SCENA I

Padwa — Pokój w domu Baptysty.

Katarzyna i Bianka

BIANKA

Nie krzywdź mnie, siostro, nie krzywdź samej siebie,

Chcąc mnie zamienić w biedną niewolnicę.

To mnie oburza. Co do tych świecideł,

Rozwiąż mnie tylko, sama zrzucę wszystkie,

Zrzucę te szaty, zostanę w koszuli,

I wszystkie twoje wykonam rozkazy;

Takie dla starszych mam poszanowanie.

KATARZYNA

Powiedz mi zaraz, z wszystkich twoich gachów

Który najlepiej do myśli ci przypadł?

Mów tylko szczerze.

BIANKA

O, wierzaj mi, siostro,

Jeszcze na ziemi nie spotkałam męża,

Co by mi droższy od innych się zdawał.

KATARZYNA

Kłamiesz, pieszczotko. Czy to nie Hortensjo?

BIANKA

Przysięgam, siostro, że jeśli go kochasz,

Ja sama pójdę, aby cię z nim swatać.

KATARZYNA

Więc pewnie pieniądz ma dla ciebie wartość,

Wybierasz Gremia, ażeby cię stroił.

BIANKA

I on zazdrości twojej jest powodem?

O, więc to żarty, dobrze teraz widzę,

Że były żartem wszystkie twoje gniewy.

Więc proszę, Kasiu, rozwiąż mi już ręce!

KATARZYNA

Jeśli to żart jest — i tamto są żarty!

Uderza ją.

Wchodzi Baptysta.

BAPTYSTA

A to co znowu? Skąd tyle zuchwalstwa?

Oddal się, Bianko. Biedne dziecko! płacze.

Weź się za szycie, nie zbliżaj się do niej.

Fe, wstydź się, wstydź się, swarliwa diablico!

Dlaczego krzywdzisz tę, która cię nigdy

Nie pokrzywdziła? Powiedz, czy cię kiedy

Trochę zbyt żywym obraziła słowem?

KATARZYNA

Krzywdzi mnie milcząc i muszę się pomścić.

Goni za Bianką.

BAPTYSTA

Co? Na mych oczach? Bianko, odejdź, proszę!

Wychodzi Bianka.

KATARZYNA

O, dobrze widzę, ścierpieć mnie nie możesz.

Ona jest skarbem, dla niej szukasz męża;

Ja na jej ślubie muszę boso tańczyć.

Przez miłość dla niej siać mi każesz rutę³⁷.

Więc nie mów do mnie; siądę, płakać będę,

Aż mi się zemsty sposobność nadarzy.

Wychodzi.

BAPTYSTA

Czy nieszczęśliwszy był ode mnie ojciec?

Lecz ktoś się zbliża.

Wchodzą: Gremio z Lucentiuszem w skromnym ubiorze; Petruchio z Hortensjem w ubiorze muzykanta; Tranio z Biondellem, który niesie lutnię i pakę książek.

GREMIO

Dzień dobry, miły sąsiedzie Baptysto!

BAPTYSTA

Dzień dobry, Gremio; Bóg z wami, panowie!

PETRUCHIO

I z tobą panie; proszę, racz powiedzieć,

Czy nie masz córki cnotliwej, urodnej,

A której chrzestne imię Katarzyna?

BAPTYSTA

Mam córkę, której imię Katarzyna.

GREMIO

Miarkuj się trochę; za ostro się bierzesz.

PETRUCHIO

Nie troszcz się, Gremio, zostaw mi tę sprawę.

Widzisz przed sobą szlachcica z Werony,

Co na wieść o jej wdziękach i dowcipie,

O jej skromności, uprzejmej dobroci,

Dziwnych przymiotach, łagodnym obejściu,

W twój dom gościną przybyć się ośmiela,

Aby własnymi zobaczyć oczyma,

O czym z powieści tak często już słyszał.

