SCENA II
Padwa — Przed domem Hortensja.
Petruchio i Grumio
PETRUCHIO
Moja Werono, żegnam cię na chwilę,
Dziś w Padwie moich odwiedzam przyjaciół,
A przed wszystkimi dobrego Hortensja,
Co mi dał tyle dowodów miłości.
To jest dom jego, jeśli się nie mylę.
No, dalej, Grumio, grzmoć mi z całej siły!
GRUMIO
Grzmocić, panie? kogo mam grzmocić? czy kto uchybił wielmożnemu panu?
PETRUCHIO
Hultaju, dobre daj mi tu grzmocenie!
GRUMIO
Dać tu panu dobre grzmocenie? Jak to, panie? Cóż ja jestem, panie, abym śmiał panu dobre dać grzmocenie.
PETRUCHIO
Mówię, hultaju, grzmoć dobrze w tę bramę,
Albo inaczej ja ci grzbiet wygrzmocę.
GRUMIO
Pan mój kłótliwy; gdybym go wygrzmocił,
Wiem dobrze, co by spotkało mnie potem.
PETRUCHIO
Co, nie chcesz? dobrze, to ja zacznę grzmocić,
Zobaczę, w jakim tonie sol, fa śpiewasz.
Ciągnie go za uszy.
GRUMIO
Rety, o, rety! toć pan mój szaleje.
PETRUCHIO
Co, czy rozkazów będziesz teraz słuchał?
Wchodzi Hortensjo.
HORTENSJO
Co to? co się tu dzieje? Stary mój przyjaciel
Grumio i dobry mój przyjaciel Petruchio!
Co tam słychać u was nowego w Weronie?
PETRUCHIO
Przybywasz w porę, by wojnę zakończyć.
Con tutto il cuore ben trovato26, wołam.
HORTENSJO
Alla nostra casa ben venuto,
Molto honorato signor Petruchio27.
No, wstawaj, Grumio, spór ten zakończymy.
GRUMIO
Mniejsza o to, co on tam szwargocze po łacinie. Jeśli to nie jest prawny dla mnie powód do opuszczenia jego służby! Słuchaj tylko, panie, chciał gwałtem, żebym dobre dał mu grzmocenie; no, i proszę, czy to przystoi słudze swojego pana tak traktować, człowieka, który, o ile wiem, może trzydzieści i dwa lata rachować.
Gdybym posłuszny zaraz go wychłostał,
Może by Grumio grzmocenia nie dostał.
PETRUCHIO
Bez mózgu hultaj; dobry mój Hortensjo,
Gdy mu kazałem w bramę twoją grzmocić,
Nie chciał, pomimo wszystkich mych nalegań.
GRUMIO
Co? w bramę grzmocić? panie, czyś nie mówił:
Hultaju, dobre daj mi tu grzmocenie?
A teraz prawisz o grzmoceniu bramy.
PETRUCHIO
Zmykaj, lub trzymaj język za zębami!
HORTENSJO
Cierpliwość, bracie, ja ręczę za Grumia,
Bo mi jest smutno, gdy cię widzę w gniewie
Przeciw staremu i wiernemu słudze.
Powiedz mi teraz, drogi przyjacielu,
Co za szczęśliwy wiatr z starej Werony
Dzisiaj do naszej przywiewa cię Padwy?
PETRUCHIO
Wiatr, który młodzież rozgania po świecie,
Aby szukała szczęścia poza domem,
W którym niewiele doświadczenia rośnie.
Słuchaj w skróceniu, jak me stoją sprawy:
Zamknął już oczy ojciec mój, Antonio,
Ja w zamęt świata rzucić się zamierzam,
Żony i szczęścia wedle sił tam szukać;
W worku grosiwo, zasoby mam w domu;
Tak więc przybywam, by się przyjrzeć światu.
HORTENSJO
Mówmy otwarcie: co powiesz, Petruchio,
Gdybym cię swatał ze straszną złośnicą?
Może za projekt nie będziesz mi wdzięczny,
Ręczę ci jednak, że będzie bogata,
Bardzo bogata; lecz przyjacielowi
Nie chciałbym żony podobnej nastręczać.
PETRUCHIO
Gdzie szczera przyjaźń, krótkie eksplikacje28:
Słuchaj, Hortensjo, jeśli znasz kobietę
Dosyć bogatą na żonę Petruchia,
(A pieniądz treścią jest moich umizgów),
Niech będzie szpetna, jak Florenta29 miłość,
Niech będzie stara, jak stara Sybilla30,
A sekutnica, jak druga Ksantypa31,
Ba! choćby nawet gorszego co trochę,
Na to nie zważam, bo to w moim sercu
Bynajmniej moich nie przytępi uczuć,
Choćby tak była burzliwa i groźna,
Jakby wzburzone fale Adriatyku.
