szach na d1. Czarne mogą tego dokonać stawiając hetmana na linii „d” za wieżą.

(28) … Wd8-d6 (29) c3-c4

Widocznie białe nie odgadły zamiarów czarnych ponieważ wtedy zagrałyby (29) Hc1-f1 w odpowiedzi na Hg5-d8 i (30) Wa1-e1, Wd2-d1; (31) Kh1-g2. Ale również wtedy czarne łatwo wygrałyby poprzez (29) …, Wd2:b2 i zdwojenie wież w drugim rzędzie.

(29) … Hg5-d8 (30) Hc1-c3

Jedyną alternatywą ratującą hetmana było Kh1-g2, ale następujące po nim
Wd2-d1 wygrywa za darmo wieżę.

Czarne forsują mata w dziesięciu posunięciach: Wd2-d1+; (31) Wa1:d1, Wd6:d1+; (32) Kh1-g2, Hd8-g5+; (33) Kg2-h3, Wd1-g1; (34) Hc3-d4, Hg5-h5+; (35) Hd4-h4, Hh5:f3+; (36) Hh4-g3, Wg1:g3+; (37) f2:g3, f5-f4; (38) Kh3-h4, Hf3:g3+; (39) Kh4-h5, Hg3-g5 mat. Ta partia nie została przegrana za sprawą błędnej kombinacji, ale ze względu na stratę temp w otwarciu, której nie udało się następnie nadrobić.

PARTIA Nr. 2

Grana w trakcie Turnieju Mistrzów Nowego Jorku 1915

Białe Czarne
Edward Lasker Jose Raoul Capablanca

(1) d2-d4 d7-d5 (2) Sg1-f3 Sg8-f6 (3) c2-c4 e7-e6 (4) Sb1-c3 Sb8-d7 (5) Gc1-g5 Gf8-b4

Zwykle gońca rozwija się na e7, ponieważ po roszadzie białych b4 nie będzie dla niego odpowiednim polem.

(6) e2-e3 c7-c5

Tym posunięciem czarne stwarzają groźbę zaatakowania poprzez Hd8-a5 skoczka na c3 po raz drugi i zdjęcia związania ze skoczka f6, który zostaje wtedy uwolniony i będzie mógł współpracować z gońcem b4 i hetmanem idąc na pole e4. Próbując odparować groźby czarnych białe zrobią co w ich mocy dla rozwoju swoich figur łącząc atak z obroną. Królewski goniec nie został jeszcze rozwinięty, a jego najbardziej naturalne pole docelowe pokrywa kontrolą pole, na którym czarne chcą postawić swojego skoczka.

(7) Gf1-d3 Hd8-a5 (8) Hd1-b3

+———————————————————-+
8 | #W | | #G | | #K | | | #W |
|———————————————————-|
7 | # | # | | #S | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | | | | | # | #S | | |
|———————————————————-|
5 | #H | | # | # | | | ^G | |
|———————————————————-|
4 | | #G | ^ | ^ | | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^H | ^S | ^G | ^ | ^S | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | ^ | | | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | | | | ^K | | | ^W |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 70. Białe muszą być bardzo ostrożne ze względu na różne wymiany możliwe w centrum. Czarne zagrażają na przykład wymianą najpierw na d4, a następnie posunięciem Sf6-e4 i jeżeli wtedy białe zbiją skoczka gońcem, to goniec na g5 będzie atakowany przez hetmana, co pozwoli pionowi d5 zwolnić szósty rząd. Mogą też najpierw zagrać Sf6-e4 i dopiero wymienić na d4. Refleksja, że wszystkie te groźby bazują na fakcie, że skoczek c3 jest związany tak długo, jak długo białe nie wykonają roszady, prowadzi do pomysłu (8) o-o. Prawdą jest, że czarne mogą wtedy wygrać piona biorąc podwójnie na c3; jednak czyniąc w ten sposób opóźnią swój rozwój i białe mogą poprowadzić silny atak wprowadzając szybko do akcji wszystkie swoje figury, podczas gdy hetman czarnych jest oddzielony od reszty swoich wojsk.

Ósme posunięcie białych, Hd1-b3 ma kilka wad. Po pierwsze czarne mogą zagrać b7-b5! wygrywając figurę za trzy piony, ponieważ białe nie mogą zrobić nic lepszego niż (9) c4:b5 lub c4:d5 pozwalając na c5-c4. Po drugie, czarne mogą przeprowadzić uprzednio wspomnianą kombinację, mogącą otworzyć piąty rząd, tak więc hetman zaatakuje g5. Ta sama kombinacja byłaby możliwa, gdyby białe zagrały (8) Hd1-c2.