Ażeby znaleźć chętniejsze przyjęcie,

Śmiem ci przedstawić mojego człowieka,

przedstawia mu Hortensja

W matematyce, muzyce biegłego,

By ją w naukach tych wydoskonalił,

Które, wiem dobrze, już nie są jej obce.

Przyjm go, jeżeli nie chcesz mnie obrazić:

Zowie się Licjo, rodem Mantuańczyk.

BAPTYSTA

Dla twej miłości chętnie go przyjmuję;

Lecz co do córki mojej, Katarzyny,

Żal mi, lecz nie jest dla ciebie to żona.

PETRUCHIO

Pojmuję, że się nie chcesz z nią rozłączyć,

Lub raczej, że ci nie jestem po myśli.

BAPTYSTA

Mylisz się, panie, mówię to, co myślę.

Powiedz, skąd jesteś, jakie twe nazwisko?

PETRUCHIO

Zwę się Petruchio, ojciec mój Antonio

Dobrze jest znany, jak Włochy szerokie.

BAPTYSTA

Znam go, i syna przyjmuję z radością.

GREMIO

Mości Petruchio, pozwól też na koniec

Powiedzieć słówko innym suplikantom.

Na honor, widzę, że strasznie ci pilno.

PETRUCHIO

Przepraszam, ale chciałbym targu dobić.

GREMIO

Źle ten rzecz robi, kto chce prędko zrobić.

Sąsiedzie, podarunek tego pana jest miły, nie wątpię. Aby równej uprzejmości złożyć dowody, ja, co byłem przez ciebie traktowany uprzejmiej, niż ktokolwiek inny, ofiaruję ci całym sercem tego młodego literata, prezentuje Lucentia który długo w Reims studiował, ćwiczony w grece i łacinie, i innych językach, jak tamten w muzyce i matematyce. Nazywa się Kambio, proszę cię, racz przyjąć jego usługi.

BAPTYSTA

Tysiączne dzięki, signor Gremio. Witam cię, mój dobry Kambio. Do Trania Ale ty, łaskawy panie, o ile mi się zdaje, nie jesteś tutejszy. Czy mogę zapytać, jakiej okoliczności winienem twoje odwiedziny?

TRANIO

Racz panie mojej śmiałości przebaczyć,

Że chociaż obcy Padwie, twemu miastu,

Śmiem się ubiegać o rękę twej córki,

O rękę pięknej i cnotliwej Bianki.

Nie jest mi obce twe postanowienie,

Że pragniesz przody starszą wydać za mąż;

O nic też więcej nie proszę cię teraz,

Jak, byś ze względu na me pochodzenie,

Raczył tę samą dobroć mi okazać,

Jaką okażesz mym wszystkim rywalom.

Co się twych córek wychowania tyczy,

Przynoszę tylko mały ten podarek,

Te kilka greckich i łacińskich książek,

Które wysoką będą miały cenę,

Jeżeli raczysz przyjąć je ode mnie.

BAPTYSTA

Zwiesz się Lucentio? A z których stron jesteś?

TRANIO

Jestem Vincentia synem, rodem z Pizy.

BAPTYSTA

Mąż znakomity, jeśli wieść nie kłamie.

Signor Lucentio, witam cię w mym domu.

do Hortensja

Weź twoją lutnię,

do Lucentia

ty zabierz te książki,

Zaraz do waszych pójdziecie uczennic.

Hola!

Wchodzi Sługa.

Tych panów do córek mych prowadź,

Powiedz, że ja im mistrzów tych posyłam,

I liczę, że ich przyjmą jak należy.

Wychodzą za Sługą: Hortensjo, Lucentio i Biondello.

Teraz, nim obiad będzie zastawiony,

W ogrodzie małą zrobimy przechadzkę.

Raz jeszcze witam was z całego serca,

I proszę, bądźcie przyjaźni mej pewni.