Skoro bogatej szukam w Padwie żony,
Byle bogata, na ślepo ją biorę.
GRUMIO
Słuchaj mojego pana; mówi otwarcie, co myśli. Daj mu dość złota, a żeń go z lalką lub figurką32, lub starą czarownicą, która jednego nie ma zęba, a tyle chorób, co pięćdziesiąt dwa konie: to wcale nie przeszkodzi, wszystko dobre, byle były pieniądze.
HORTENSJO
Petruchio, gdyśmy daleko tak zaszli,
Com żartem zaczął, na serio ci skończę.
Wierzaj mi, mogę wynaleźć ci żonę
Z wielkim posagiem, młodą, urodziwą,
W szlacheckim domu uczciwie chowaną;
Jedyna tylko, lecz wielka jej wada
To — że okrutna jest z niej sekutnica,
Zła i swarliwa, tak bardzo uparta,
Że gdybym w gorszej biedzie był, niż jestem,
Za górę złota pojąć bym jej nie chciał.
PETRUCHIO
Nie znasz potęgi złota, przyjacielu.
Powiedz mi tylko ojca jej nazwisko;
Pójdę w zaloty, chociażby fukała
Głośniej od grzmotów w łonie chmur jesiennych.
HORTENSJO
Ojciec jej zwie się Baptysta Minola,
Szlachcic uprzejmy i pełny grzeczności,
A imię córki jego Katarzyna;
Padwa zna cała język jej swarliwy.
PETRUCHIO
Znam dobrze ojca, chociaż nie znam córki;
Znał on mojego ojca nieboszczyka.
Nie usnę, póki sam jej nie zobaczę;
Daruj więc, jeśli opuszczę cię zaraz,
Chyba że sam chcesz do niej mnie prowadzić.
GRUMIO
Proszę cię, panie, nie zatrzymuj go, niech idzie, póki trwa w swoim widzimisię. Daję słowo, gdyby go ona tak dobrze, jak ja, znała, wiedziałaby, że fukać na niego, to jak groch o ścianę rzucać. Może go ona obrzucić pół tuzinem obelg, lub coś podobnego, ale to fraszka, bo jak on raz zacznie, pokaże jej dopiero, jak się swarzą przekupki. Czy wiesz, panie, co? Jeśli się ona odważy czoło mu postawić, to on jej twarzy taki nada fason, że ją zdefasonuje; a z tym, co jej zostanie z oczu, nie będzie widziała lepiej od kota. Nie znasz go, panie!
HORTENSJO
Czekaj, Petruchio, pójdę razem z tobą,
Bo mój skarb także w Baptysty jest straży;
W jego jest ręku klejnot mego życia,
Najmłodsza córka jego, piękna Bianka
On ją zazdrośnie przede mną zamyka
I przed rywali moich licznym kołem.
Pewny, że nigdy starsza Katarzyna,
(Dla wad, o których poprzednio mówiłem),
Nie znajdzie męża, by ją wziął za żonę,
Nie chce do Bianki nikogo przypuścić,
Póki swarliwej córki nie wyswata.
GRUMIO
Swarliwej córki! najgorsze przezwisko
Ze wszystkich przezwisk dla młodej dziewczyny.
HORTENSJO
Teraz, Petruchio, wyświadcz mi przysługę:
W skromną, poważną przybranego odzież,
Przedstaw Baptyście jak biegłego mistrza,
Zdolnego Biankę w muzyce ukształcić;
Tym bowiem tylko potrafię sposobem
Moją głęboką oświadczyć jej miłość,
Bez podejrzenia serce jej pozyskać.
Wchodzą: Gremio i Lucentio przebrany, z książkami pod pachą.
GRUMIO
Nie, żadnego nie ma w tym szalbierstwa! Patrzcie tylko, jak knują młodziki, żeby starowinę oszukać! Panie, panie! spójrz tylko za siebie, kto idzie?
HORTENSJO
Milcz, Grumio! jest to jeden z mych rywali.
Na krótką chwilę odejdźmy na stronę.
GRUMIO
Nie ma co mówić, ładna gachów para.
Odchodzą na stronę.
GREMIO
O, bardzo dobrze; odczytałem pismo.