(8) … Sf6-e4 (9) o-o

Oferta poświęcenia piona Se4:c3; (10) b2:c3, Gb4:c3 z perspektywą ataku poprzez (11) Wa1-c1, etc., jak to wskazano uprzednio. Czarne wolą jednak skoncentrować swój atak na g5.

(9) … Se4:g5 (10) Sf3:g5 c5:d4 (11) Sc3-b5

(11) e3:d4 spowodowałoby utratę figury ze względu na d5:c4 z jednoczesnym atakiem na gońca na d3 i skoczka na g5. Czarne mogą teraz wygrać piona poprzez wzięcie na d3, ale byłoby to bardzo niebezpieczne, ponieważ otwierałoby linię „f” dla wieży białych.

(11) … Sd7-c5

+———————————————————-+
8 | #W | | #G | | #K | | | #W |
|———————————————————-|
7 | # | # | | | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | | | | | # | | | |
|———————————————————-|
5 | #H | ^S | #S | # | | | ^S | |
|———————————————————-|
4 | | #G | ^ | # | | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^H | | ^G | ^ | | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | ^ | | | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | | | | | ^W | ^K | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 71. Pozycja staje się naprawdę bardzo skomplikowana. Pierwszą możliwością jaką rozważą białe jest (12) Sb5-d6+; ale po Ke8-e7 wydaje się, że nie ma satysfakcjonującej kontynuacji. Na przykład: (13) Hb3-c2, Sc5:d3; (14) Sd6:f7, Wh8-f8 wygrywa dwa skoczki za wieżę. Lub: (14) Sd6:c8+?, Wa8:c8; (15) Hb3:d3, d5:c4 wygrywa figurę. Tak więc białe nie mają innej możliwości, niż wycofać hetmana.

(12) Hb3-c2 Sc5:d3 (13) Hc2:d3 a7-a6

+———————————————————-+
8 | #W | | #G | | #K | | | #W |
|———————————————————-|
7 | | # | | | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | # | | | | # | | | |
|———————————————————-|
5 | #H | ^S | | # | | | ^S | |
|———————————————————-|
4 | | #G | ^ | # | | | | |
|———————————————————-|
3 | | | | ^H | ^ | | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | ^ | | | | ^ | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | | | | | ^W | ^K | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 72. Niełatwo jest czarnym utrzymać zdobycznego piona. Jeżeli zagrają (13) …, Gb4-e7; (14) Sg5-f3, d4:e3; białe mogą kontynuować (15) c4:d5 z dobrymi szansami ataku ze względu na otwarte linie w centrum szachownicy, z których czarne nie mogą jeszcze zrobić użytku, ponieważ nie zroszowały.

Posunięciem a7-a6 czarne znowu otwierają piąty rząd w celu prowadzenia operacji przeciwko skoczkowi na g5.

(14) Sb5:d4 d5:c4 (15) Hd3:c4 Gc8-d7 (16) Sd4-b3

Jest to bardzo złe posunięcie naruszające podstawowe zasady strategii.
Wycofując skoczka z dominującego pola centralnego białe zmniejszają
jego mobilność zamiast ją zwiększać. Logiczną kontynuacją byłoby tutaj
Wf1-d1 lub Wa1-c1, rozwijające jedną z wież.

(16) … Ha5:g5 (17) Hc4:b4 Gd7-c6

Gdyby białe nie wycofały swojego skoczka z d4, czarne nie byłyby w stanie zająć gońcem tego preferowanego miejsca.

(18) e3-e4 a6-a5

Pion wypycha hetmana poza diagonalę a3-f8, ponieważ pion e4 musi być broniony.

(19) Hb4-d2 Hg5:d2

Czarne w bardzo prosty sposób pokazują, że wymiana hetmanów jest niekorzystna dla białych. Fakt ten białe powinny były przewidzieć, ponieważ niebroniony skoczek na d2 pozwala czarnym przejąć kontrolę nad linią „d” poprzez roszadę na stronie hetmańskiej.

(20) Sb3:d2 o-o-o (21) Sd2-c4

Białe nie mogą grać Wa1-d1 ze względu na Wd8-d4 z groźbą Wh8-d8.

(21) … Gc6:e4 (22) Wf1-c1

To posunięcie po prostu zapewnia czarnemu królowi bezpieczne miejsce. Wskazuje na mające nastąpić Sc4:a5. Wd8-d2 powinno spotkać się z odpowiedzią (23) Wf1-c1+ i (24) Wc1-c4.

(22) … Kc8-b8 (23) f2-f3

Znowu posunięcie pomagające przeciwnikowi, ponieważ prowadzi gońca tam gdzie chce on się znaleźć.

(23) … Ge4-d5 (24) Sc4:a5 Wd8-c8 (25) b2-b3

Ta sytuacja dostarcza przykładu szkoleniowego dotyczącego wagi reguł rządzących formacjami pionów, co zostało uprzednio omówione. Poprzez zaatakowanie skoczka królem czarne mogą wymusić wymianę gońca za skoczka na c4.