PETRUCHIO

Signor Baptysta, czas mój obliczony,

Nie mogę co dzień przychodzić w konkury.

Znałeś mojego ojca i wiesz dobrze,

Żem jest jedynym dóbr jego dziedzicem,

Że w moim ręku urosły dochody;

Jeśli więc zyskam córki twojej miłość,

Powiedz mi, proszę, jaki dasz mi posag?

BAPTYSTA

Po mojej śmierci połowę majątku,

Teraz — dwadzieścia tysięcy talarów.

PETRUCHIO

Za to z mej strony, jeśli mnie przeżyje,

Robię jej zapis mych nieruchomości;

Spiszemy kontrakt, aby obie strony

Danych obietnic wiernie dotrzymały.

BAPTYSTA

Dopełnij najpierw pierwszego warunku —

Miłość jej zyskaj, bo to grunt wszystkiego.

PETRUCHIO

Nie troszcz się o to, bo wierzaj, mój ojcze,

Dumie twej córki równy jest mój upór,

A gdzie dwa wściekłe spotkają się ognie,

Wszystko przetrawią, co im żywioł daje.

Jeśli wiatr mały mały wzmaga ogień,

To wicher gasi największe pożary.

Jam jest tym wichrem, ona ulec musi,

Bo konkurować nie myślę jak dziecko.

BAPTYSTA

Niech twym zamysłom pan Bóg dopomoże!

Na ostre słowa przygotuj się tylko.

PETRUCHIO

Jestem jak skała, niechaj wiatry wieją,

Nigdy jej posad wstrząsnąć nie zdołają.

Tak więc, przyjacielu,

Rąk jej do lutni włożyć nie potrafisz?

HORTENSJO

Nie, bo mi lutnię włożyła na głowę;

Kiedym zobaczył, że źle stawia palce,

I chciałem uczyć ją aplikatury³⁸,

Ona z diabelską krzyknęła mi złością:

„Ha, ha! nazywasz to aplikaturą?

Zobacz więc, jak ja aplikować będę!”

To mówiąc, z taką trzasnęła mnie siłą,

Że głowa lutnię przebiła jak papier;

Stałem tak chwilę, cały odurzony,

Jak pod pręgierzem z lutnią, zamiast kuny³⁹,

A ona wrzeszczy: „Precz mi stąd, rzępoło!

Jarmarczny grajku!” I Bóg wie, co więcej,

Jakby czytała ze słownika obelg.

PETRUCHIO

Na honor, to mi rozkoszna dziewczyna;

Kocham ją za to dziesięć razy więcej.

Do pogadanki z nią jak mi się tęskni!

BAPTYSTA

Chodź tylko ze mną; nie martw się tak bardzo;

Rozpocznij lekcje z młodszą moją córką;

Znajdziesz w niej zdolną, wdzięczną uczennicę.

Signor Petruchio, czy zechcesz pójść ze mną,

Czy wolisz, żebym Kasię ci tu przysłał?

PETRUCHIO

Przyślij ją raczej; wolę tutaj czekać.

Wychodzą: Baptysta, Gremio, Tranio i Hortensjo.

Gdy przyjdzie, żwawo rozpocznę zaloty.

Gdy się ofuknie, rzeknę bez ogródki,

Że głos jej słodki jak pieśni słowika;

Jeśli się zmarszczy, powiem, że jej czoło

Jasne jak róża ranną myta rosą;

Jeśli milcząca, nie odpowie słowa,

Zacznę wychwalać łatwość wysłowienia,

Nieporównaną siłę jej wymowy;

Gdy każe zmykać, będę jej dziękował,

Jakby prosiła, bym z nią tydzień został;

Gdy da mi kosza, poproszę, niech raczy

Dzień zapowiedzi, dzień ślubu oznaczyć.

Lecz już nadchodzi. Śmiało więc, Petruchio!

Wchodzi Katarzyna.

