SCENA I

Amalia w ogrodzie śpiewa przy lutni.

Jak Anioł, szczęściem upojon Walhali¹⁰⁴,

Któryż w piękności zrównał mu młodzieniec?

Oko łagodne, jak gdy w modrej fali

Słońce majowe odbije swój wieniec.

Uścisk szalone zachwycenie wlewał,

Serca ognistym uderzały tańcem;

Głos i słuch niemiał, wzrok się nocą skrywał —

A duch wirował pod nieb górnych krańcem.

Jego całunek — ach, to rajskie czucie!

Jako w płomieniu drugi płomień tonie,

Jak się dwie nuty gubią w jednej nucie

I tworzy boską, niebiańską harmonię:

Duch z duchem szalał, leciał, pędził kołem,

Nam usta, lica drżały i płonęły —

Dusza wraz z duszą, niebo z ziemią społem

Jakby stopione, kochanków objęły.

Jego już nie ma — daremnie, daremnie

Tęskno westchnienie z piersi się dobywa.

Jego już nie ma — całe szczęście we mnie

W jedno ginące ach! się rozbolewa!

FRANCISZEK

Wchodzi.

Znowu tu, uparta entuzjastko? Wykradłaś się z wesołej biesiady i gościom zabawę popsułaś.

AMALIA

Szkoda tej niewinnej zabawy — w twoich uszach musi jeszcze dzwonić pieśń pogrzebowa, co brzmiała przy grobie ojca twojego...

FRANCISZEK

Chceszże wiecznie narzekać? Zostaw umarłych w pokoju, a daj szczęście żyjącym. Przychodzę...

AMALIA

A prędko odejdziesz?

FRANCISZEK

O biada! nie pokazuj mi tej ponurej, dumnej twarzy! zasmucasz mię, Amalio! Przychodzę powiedzieć ci...

AMALIA

Muszę słuchać, bo Franciszek Moor jest teraz łaskawym tu panem.

FRANCISZEK

Tak, istotnie; właśnie o tem chciałem mówić z tobą. Maksymilian położył się do snu w grobie ojców swoich, a ja panem — chciałbym jednak zupełnie nim zostać, Amalio! Wiesz, jak ci było w naszym domu; uważano cię jak córkę Moora, śmierć nawet przeżyła miłość jego dla ciebie. O tem zapewne nie zapomnisz nigdy?...

AMALIA

Nigdy, nigdy. Któż by był tak lekkomyślny i przy wesołej biesiadzie z winem śmiał to przepijać!

FRANCISZEK

Za miłość mojego ojca powinnaś synom nagrodzić — a Karol nie żyje. — Dziwisz się? Zawrót masz głowy? W samej rzeczy, myśl jest tak pochlebna, wspaniała, że nawet dumę kobiety zagłuszyć może. Franciszek depce nogami najznakomitszych panien nadzieje; Franciszek przychodzi i biednej, opuszczonej sierocie składa swoje serce, swoją rękę i z niemi¹⁰⁵ wszystkie swoje skarby i zamki i bory. Franciszek, któremu zazdraszczają¹⁰⁶, którego się obawiają, głosi się dobrowolnym Amalii niewolnikiem.

AMALIA

Dlaczegóż piorun nie zgruchoce bezbożnego języka, co takie zbrodnicze słowa wymawia! Zamordowałeś mojego kochanka, a Amalia ma cię mężem nazywać? Ty...

FRANCISZEK

Nie tak gwałtownie, najłaskawsza księżniczko! Wprawdzie Franciszek nie zgina się jako gruchający Seladon¹⁰⁷ przed tobą. Wprawdzie nie uczył się, na wzór stęsknionych pasterzy Arkadii, echom grot i opok miłosne skargi swoje wypowiadać — Franciszek mówi, a gdy nie odpowiadają, to rozkazuje.

AMALIA

Robaku! rozkazywać? ty mnie rozkazywać? A gdy rozkazy z szyderskim¹⁰⁸ śmiechem odrzucę?

FRANCISZEK

Tego nie uczynisz. Znam ja sposób, co dumę upornej¹⁰⁹ głowy na piękne¹¹⁰ zegnie do ziemi — klasztor i mury.

AMALIA

Brawo, cudownie! A w klasztorze i murach od twych oczów bazyliszkowych na wieki uwolniona i w czas bogata, by o Karolu myśleć, żyć pamięcią o nim. Bądźże¹¹¹ mi pozdrowiony z twoim klasztorem! Przybywaj, przybywaj z twoimi murami!