Słuchaj mnie; każ je prześlicznie oprawić;
Książki miłosne; nie zważaj na koszta,
Daj baczność, żeby nie czytała innych;
Czy mnie rozumiesz? A bądź przekonany,
Że oprócz płacy signora Baptysty
I ja się także skąpym nie okażę.
Papiery także twoje wyperfumuj,
Bo ta, do której domu je poniesiesz,
Od wszystkich perfum stokroć jest wonniejsza.
Powiedz, co naprzód czytać jej zamierzasz?
LUCENTIO
Cokolwiek będziem czytać, wierzaj, panie,
Że twojej sprawy nie zaśpię na chwilę,
Jak sprawy mego dobrego patrona;
Myślę, że choćbyś sam był na mym miejscu,
Słów wymowniejszych nie zdołałbyś znaleźć,
Jeśli nie jesteś biegłym literatem.
GREMIO
O, ta nauka! Co to za skarb wielki!
GRUMIO
Oj, dudku, dudku, co za osioł z ciebie!
PETRUCHIO
Cicho!
HORTENSJO
Milcz, Grumio!
Zbliżają się.
Witam, signor Gremio!
GREMIO
Rad jestem, że cię spotkałem, Hortensjo.
Czy wiesz, gdzie idę? Do domu Minoli.
Dałem mu słowo, że mu przyprowadzę
Dla pięknej Bianki uczonego mistrza,
I jakimś trafem szczęśliwym spotkałem
Tego młodzieńca, który mu się przyda
Przez swą naukę i swe ułożenie;
Biegły w poezji, oczytany w książkach,
Wybornych książkach, wierzaj mi na słowo.
HORTENSJO
To bardzo dobrze; ja też z mojej strony
Mam przyjaciela, który mi obiecał
Doskonałego znaleźć muzykanta;
I w tej więc sprawie nie gorszy od ciebie,
Dowiodę Biance, jak kocham ją szczerze.
GREMIO
Jak ja ją kocham, uczynkiem dowiodę.
GRUMIO
na stronie
Tego dowiedzie twa sakiewka raczej.
HORTENSJO
Nie pora mówić o naszej miłości.
Słuchaj mnie raczej, bo jak mi się zdaje,
Mam doskonałe dla obu nowiny.
Oto jest szlachcic, którego spotkałem,
Który za wspólną przyrzeka ugodą
Do sekutnicy w zaloty się udać,
Nawet poślubić przy dobrym posagu.
GREMIO
Targ wyśmienity, byleby go dobił.
Czy mu o wszystkich wadach jej mówiłeś?
PETRUCHIO
Wiem, że swarliwa jest z niej sekutnica;
Jeśli to wszystko, nic w tym nie ma złego.
GREMIO
Tak myślisz? brawo! Z jakich stron przybywasz?
PETRUCHIO
Jestem z Werony; ojciec mój, Antonio,
Umarł niedawno, dziś, pan mej fortuny,
Liczę na długie i szczęśliwe lata.
GREMIO
Przy takiej żonie? Dziwne to nadzieje.
Lecz, gdy masz serce, szczęść ci Panie Boże!
Proszę, na moją szczerą rachuj pomoc.
Czy chcesz naprawdę udać się w zaloty
Do tego żbika?
PETRUCHIO
Czy chcę żyć, zapytaj.
GRUMIO
na stronie
Czy chce, nie wątpię, albo ją powieszę.
PETRUCHIO
Czy nie w tej myśli jedynie przybyłem?
Sądzisz, że wrzawy trochę mnie ogłuszy?
W swoim ja czasie lwów słyszałem ryki,
Widziałem morze wiatrami chłostane,
Jak dzik spocony pieniące się całe,
Na placu bitwy słyszałem dział grzmoty,
I w chmurach straszną niebios artylerię,
Słyszałem krzyki walczących rycerzy,
Rżenie rumaków i trąb głos chrapliwy,
I przed niewieścim ja drżałbym językiem,
Który nie głośniej w uchu się rozlega,
Jak pękający kasztan wśród ogniska?
Schowaj dla dzieci upiory i duchy.
GRUMIO
na stronie
Bo on samego diabła się nie zlęknie.
GREMIO
Słuchaj, Hortensjo, wszystko mi się zdaje,
Że pan ten w dobrą przyjechał tu porę,
Tak dla swojego, jak naszego szczęścia.
HORTENSJO
Ja mu przyrzekłem, że przez czas zalotów
Bierzem na siebie koszta jego wszystkie.