Dzień dobry, Kasiu, jak bowiem słyszałem,

To twoje imię.

KATARZYNA

Widzę, słuch masz twardy:

Kto do mnie mówi, zwie mnie Katarzyną.

PETRUCHIO

Na honor, kłamiesz, bo cię zowią Kasią,

Czasem milutką, a czasem złą Kasią,

I najpiękniejszą Kasią w chrześcijaństwie,

Kasią z Kasina, Kasią Katarzynką,

Bo Katarzynki wszystkie — to pierniczki.

Więc słuchaj, Kasiu, moja ty pocieszko,

Gdym wszędzie słyszał cnót twoich pochwały,

Twej łagodności i twojej urody,

(Choć wszystkie stoją przymiotów twych niżej),

Tym poruszony wyruszyłem w drogę,

O twoją rękę przybywam się starać.

KATARZYNA

Jak wyruszyłeś, tak się i odruszysz,

KATARZYNA

Dość, by mnie taki jak ty gach nie dognał,

KATARZYNA

Pleciesz, w języku.

PETRUCHIO

A czyim?

KATARZYNA

Twoim, jeżeli mówisz o ogonie.

A teraz żegnam.

PETRUCHIO

zatrzymując ją

Nie, nie, moja Kasiu,

Wierzaj mi, jestem szlachcic.

KATARZYNA

PETRUCHIO

Tak mi się, Kasiu, nie potrafisz wymknąć.

KATARZYNA

Puść mnie, lub wkrótce tego pożałujesz.

PETRUCHIO

Nigdy! Kobiety słodszej nie widziałem;

Mówiono, żeś jest zła, dzika, ponura,

Dziś widzę, że to czarna była potwarz,

Boś jest wesoła, zabawna, uprzejma,

Powolna w mowie, wonna jak kwiat w maju,

Niezdolna zmarszczyć czoła, krzywo patrzyć,

Jak rozdąsane panny ust przygryzać,

Nie ma dla ciebie wdzięku sprzeciwianie;

Chętnie przyjmujesz wszystkich zalotników

I wszystkich bawisz uprzejmą rozmową.

Skąd wieść ta poszła, że Kasia kuleje?

Potwarczy świecie! Kasia tak wysmukła

I tak jest gibka, jak leszczyny gałąź,

Jak jej orzecha łupina tak smagła,

A stokroć słodsza od jądra orzecha.

Pozwól zobaczyć chód twój: nie kulejesz.

KATARZYNA

Rozkazuj, błaźnie, twoim własnym sługom!

PETRUCHIO

Czy Febe⁴² lasów piękniejszą ozdobą,

Jak tej komnaty Kasia z swym urokiem?

O, bądź Dianą, a Kasią Diana,

Myślę to zrobić w twoim łóżku, Kasiu.

Lecz dajmy pokój próżnej gadaninie;

Rzecz ci wyłożę krótko, węzłowato:

Ojciec twój dał już swoje przyzwolenie,

I na twój posag zgoda między nami,

Będziesz mą żoną, czy chcesz, czyli nie chcesz.

Mąż ze mnie, Kasiu, jakiego ci trzeba,

Bo, na to światło, w którym jasno widzę

Całą twą piękność, dla której cię kocham,

Mnie, nie innego pojąć musisz męża.

Jam się urodził, aby cię ugłaskać,

Dzikiego kota w słodką zmienić Kasię,

Jak wszystkie Kasie domowe łagodną.

Otóż twój ojciec; nie rób ceregieli,

Bo chcę i będę mieć Kasię za żonę.

Wchodzą: Baptysta, Gremio i Tranio.

BAPTYSTA

Signor Petruchio, jakże stoi sprawa?

PETRUCHIO

Alboż inaczej może stać jak dobrze?

Moje zaloty nie mogły być marne.

BAPTYSTA

No, jak tam, córko? Jak zawsze uparta?