FRANCISZEK

Ha, ha! Czy tak? Pomnij, żeś mię¹¹² nauczyła sztuki udręczania ciebie. Mój widok, podobny do furii z ognistymi włosami, musi ci ten wieczny kaprys o Karolu z głowy wybiczować. Straszydło Franciszka stanie za obrazem twego kochanka na czatach, jak pies czarownika, co lega na skrzyniach ze złotem. Za włosy cię do kaplicy zawlokę; mieczem w dłoni przysięgę małżeńską spod duszy ci dobędę; do dziewiczego twego łoża jak burza się zwalę — i wstyd twój dumny większą jeszcze dumą pokonam.

AMALIA

Dając mu policzek.

Weźże¹¹³ to na zadatek!

FRANCISZEK

W złości.

O jakże w dziesięcioro i znowu w dziesięcioro tę bezczelność ukaram! Nie moją małżonką — zaszczyt nie dla ciebie — nałożnicą mi będziesz, żeby cię cnotliwe żony chłopskie palcami wytykały, ile się razy na ulicy pokażesz. Zgrzytaj zębami, ziej śmierć i płomień twym wzrokiem — mnie gniew kobiety zabawia, a ciebie piękniejszą, pożądańszą czyni. Chodź! — ta opryskliwość moje zwycięstwo ozdobi, przyprawi mi rozkosz w wymuszonych uściskach! Chodź do mojej komnaty — żar mię żądzy pali — zaraz, natychmiast musisz iść za mną!

Chce ją porwać.

AMALIA

Rzucając mu się na szyję.

Przebacz mi, Franciszku! W chwili, gdy chce ją uściskać, wydziera mu szpadę i odskakuje. Widzisz, złoczyńco, w co cię obrócić mogę! ja kobieta, ale kobieta szalona. Odważ się tylko: ta stal przez środek twej piersi pobieży, a duch mego stryja mą ręką pokieruje. Zmykaj natychmiast!

Goni za nim i wypędza.

Ach, jakże mi dobrze! Teraz wolno odetchnąć mogę — czułam się silną jak iskrami parskający rumak, gniewną jak tygrysica, co za wydziercą piskląt swych goni. Do klasztoru, powiadasz. Dzięki ci za to odkrycie — przynajmniej zawiedziona miłość znalazła swoje schronienie. — Klasztor! tam krzyż Zbawiciela będzie ucieczką mojej zawiedzionej miłości.

Chce odchodzić.

Herman wchodząc lękliwie.

HERMAN

Panno Amalio! Panno Amalio!

AMALIA

Nieszczęśliwy! czego chcesz ode mnie?

HERMAN

Z duszy swej muszę zrzucić ciężar, nim ją do piekła zagniecie. Upada przed nią. Przebaczenia, przebaczenia! Jam was bardzo obraził, panno Amalio!

AMALIA

Wstań, odejdź! Nie chcę wiedzieć o niczem¹¹⁴.

Chce wychodzić.

HERMAN

Zatrzymując.

Nie, zostańcie! na Boga, na Boga wiecznego! wszystkiego się dowiecie.

AMALIA

Ani słowa więcej — przebaczam ci, odejdź w pokoju.

Chce go opuścić.

HERMAN

Jednego tylko słowa posłuchaj — ono ci całą spokojność powróci.

AMALIA

Wraca i z podziwieniem patrzy na niego.

Jak to, przyjacielu? Któż w niebie i na ziemi może spokojność mi wrócić?

HERMAN

Jedno słowo z ust moich — posłuchajcie tylko!

AMALIA

Z litością jego rękę biorąc.

Dobry człowiecze, czyż może słowo z ust twoich wrzeciądze¹¹⁵ wieczności rozłamać?

HERMAN

Wstając.

Karol żyje jeszcze!

AMALIA

Z krzykiem.

Nieszczęsny!

HERMAN

Nieomylnie — ale jeszcze słowo: twój stryj...

AMALIA

Wpadając na niego.

Ty kłamiesz...

HERMAN

Twój stryj...

AMALIA

Karol żyje jeszcze!

HERMAN

Twój stryj...

AMALIA

Karol żyje jeszcze!

HERMAN

I twój stryj także. Nie wydaj mnie.

Wybiega.

AMALIA

Stoi długo w osłupieniu, potem bieży¹¹⁶ za nim krzycząc.

Karol żyje jeszcze!