GREMIO
Chętnie, jeżeli tylko cel osiągnie.
GRUMIO
na stronie
Chciałbym tak pewnym dobrej być wieczerzy.
Wchodzą: Tranio, bogato ubrany, i Biondello.
TRANIO
Dzień dobry! Raczcie przebaczyć, panowie,
Jeśli zapytam o najbliższą drogę
Do domu pana Baptysty Minoli.
BIONDELLO
Minoli, ojca dwóch nadobnych córek?
TRANIO
Ten sam, Biondello.
GREMIO
Nie przypuszczam, panie,
Byś o niej myślał —
TRANIO
I o niej, i o nim,
Wszystko być może. Co panu do tego?
PETRUCHIO
Byle nie o tej, co lubi się kłócić.
TRANIO
Nie lubię kłótni.
do Biondella
Idźmy, bo czas drogi.
LUCENTIO
na stronie do Trania
Dobry początek.
HORTENSJO
Jedno tylko słowo:
Czy chcesz się starać o rękę tej panny,
O której mówisz? Tak lub nie, odpowiedz.
TRANIO
A gdyby? Proszę, jaka w tym obraza?
GREMIO
Nie ma obrazy, jeżeli bez słowa
Co rychlej z tego wyniesiesz się miasta.
TRANIO
Alboż ulice nie są równie wolne
Dla mnie jak dla was?
GREMIO
Ale nie dziewczyna.
TRANIO
Czy wolno będzie o powody spytać?
GREMIO
Dla tych powodów, skoro chcesz to wiedzieć,
Że to signora Gremio ukochana.
HORTENSJO
Że to kochana signora Hortensjo.
TRANIO
Powoli! Jeśli dobrzy z was szlachcice,
Baczcie mnie, proszę, wysłuchać cierpliwie:
Baptysta jest to szlachcic urodzony,
I stary ojca mojego przyjaciel,
A choćby córkę miał, jak jest, piękniejszą,
Nie ma powodów, aby konkurentów
Nie miała więcej, a i mnie w ich liczbie.
Do córki Ledy33 wzdychało tysiące,
Do Bianki jeden więcej może wzdychać:
Lucentio będzie konkurentem nowym,
Choćby z Parysem34 mierzyć się gotowym.
GREMIO
Jak to? ten panicz wszystkich nas przegada?
LUCENTIO
Pozwól mu pędzić, okuleje w drodze.
PETRUCHIO
Hortensjo, jaki cel tej gadaniny?
HORTENSJO
Daruj mi, panie, jeśli cię zapytam.
Czy kiedy córkę Baptysty widziałeś?
TRANIO
Nie, lecz wiem dobrze, że on dwie ma córki,
Jedną tak sławną z ostrego języka,
Jak druga sławna ze skromnej piękności.
PETRUCHIO
Pierwsza jest dla mnie, zostaw ją w spokoju.
GREMIO
Pracę wielkiemu zostaw Alcydowi35,
Większą od wszystkich prac jego dwunastu.
PETRUCHIO
A teraz, proszę, słuchaj, co ci powiem:
Najmłodszą córkę, do której chcesz wzdychać,
Ojciec dla wszystkich zamknął konkurentów,
Żadnemu nie chce ręki jej obiecać,
Póki nie wyda za mąż starszej córki;
Potem, nie wcześniej, młodsza będzie wolna.
TRANIO
Gdy tak jest, panie, gdy się podejmujesz
Mnie i rywalom mym otworzyć drogę,
Połamać lody, co nas dziś krępują,
Idź, pojmij starszą, a młodszą oswobódź!
Kto z nas, szczęśliwy, za żonę ją weźmie,
Pewno ci dowód szczodrej da wdzięczności.
HORTENSJO
Jak twoje myśli, piękne są twe słowa.
Skoro więc w liczbę konkurentów wchodzisz,
Tak jak my, panu temu będziesz wdzięczny
Za wielką wszystkim oddaną usługę.
TRANIO
Nie sądzę, panie, abym był ostatni.
Na dowód, robię przyjacielski wniosek,
Byśmy spędzili razem popołudnie,
Za Bianki zdrowie spełniając kielichy.
Jak adwokaci, kłóćmy się przed sądem,
Lecz jedzmy, pijmy, jak dobrzy koledzy.
GRUMIO I BIONDELLO
O, szczytny projekt! idźmy, przyjaciele!
HORTENSJO
Projekt wyborny! Częstujmy się suto.
Petruchio, jestem twoim benvenuto36.
Wychodzą.