KATARZYNA

Zowiesz mnie córką? Nie można zaprzeczyć,

Żeś mi dał dowód ojcowskiej czułości,

Pragnąc mnie wydać za pół-wartogłowa,

Wariata, gbura, któremu się zdaje,

Że można wszystko przekleństwem załatwić!

PETRUCHIO

Słuchaj mnie, ojcze: i ty, i świat cały

Fałszywe o niej wydaliście zdanie;

Jeśli się sierdzi, to tylko na pokaz,

W duszy jest bowiem skromna jak gołąbek,

I nie gorętsza od wiosny poranka;

Swą cierpliwością jest równa Gryzeldzie,

Rzymskiej Lukrecji duszy swej czystością.

Słowem, po krótkiej zapadło rozmowie,

Że ślub nasz w przyszłą bierzemy niedzielę.

KATARZYNA

W przyszłą niedzielę najpierw będziesz dyndał.

GREMIO

Czy słyszysz? Mówi, że ty będziesz dyndał.

TRANIO

I na tym koniec? A więc nic z układów.

PETRUCHIO

Cierpliwość! Wszak ją dla siebie wybrałem;

Jeśli my w zgodzie, w co się chcecie mieszać?

W porozumieniu wspólnym tak zapadło,

Że między ludźmi będzie wciąż złośnicą.

Daję wam słowo, że trudno uwierzyć,

Jak ta Kasieńka serdecznie mnie kocha.

Drogie kurczątko! Zwisła mi na szyi

I przysięgami i całusów krocią

Zyskała moją miłość w mgnieniu oka.

Ach, wy naiwni, wy jeszcze nie wiecie,

Że wszak sam na sam i tchórzliwy rycerz

Może poskromić najgorszą złośnicę.

Daj rękę, Kasiu; jadę do Wenecji,

Aby czym prędzej wyprawę zakupić.

Tymczasem, ojcze, ślubne urządź święto,

Na którym Kasię w całym ujrzysz blasku.

BAPTYSTA

Nie wiem, co mówić; lecz dajcie mi ręce:

Petruchio, niechaj Bóg ci błogosławi!

To zaręczyny.

GREMIO I TRANIO

Amen, my świadkami.

PETRUCHIO

Żegnam was, ojcze, żono, przyjaciele,

Muszę się spieszyć, sobota za pasem.

Będziesz mieć suknie, pierścienie, klejnoty.

Kasiu, daj buzi! — A więc do soboty.

Petruchio i Katarzyna wychodzą w przeciwne strony.

GREMIO

Kto widział stadło prędzej skojarzone?

BAPTYSTA

Dziś spekulację zrobiłem szaloną,

Dobiłem targu, chociaż stracę ponoć.

TRANIO

Chowany towar w twoim psuł się domu,

Na morzu korzyść przyniesie lub zginie.

BAPTYSTA

Szukam jedynej korzyści — pokoju.

GREMIO

Kto chciałby przeczyć, że on pokój kupił?

Teraz, Baptysto, do twej młodszej córki.

Przyszedł na koniec dzień długo czekany,

Jam twój jest sąsiad i pierwszy w zalotach.

TRANIO

Ja kocham Biankę nad wszelkie wyrazy,

Nawet nad myśli twoich przypuszczenia.

GREMIO

Młodziku, kochać jej, jak ja, nie możesz.

TRANIO

Siwa twa broda wszelką mrozi miłość.

GREMIO

Miłość twa, trzpiocie, pusta tylko piosnka;

Wiek jeden daje stateczność, dostatek.

TRANIO

Lecz w oczach kobiet młodość to jest kwiatek.

BAPTYSTA

Pozwólcie, proszę, ja spór wasz zakończę:

Czyny, nie słowa, rzecz rozstrzygną całą.

Kto większe wiano mej zapewni córce,

Temu zaręczam Bianki mojej miłość.

Mów, signor Gremio, jaki robisz zapis?