+———————————————————-+
8 | | #K | #W | | | | | #W |
|———————————————————-|
7 | | # | | | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | | | | | # | | | |
|———————————————————-|
5 | ^S | | | #G | | | | |
|———————————————————-|
4 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | ^ | | | | ^ | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | | | | | | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | ^W | | ^W | | | | ^K | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 73.

Białe pozostawione będą z pionem c4, który jest słaby ze względu na swoją zaawansowaną pozycję. Czarne mogą zaatakować go królem i król białych w konsekwencji będzie zmuszony do pozostania na skrzydle hetmańskim dla obrony tego piona, podczas gdy czarne mogą uzyskać piona przechodniego na skrzydle królewskim. Te manewry byłyby możliwe oczywiście tylko wtedy, gdyby na szachownicy nie było wież. Dlatego czarne próbują wymusić wymianę, a białe powinny zrobić wszystko, aby tego uniknąć.

(25) … Wc8:c1+ (26) Wa1:c1 Wh8-c8 (27) Wc1:c8+

Z punktu widzenia beznadziejnego położenia piona najlepiej byłoby porzucić go i kontynuować (27) Wc1-d1, b7-b6; (28) Sa5-c4, Gd5:c4; (29) b3:c4, Wc8:c4; (30) Wd1-d2 aby utrzymać wieżę na szachownicy i zachować szansę na remis.

(27) … Kb8:c8 (28) Kg1-f2 Kc8-c7 (29) Kf2-e3 Kc7-b6 (30) Sa5-c4+ Gd5:c4 (31) b3:c4 Kd6-c5 (32) Ke3-d3 e6-e5

Jasno widać strategię czarnych w tej końcówce. Zagrają f7-f5 i wypchną do przodu piona „e”, gdy tylko białe zagrają Kd3-c3. Zamiast tego ostatniego posunięcia białe mogłyby zagrać a2-a3, co również będzie utrzymywało czarnego króla z dala od b4; ale gdy wkrótce piony białych będą potrzebować zapasowych ruchów króla – zabraknie ich. Na przykład: (32) a2-a3, f7-f5; (33) g2-g4, g7-g6; (34) h2-h3, h7-h6; (35) h3-h4, h6-h5; (36) g4-g5, b7-b6!; (37) Kd3-c3, e5-e4; (38) f3-f4, e4-e3; (39) Kc3-d3, e3-e2; (40) Kd3:e2, Kc5:c4; (41) Ke2-e3, b6-b5.

+———————————————————-+
8 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
7 | | # | | | | # | # | # |
|———————————————————-|
6 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
5 | | | #K | | # | | | |
|———————————————————-|
4 | | | ^ | | | | | |
|———————————————————-|
3 | | | | ^K | | ^ | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | | | | | | ^ | ^ |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 74. Czarne potrzebują teraz tylko sześciu posunięć aby promować piona b5, podczas gdy białe w tym czasie nie mogą zrobić nic poza zbiciem pionów „g” i „h”, a czarny hetman będzie oczywiście w stanie bez problemu powstrzymać przechodnie piony białych. Partia miała dalej następujący przebieg:

(33) g2-g4 f7-f6 (34) h2-h4 g7-g6 (35) Kd3-e4 Kc5-d6

Czarne mogłyby również zbić piona c4 i pozwolić na (36) g4-g5, f6:g5; (37) h4:g5

+———————————————————-+
8 | | | | | | | | |
|———————————————————-|
7 | | # | | | | | | # |
|———————————————————-|
6 | | | | #K | | # | # | |
|———————————————————-|
5 | | | | | # | | | |
|———————————————————-|
4 | | | ^ | | ^K | | ^ |^ |
|———————————————————-|
3 | | | | | | ^ | | |
|———————————————————-|
2 | ^ | | | | | | | |
|———————————————————-|
1 | | | | | | | | |
+———————————————————-+
a b c d e f g h

DIAGRAM 75.

Miałyby wtedy hetmana w kolejnych ośmiu posunięciach, podczas gdy białe nie mogłyby dojść swoimi pionami dalej niż do g7, tak więc czarne łatwo wygrałyby.

Marsz na piona b7 zamiast na piony ze skrzydła królewskiego również nie pomógłby białym, ponieważ nie zdążyłyby wrócić na czas na skrzydło królewskie w celu ochrony pionów „f” i „g”.

(36) f3-f4 e5:f4 (37) Ke4:f4 Kd6-c5 (38) h4-h5 Kc5:c4 (39) Kf4-e4 b7-b5 (40) a2-a3 Kc4-c5 (41) Białe poddały się.