Rozdział siedemnasty

jak się Hieronim z nauk w butach i w ostrogach do rodzinnych pieleszy powrócił.

Więc dnia jednego, po obiedzie właśnie,

Kiedy senator czekając, aż zaśnie,

W starym fotelu z fajką siadł,

Kontent, że sobie smaczno zjadł,

I gdy na sługę pani Jobs tymczasem

Małym się w kuchni bawiła hałasem,

I kiedy w domu stronach dwóch

O złym nie myślał żywy duch —

Nagle przed ganek zajechał galopem

Jeździec, który się zdał sążnistym chłopem,

I usłyszano zaraz szczęk,

Jak gdyby we drzwiach zamek pękł.

A takie groźne były owe dźwięki,

Że Jobs senator puścił fajkę z ręki,

Tylko że nie zbił jej o włos,

A pani — coś odjęło głos.

Przecież ją prędko oprzytomnił z trwogi

Jeździec, który już przestępował progi,

W sztylpach¹⁰², w ostrogach, tak jak był

I jak go drożny przysuł¹⁰³ pył.

Patrzą się starzy, a nie śmieją pytać,

On też nie mówi, kogo mają witać,

Aż dobry ojciec poznał go

I chwycił w swe objęcia — z łzą.

Tu różnych rzeczy brak mi, bym mógł zadość

Tak wielką śpiewać i gwałtowną radość,

Która wstrząsnęła starym tak,

Że mało go nie trafił szlag.

Jak w febrze¹⁰⁴ matka tak się trzęsła cała,

Drżały jej ręce i głowa jej drżała,

Szczęście ją prawie zbiło z nóg,

Iż syna znów jej wrócił Bóg.

Tak w zbytku uczuć milczeli oboje,

Stojąc i lejąc rzęsistych łez zdroje,

Po czym witania i znów łzy

Zajęły coś kwadransów trzy.

Zbiegł się dom cały: dzieci senatora

Stoją ciekawe — Greta była chora —

Co za pan taki, jak i co,

Lecz żadne nie poznało go.

Zabawnie było widzieć, jak z daleka,

By¹⁰⁵ na obcego zerkali człowieka,

Zgadując, że to może wuj,

A może cudzy, może swój.

Z zmieszaniem siostry i ze strachem w oku

Na rękawice, na szpadę przy boku

Patrzą, nie wiedząc, kto by był,

I ku drzwiom się cofają w tył.

Tak się Hieronim zmienił przez te lata,

W których zażywał w Akademii świata!

Podbródek piękny tudzież brzuch,

Na brodzie zasię tęgi puch.

Wielki kapelusz z białym pióropuszem,

Kozłowa westa¹⁰⁶ z takimże podbrzuszem

I krótki kolet¹⁰⁷, przy tym pas —

Dziwnie go stroił na ten czas.

Toż pętle, sznury, zwieszone u szpady

(Tak dla obrony, jak i dla parady),

Dobrej do sztychu i do cięć,

Lat mu przydały najmniej z pięć.

Dodajmy jeszcze tej marsowej¹⁰⁸ minie

Zjeżone dziko włosy na czuprynie,

Toż kresy przez twarz tak i tak,

Kawalerskiego męstwa znak.

W niemym zdziwieniu ten rynsztunek cały

Oczy starego Jobsa oglądały,

Gdyż mniemał, że syn od trzech lat

Zażywa czarnych księżych szat.

Insze też rzeczy starego raziły

W tym teologu, co mu był tak miły,

Gdyż co trzy słowa lub co dwa,

Klął tak Hieronim, że to ha!

Dał mu senator wnet do zrozumienia,

Aby hamował nieco nawyknienia,

Gdyż musi, kto chce księdzem być,

Wciąż na duchownej stopie żyć.

Gdy w chwilę później o kufer zapytał,

Najpierw Hieronim zębami zazgrzytał,

Potem się zaklął w żywy pień,

Że go okradli w biały dzień.

Przykro senator przyjął tę nowinę,

Spojrzał spod oka, poskrobał łysinę

I mruczeć zaczął, tylko że

Matka wmieszała tutaj się.

I zaraz — jako w młynie czyni woda —

Trzepać zaczęła, że to jest przygoda,

Że dziecko nic nie winne, że

Każdemu może trafić się.

W mieście tymczasem od posła do posła,

Jak ogień, wieść się tak prędko rozniosła

I nim mrok zapadł, jeszcze wprzód

Wiedział o szczęściu cały gród.

Wszystkie umysły były poruszone.

Kto szedł, drugiego zaraz brał na stronę¹⁰⁹,

A stanął? Zaraz drugi z nim:

«Czy wiesz? Powrócił Hieronim.»

Wesoło wieczór przeszedł w starym dworku.

O kufrze mowy nie było ni worku,

Jak gdyby to był tylko mit.

Chciał ojciec... matka zaraz: «Cyt!»

Jadł więc Hieronim i pił, co się zmieści;

Najosobliwsze zmyślając powieści,

I powiadając wszystko het,

Wypróżnił kapciuch¹¹⁰ ojca wnet.