GREMIO

Naprzód, wiesz dobrze, iż dom mój, tu w mieście,

W złote i srebrne opływa naczynia,

W drogie miednice dla pięknych jej rączek;

W kufrach z słoniowej kości jest gotówka,

W szafach z cyprysu obicia, dywany,

Drogie tkaniny, zdobione firanki,

Pościel mięciutka, tureckie poduszki,

Wszystkie perłami suto haftowane,

W złotych obiciach, weneckie koronki,

Z miedzi i cyny kuchenne naczynia,

Jak uczciwemu przystało domowi;

W moim folwarku sto krów dojnych stoi,

W moich oborach wołów sto dwadzieścia,

A w miarę tego całe gospodarstwo.

Prawda, że w lata zaszedłem już trochę,

Lecz niechaj moją będzie, póki żyję,

Wszystko to dla niej, choćbym jutro umarł.

TRANIO

Z całej perory⁴³ koniec tylko dobry.

Mnie teraz słuchaj; bogatego ojca

Jestem jedynym synem i dziedzicem;

Jeśli dostanę córkę twą za żonę,

W murach bogatej Pizy jej zostawię

Trzy albo cztery tak pięknych kamienic,

Jak piękny w Padwie dom starego Gremia;

A dwa tysiące dukatów intraty,

Z mych żyznych łanów na wiano jej piszę.

Co, panie Gremio? Trochę ci dopiekłem.

GREMIO

W ziemi intraty rocznej dwa tysiące!

Dóbr moich wartość tyle nie wynosi;

Wszystko jej daję, a w dodatku okręt,

Co dziś w Marsylii stoi na kotwicy.

Co, czy cię jeszcze okręt mój nie zdławił?

TRANIO

Rzecz to wiadoma, Gremio, że mój ojciec

Ma trzy okręty podobne twojemu,

Dwa galeony⁴⁴ i galer⁴⁵ dwanaście:

Wszystkie są dla niej, i jestem gotowy

Każdy twój prezent natychmiast zdublować.

GREMIO

Nic więcej nie mam, com miał, wszystko dałem,

Dać jej nie mogę więcej, jak posiadam,

Lecz dam jej siebie i wszystko, co moje.

TRANIO

Wedle podanych przez ciebie warunków,

Pobiłem Gremia, dziewczyna jest moja.

BAPTYSTA

Prawda, że lepsze twoje są ofiary;

Niech teraz ojciec twe dary potwierdzi,

Daję ci córkę, inaczej przepraszam;

Co będzie z wiana, gdy umrzesz przed ojcem?

TRANIO

To są wybiegi; on stary, ja młody.

GREMIO

Nie umierająż młodzi tak jak starzy?

BAPTYSTA

Słuchajcie teraz, jaka moja wola:

W przyszłą niedzielę jest ślub Katarzyny,

W tydzień powiedziesz Biankę do ołtarza,

Jeśli przyniesiesz ojca potwierdzenie,

Inaczej, signor Gremio ma pierwszeństwo.

A teraz żegnam, obu wam dziękuję.

Wychodzi.

GREMIO

Bądź zdrów, sąsiedzie! Nie trwożę się wcale;

Stary twój ojciec byłby postrzelony,

Gdyby dał wszystko i na stare lata

W twoim żył domu na łaskawym chlebie.

Próbuj, zobaczysz, że nie tak jest łatwo

Starego lisa włoskiego wykurzyć.

Wychodzi.

TRANIO

Idź na złamanie karku, stary pryku!

Gram w grę wysoką i na swym postawię.

Skorom się uparł memu panu służyć,

Nie wiem, dlaczego fałszywy Lucentio

I w fałszywego nie zmieni się ojca:

Gdy się to uda, cud to będzie wielki,

Bo zwykłym trybem ojciec syna płodzi,

A tutaj z syna ojciec się urodzi.

Wychodzi.