SCENA IX

Starościna i Starosta

STAROSTA

Cóż się waćpani dzieje! sądziłem, że gore,

Albo, że które w domu zemdlało lub chore.

Skądże te krzyki?

STAROŚCINA

Mon coeur¹⁰², źle się trochę czuję,

Głowa mię boli, jakiś frisson¹⁰³ mię przejmuje.

STAROSTA

Jaki u licha frisson? ciało pewnie zdrowe,

Lecz te diabelskie książki bałamucą głowę:

Te was przenoszą w jakieś dziwaczne krainy,

I każą płakać, wzdychać, choć nie ma przyczyny.

Nie w takiem matki nasze bałamuctwie żyły,

Przędły, piekły pierniki, lub w krosienkach szyły;

Były przytem wesołe, szczęśliwe i zdrowe,

Nie durzyły im głowy dymy romansowe.

STAROŚCINA

płacze

Chcieć waćpanu dogodzić, jest rzecz widzę próżna,

Kiedy się nie podobam, to się rozwieść można.

STAROSTA

na boku

Tam do kata; gdyby iść chciała do rozwodu,

Utraciłbym połowę rocznego dochodu.

To nie żart, żonę taką trzeba menażować¹⁰⁴.

Do Starościny, śmiejąc się, i biorąc ją za rękę

Nie, robaczku, ja tylko chciałem tak żartować:

To się ciebie nie tyczy, bądź uspokojoną,

Ach! drugiej takiej żony nie znalazłbym pono!

Nie rozdzielim się nigdy: lecz czemuż tak biedna,

Nie chcesz się czem rozerwać, siedzisz sama jedna?

STAROŚCINA

Lubię sobie przez okno patrzeć na naturę,

Szarmancki robił ze mną maleńką lekturę;

Tout à fait garçon brave¹⁰⁵, i pełen tandressy¹⁰⁶,

Vraiment¹⁰⁷ bardziej nad innych wart panny Teresy:

Nie refiuzuj¹⁰⁸ mu dłużej.

STAROSTA

Trudno trochę człeku¹⁰⁹

Wybrać między młodzieżą zepsutego wieku.

Mamy dwóch konkurentów, każdego ktoś swata,

Potrzeba wziąć za zięcia trzpiota lub sensata:

Przyznam się, wolę tego, co już jest swym panem,

Nie będę się zatrudniał przynajmniej ich stanem;

Lecz sensat bez majątku, bez dóbr i pieniędzy,

Morałami swojemi nie opędzi nędzy,

Nowy przyczyni zachód, wydatek i troski,

Trzeba zaraz dać posag, lub wypuścić wioski¹¹⁰.

Ja zaś, niech się jak kto chce śmieje i urąga,

Ja za życia mojego nie dam i szeląga;

Niechaj się sam jegomość fortuny dorabia.

STAROŚCINA

Votre argent¹¹¹ Szarmanckiego zapewne nie zwabia,

Au dessus des trésors¹¹², nad drogie kamienie

Woli regard¹¹³ Teresy, albo jej westchnienie.

STAROSTA

I jakie? to o posag przykrzyć się nie będzie?

STAROŚCINA

Jamais¹¹⁴, on sobie w malej kabance¹¹⁵ osiędzie,

Na zielonym ryważu¹¹⁶ jasnego strumyka,

Słuchać będzie z Teresą tkliwego słowika:

A quoi bon les richesses¹¹⁷? w cichej solitudzie¹¹⁸,

Żyć będą, nie zważając, co powiedzą ludzie.

Des fruits, du lait¹¹⁹, to ich będzie pożywienie,

Łzy radosne napojem, pokarmem westchnienie.

STAROSTA

Jeżeli tylko takie mieć będą zabawy,

Jeżeli się będą tuczyć takiemi potrawy.

To pewnie w krótkim czasie oboje wychudną,

I gościom u ichmościów będzie bardzo nudno:

Lecz powiedz szczerze, to on posagu nie żąda?

STAROŚCINA

Parole d’honneur, wcale się na to nie ogląda,

Nie myśli o posagu, gdy kto kocha szczerze.

STAROSTA

To dobrze, niechże sobie córkę moją bierze,

Ja nic mu dać nie mogę, choć te wszystkie swaty,

Rozumieją, że jestem okrutnie bogaty;

Ja atoli nic nie mam, nie takie to czasy!

Grunta pojałowiały, spustoszały lasy,

I w polu tego roku zupełnie chybiło;

Po nizinach wymokło, na wzgórkach spaliło:

Siana i źdźbła nie będzie, toż samo z jarzyną;

Cieszyłem się przynajmniej cokolwiek oźminą¹²⁰,

Alić¹²¹ się dowiaduję z listów ekonoma,

Że i te nie omłotne¹²², sama tylko słoma;

Na przyszły rok nie myślić nawet o fryjorze.

STAROŚCINA

Mon coeur, ty jesteś pono w niedobrym humorze.

Mam cię prosić o łaskę.

Głaszcze go pod brodę

STAROSTA

Powiedz, tylko śmiele,

Powiedz, me życie, mój ty kochany aniele!

STAROŚCINA

Oto przeciw kabanki coś mi dał w boskiecie¹²³,

Gdzie sobie przesiaduję na wiosnę i w lecie,

Jest karczma z młynem, a w niej szynkuje Żyd brzydki.

STAROSTA

Cóż, że nie piękny? ale mam z niego użytki,

Z karczmy tej dwa tysiące płaci mi arendy;

STAROŚCINA

Eh! vous me sacrifierés¹²⁴ tak maleńkie względy,

Znieść karczmę, prospektowi¹²⁵ czyni mi zawadę,

A gdzie młyn, pozwól niech ja zrobię tam kaskadę:

Ach! co to za delicje, wśród wód tych mruczenia,

Wśród kwiatów, słodkie będę przywodzić wspomnienia,

A berżerek¹²⁶ z daleka smutnie grając sobie,

Będzie wdzięków dodawał przy wieczornej dobie.

STAROSTA

Jak też waćpani możesz takich rzeczy prosić!

Mam znów Żyda wypędzać, młyn i karczmę znosić?

Żeby zasadzać kwiaty i robić kaskady!

STAROŚCINA

Toujours je vois en vous¹²⁷ twardej duszy ślady,

Nie znasz się na tej tkliwej czułości, o Boże!

Co się to bardziej czuje, jak powiedzieć może.

Wszak posag mój wystarczy pono na kaskadę,

Si vous êtes si cruel¹²⁸, to ja precz odjadę.

STAROSTA

Pozwól waćpani, niechaj pomówię wprzód z Żydem.

Może się to ułoży.

STAROŚCINA

To dla mnie jest wstydem,

Że tego na waćpanu wyprosić nie mogę.

Rzuca się na krzesło i omdlewa

Je suis mal, je me meurs¹²⁹!

STAROSTA

krzyczy

Ratujcie niebogę.

Przybiega Agata i lokaj, dają jej wąchać wódkę i ratują

Trzeba prędko zapobiec tej nagłej chorobie,

krzyczy do ucha

Jutro Żyda wypędzę, i kaskadę zrobię,

Niechaj się uspokoi me drogie serduszko!

Nie przychodzi do siebie! nieście ją na łóżko.

Wynoszą Starościnę z krzesłem